II SA/Po 803/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. J. i T. K. na decyzję Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] sierpnia 2010r. Nr [...] w przedmiocie nakazów z zakresu nadzoru sanitarnego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżących kwotę 200zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Podrazik /-/ B. Drzazga /-/ W. Batorowicz II SA/Po 803/10 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] 2010r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w O. [...] nakazał M. J. poddać dziecko D. K., urodzoną w dniu [...] 2000r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko odrze, śwince i różyczce w terminie do dnia [...] maja 2010r. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 5 pkt 4, art. 27 ust. 1 i art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2006r., Nr 122, poz. 851 ze zm.) ,art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 i art. 17 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. Nr 234, poz. 1570 ze zm.), zwanej dalej ustawą oraz § 1pkt 5 i 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002r. w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień (Dz.U. Nr 237, poz. 2018 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. W uzasadnieniu decyzji organ poddał, że otrzymał informację od lekarza med. P. N., kierownika Zakładu Opieki Zdrowotnej A [...], że M. J. nie poddała obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko odrze, śwince i różyczce swojej córki D. K., urodzonej w dniu [...] 2000r. oraz nie przedstawiła zaświadczenia o przeciwwskazaniu do szczepienia dziecka. Powyższe zachowanie M. J. naruszyło przepisy ustawy i rozporządzenia wskazane w decyzji i dlatego został wydany nakaz poddania szczepieniom ochronnym. Powyższa decyzja została doręczona M. J. w dniu 12 kwietnia 2010r. Odwołanie z dnia 27 kwietnia 2010r. zostało sporządzone przez M. J. i T. K. i przesłane bezpośrednio do Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu. Odwołanie wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 29 kwietnia 2010r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu, na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 kpa , po rozpatrzeniu odwołania M. J. i T. K., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że odwołujący zarówno w postępowaniu przed organem I instancji, jak i przed organem odwoławczym nie przedstawili zaświadczenia lekarza prowadzącego dziecko o przeciwwskazaniach do szczepień lub przesunięcia terminu szczepień, zatem organ pierwszej instancji słusznie, na podstawie powołanych w osnowie przepisów ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19.12.2002r. w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad prowadzenia dokumentacji szczepień, nakazał M. J. i T. K. poddać dziecko szczepieniom obowiązkowym. Powyższa decyzja organu odwoławczego jest przedmiotem skargi M. J. i T. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, podnosząc iż zgodnie z ich wiedzą szczepionka przeciwko odrze, śwince i różyczce jest szkodliwa, a największą naturalną odporność dziecko nabywa po przechorowaniu w okresie dzieciństwa. Zdaniem skarżących przymuszanie rodziców do szczepień dzieci jest niezgodne z art. 7, 8, 30 i 31 ust. 1 Konstytucji RP, a ponadto narusza art. 16 Prawa pacjenta. Skarżący oświadczyli, że nie wyrażają zgody na szczepienie córki D., bo może być to niebezpieczne dla jej zdrowia. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl zaś przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji, Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie należało uchylić zaskarżoną decyzję, chociaż nie z powodów podniesionych w skardze. Należy bowiem wskazać, że postępowanie przed organem odwoławczym składa się z trzech faz: fazy wstępnej, fazy wyjaśniającej i fazy wydawania decyzji. W fazie wstępnej organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Odwołanie musi być wniesione w terminie określonym w art. 129 § 2 kpa, a więc w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji pierwszoinstancyjnej. W konsekwencji, decyzja, co do której strona uchybiła termin do wniesienia odwołania i nie przywrócono jej terminu, korzysta z tzw. domniemania mocy obowiązującej, a to oznacza, że sprawa nią rozstrzygnięta nie może być co do zasady ponownie przedmiotem postępowania administracyjnego. Dlatego też podjęcie przez organ odwoławczy czynności zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy każdorazowo poprzedza, jak już wyżej wskazano, postępowanie wstępne, w trakcie którego organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie m.in. czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem terminu. Przeprowadzenie wspomnianych czynności wstępnych jest obligatoryjne. Ewentualne ustalenie, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu skutkuje tym, że organ nie rozpoznaje odwołania merytorycznie, nie rozważa argumentacji strony, a tylko postanowieniem stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 134 kpa. W sytuacji, gdy legitymację do wniesienia odwołania w jednej sprawie posiada więcej[...] podmiotów, a podlegająca zaskarżeniu decyzja nie została doręczona im wszystkim (strona została pozbawiona udziału w postępowaniu przed organem I instancji), przyjąć należy, że termin do wniesienia odwołania dla strony pominiętej biegnie od dnia doręczenia decyzji stronie, której zapewniono udział w postępowaniu. Odnosząc te ogólne stwierdzenia do zaskarżonej decyzji, należy zauważyć, że organ odwoławczy nie wyjaśnił czy odwołanie skarżących z dnia 27 kwietnia 2010r. zostało wniesione w ustawowym terminie. Określony w przepisie art. 129 § 2 k.p.a. 14-dniowy ustawowy termin do złożenia odwołania przez skarżących rozpoczął swój bieg z dniem skutecznego doręczenia skarżącej ( skarżący nie brał udziału w postępowaniu przed organem pierwszej instancji) decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w O. [...] tj. w dniu 12 kwietnia 2010r. (poniedziałek). Zatem termin do złożenia odwołania upłynął obojgu skarżącym z dniem 26 kwietnia 2010r. (poniedziałek). Tymczasem odwołanie skarżących jest datowane na dzień 27 kwietnia 2010r., a wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 29 kwietnia 2010r. W aktach brak jest informacji czy skarżący odwołanie złożyli osobiście czy też nadali je na poczcie, a jeśli tak to w jakim terminie. Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 kpa, skoro organ wobec wątpliwości co wniesienia odwołania w terminie nie poczynił żadnych wyjaśnień w tej sprawie. Stwierdzone naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenie w pkt II i III znajduje w uzasadnienie w art. 200 i 152 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy winien zatem wyjaśnić czy odwołanie skarżących wniesiono w terminie i w zależności od wyników tych ustaleń wydać postanowienie na podstawie art. 134 kpa bądź rozpoznać odwołanie merytorycznie. /-/ E.Podrazik /-/ B.Drzazga /-/ W.Batorowicz