II SA/Po 806/05
WyrokWSA w Poznaniu2006-06-21
Skład orzekający: Aleksandra Łaskarzewska, Barbara Kamieńska, Barbara Drzazga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy jednorazowa opłata planistyczna, ustalona na podstawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, powinna zostać pomniejszona o wartość nakładów poniesionych przez właściciela nieruchomości w okresie między uchwaleniem planu a sprzedażą nieruchomości, jeśli przepisy regulujące możliwość takiego pomniejszenia utraciły moc przed datą sprzedaży?Ratio decidendi
Jednorazowa opłata planistyczna nie powinna zostać pomniejszona o wartość nakładów poniesionych przez właściciela nieruchomości, jeśli przepisy umożliwiające takie pomniejszenie utraciły moc przed datą sprzedaży nieruchomości, a ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów przejściowych. Organy administracji są zobowiązane do stosowania prawa obowiązującego w dacie orzekania, co oznacza konieczność uwzględnienia zmian przepisów, nawet jeśli nastąpiły w trakcie trwającego postępowania.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. została obciążona jednorazową opłatą planistyczną z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Spółka domagała się pomniejszenia tej opłaty o wartość nakładów poniesionych na nieruchomość. Organ pierwszej instancji odmówił uwzględnienia nakładów, wskazując na zmianę stanu prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, argumentując, że nowe przepisy obowiązujące od 22 września 2004 r. nie pozwalają na uwzględnienie nakładów. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc m.in. naruszenie zasady ochrony praw nabytych i niedziałania prawa wstecz.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska /spr/ Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant st.sekr. sąd. Henryka Pawlak po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2006r. przy udziale ze skargi "A" Spółki z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości; o d d a l a s k a r g ę /-/ B.Drzazga /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska
Decyzją z dnia [...] Nr [...]Burmistrz Miasta i Gminy ustalił jednorazową opłatę w wysokości [...]zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, oznaczonej nr geod. [...]o pow. [...]m 2 , która położona jest w J. gm. S., stanowiąca własność firmy "A" sp. z o.o., sprzedaną Ł. i K. małżonkom J .
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji powołał się na uchwałę Rady Miejskiej w Nr XXXIV/402/2001 z dnia 30 maja 2001 r., którą uchwalono zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowości J., dla działek położonych przy ul. [...], oznaczonych numerami geodezyjnymi: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]-zmiana przeznaczenia z upraw polowych i upraw polowych stanowiących rezerwę dla działalności gospodarczej na tereny aktywizacji gospodarczej, zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i komunikacji na tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, ustalając jednorazową opłatę od wzrostu wartości nieruchomości w wysokości 30 %. Organ I instancji podał, iż wskutek owej zmiany miejscowego planu dla przedmiotowego terenu, z upraw polowych na budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne wartość gruntu objętego tymże planem wzrosła. W dniu [...] 2001 r. aktem notarialnym rep. A nr [...] została zbyta działka nr [...] (powstała, jak wynika z § 2 aktu notarialnego z podziału nieruchomości oznaczonej według ewidencji gruntów jako działka [...] i [...]). Opierając się na sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego operacie szacunkowym wyceny nieruchomości i biorąc pod uwagę treść uchwały Rady Miejskiej z dnia 30 maja 2001 r. ustalającą opłatę z tytułu wzrostu nieruchomości, organ I instancji podał, że jednorazowa opłata z tego tytułu dla przedmiotowej nieruchomości wynosi kwotę [...]zł. Wartość działki budowlanej ustalono według jej stanu z dnia uchwalenia zmiany planu zagospodarowania przestrzennego i według cen z dnia zbycia nieruchomości. Organ przy tym wskazał, iż pomiędzy uchwaleniem miejscowego planu dla tego terenu a zbyciem przedmiotowej nieruchomości, jej właściciel poniósł nakłady o łącznej kwocie [...] zł, jednak w obowiązującym na
dzień wydania decyzji stanie prawnym żadne nakłady nie podlegają odliczeniu. Zmiana przepisów odnoszących się do rozliczania nakładów nastąpiła z dniem 22 września 2004 r., zaś ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., nr 141, poz. 1492) nie przewiduje stosowania przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych i nie zakończonych przed wejściem w życie tejże ustawy.
Odwołanie od powyższej decyzji z dnia [...] wniosła Spółka z o.o. "A" wnosząc o zmianę skarżonej decyzji i zaliczenia na poczet wymierzonej opłaty wartości poniesionych przez odwołującego nakładów ewentualnie o uchylenie skarżonej decyzji w całości i orzeczenie przez organ odwoławczy co do istoty sprawy z uwzględnieniem faktu dokonania przez odwołującego nakładów podnoszących wartość nieruchomości. Odwołujący zarzucał skarżonej decyzji:
* naruszenie art. 2 Konstytucji RP tj. zasady zaufania do państwa i tworzonego przez nie prawa- zasady ochrony praw słusznie nabytych oraz zasady nie działania prawa wstecz,
* naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony,
* naruszenie art. 8 k.p.a. tj. zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa,
* naruszenie art. 9 k.p.a. tj. zasady obowiązku organów do udzielania informacji faktycznej i prawnej,
* naruszenie art. 12 k.p.a. i 35 k.p.a. , poprzez nieuwzględnienie nakazu szybkości załatwiania spraw administracyjnych,
* naruszenie art. 36 ust. 4 oraz art. 37 ust. 1 i art. 11 ustawy z dnia 23 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
W uzasadnieniu odwołujący podał, że decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...]wydaną w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości w związku ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla przedmiotowego terenu i przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z tym uzasadnieniem, że nakłady dokonane po uchwaleniu planu a przed sprzedażą nieruchomości podlegają odliczeniu oraz, ze nakłady poniesione na uzbrojenie terenu mają wpływ na wartość nieruchomości. Obecnie w skarżonej decyzji tychże nakładów nie uwzględniono, w
tym sensie, że organ I instancji nie umniejszył naliczonej opłaty o dokonane przez odwołującego nakłady wskazując, iż zmienił się stan prawny regulujący zasady odliczania nakładów.
Odwołujący powołując się na art. 2 Konstytucji RP podnosił, że zasada zaufania do państwa i tworzonego przez nie prawa gwarantuje ochronę przed nagłymi nieprzewidywalnymi zmianami prawa, które podważają podstawowy jego cel, jakim jest regulowanie zachowań człowieka.
Tę ochronę odnosił do jego sytuacji wskazując, iż zmiana z dniem 22 września 2004r. stanu prawnego regulującego kwestię pomniejszenia opłaty o wartość poniesionych nakładów, nie może zmienić w tym zakresie sytuacji prawnej odwołującego, który nabył słusznie prawo do odliczenia poniesionych nakładów na nieruchomość i jedynie wskutek wadliwej z winy organu I instancji decyzji obecnie nie może ze swojego prawa do odliczenia nakładów skorzystać.
W ocenie odwołującego stan faktyczny jaki obecnie zaistniał narusza zasadę niedziałania prawa wstecz bowiem nowe przepisy zmieniają sytuację prawną obywatela, którą dotychczasowe prawo regulowało jako bardziej korzystną. Zdaniem odwołującego brak przepisów przejściowych w zmienionej ustawie nie ma wpływu na jego uprawnienie, gdyż obowiązek pomniejszenia opłaty o dokonane nakłady zaktualizował się jeszcze pod rządami poprzednich przepisów. Odwołujący wskazywał, że organ administracji nie udzielił odwołującemu informacji faktycznej i prawnej, przez co odwołujący poniósł szkodę a to narusza przepisy art. 9, 8 i 7 k.p.a. Dodatkowo wskazał na naruszenie przez organ administracji przepisów art. 12 i 35 k.p.a. i zwłoka w wydaniu decyzji wywołana - zdaniem odwołującego pozornymi czynnościami organu - odbiła się negatywnie na sytuacji prawnej odwołującego. Odwołujący podnosił, że nie kwestionuje tego, że wskutek zmiany miejscowego planu wartość jego nieruchomości wzrosła lecz nie zgadza się z wysokością opłaty naliczonej przez organ. W tym względzie odwołujący podał, iż - jego zdaniem - winna zostać ona umniejszona o wartość poniesionych nakładów a nadto wskazał, ze wzrost wartości nieruchomości stanowiący podstawę do nałożenia opłaty na podstawie art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, nie może obejmować wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej nakładami dokonanymi przez odwołującego.
Rozpatrując odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] Nr [...]utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji słusznie uznał, że zaistniały przesłanki wymienione w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym do naliczenia jednorazowej opłaty planistycznej i ta okoliczność nie była przez odwołującego kwestionowana. Zdaniem organu odwoławczego słusznie też postąpił organ I instancji nie pomniejszając opłaty o wartość nakładów poniesionych na nieruchomość bowiem zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Tak więc skoro organ administracji orzeka według stanu prawnego obowiązującego w dacie rozpoznania sprawy, toteż wskutek zmiany z dniem 22 września 2004 r. art. 37 ust. 2 ustawy, poniesione nakłady na nieruchomość nie mogły być uwzględnione. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady zaufania do państwa i tworzonego przez nie prawa (zasady praw nabytych) oraz zasady niedziałania prawa wstecz wskazał, że zarzuty te stanowią krytykę braku przepisów przejściowych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004r. nr 141, poz. 1492), jednak brak przepisów intertemporalnych uznać należy za błąd legislacyjnych, co nie oznacza - zdaniem organu odwoławczego - że na organy stosujące prawo przesuwa się odpowiedzialność kreowania normy przejściowej bowiem są to organy stosujące , a nie stanowiące prawo. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, iż nieuzasadnione są zarzuty skarżącego odnoszące się do naruszenia przez organ administracji przepisów art. 7, 8, 9, 12 i 35 k.p.a. Co do przepisów art. 12 i 35 k.p.a. - organ odwoławczy nie podzielił stanowiska odwołującego, ze wezwanie jego przez organ do złożenia kserokopii pozwolenia na budowę i dziennika budowy było czynnością pozorną zmierzającą do przedłużenia postępowania.
Skargę na powyższą decyzję z dnia [...] wniosła Spółka z o.o. "A" , żądając z powołaniem się na art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) stwierdzenia nieważności skarżonej decyzji jak i ją poprzedzającej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] ewentualnie uchylenia w całości w/w decyzji. Skarżonym decyzjom zarzucono:
* naruszenie przepisu art. 2 Konstytucji RP, poprzez naruszenia zasady zaufania do państwa i tworzonego przez nie prawa, zasady ochrony praw słusznie nabytych oraz zasady niedziałania prawa wstecz,
* rażące naruszenie przepisu art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, poprzez nieuwzględnienie tego, że przy określaniu wysokości opłaty wynikającej z powołanego przepisu pod uwagę brany jest wzrost wartości nieruchomości, który nastąpił wyłącznie w związku ze zmianą planu miejscowego,
* rażące naruszenie przepisu art. 37 ust. 1 ustawy j.w., poprzez nieuwzględnienie, że przepis ten w jego brzmieniu obowiązującym po dniu 22 września 2005r. nie stosuje się do stanów i zdarzeń powstałych w okresie obowiązywania przepisów dotychczasowych a ponadto, poprzez nieuwzględnienie, ze jedyne kryterium przeznaczenia ma znaczenie przy określaniu wartości nieruchomości stanowiącej podstawę do nałożenia opłaty na podstawie art. 36 ust. 4 ustawy,
* naruszenie art. 7,8 i 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, zasady uwzględniania słusznego interesu strony, zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa oraz zasady obowiązku organów do udzielania informacji faktycznej i parnej,
* rażące naruszenie przepisu art. 10 k.p.a., poprzez niezapewnienie skarżącemu możliwości czynnego udziału w postępowaniu jako strony tego postępowania,
* rażącym naruszeniu przepisu art. 12 i 35 k.p.a., poprzez naruszenie nakazu szybkości załatwiania spraw administracyjnych,
* rażące naruszenie przepisu art. 107 k.p.a., poprzez naruszenie nakazu właściwego uzasadniania decyzji,
* rażące naruszenie przepisu art. 139 k.p.a., poprzez naruszenie zakazu reformationis in peius.
W uzasadnieniu skarżący powtórzył argumentację podaną w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej.
Dodatkowo wskazał - uzasadniając zarzut naruszenia art. 7, 8 i 9 k.p.a. - na to, że organ odwoławczy nie wyjaśnił należycie sprawy bowiem pozostawił bez rozpoznania zarzut skarżącego naruszenia przez organ I instancji przepisów art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Także uzasadniając zarzut naruszenia przepisu art. 10 k.p.a skarżący podał, iż nie był on informowany o prawie do zapoznania się z aktami administracyjnymi i złożenia końcowego oświadczenia - co uniemożliwiło skarżącemu branie czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący podnosił, iż winien on być przez organ administracji informowany o wszystkich okolicznościach wyceny nieruchomości w taki sposób aby przy jej dokonywaniu mógł być obecny, zaś organ I instancji odmówił skarżącemu dostarczenia odpisu operatu szacunkowego stanowiącego podstawę obliczenia opłaty i skarżący nie miał możliwości zapoznania się z jego treścią. Podobnie w tym postępowaniu zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy nie informowały skarżącego o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia.
Z kolei wskazując na naruszenie przepisu art. 12 i 35 k.p.a. skarżący podał, że decyzję z dnia [...] organ I instancji wydał dopiero po upływie niespełna dwóch miesięcy po przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy, a na rozpoznanie odwołania skarżącego i wydanie decyzji z dnia [...]organ odwoławczy potrzebował ponad siedmiu miesięcy.
Uzasadniając zaś zarzut naruszenia przepisu art. 107 k.p.a. skarżący podał, że uzasadnienie skarżonej decyzji wydanej przez organ odwoławczy nie spełnia nakazu wskazanego w tym przepisie gdyż merytorycznie nie odnosi się do zarzutów skarżącego wskazanych w jego odwołaniu.
Na koniec skarżący uzasadniając zarzut naruszenia przepisu art. 139 k.p.a. podał, iż zakaz reformationis in peius został naruszony przez organ odwoławczy bowiem orzekł on na niekorzyść skarżącego, który w wyniku swojego odwołania od decyzji organu I instancji utracił przysługujące mu uprawnienie polegające na możliwości pomniejszenia przedmiotowej opłaty o wartość poczynionych przez skarżącego nakładów.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację podaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji.
W toku postępowania sądowego skarżąca wniosła o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, co do zgodności ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004r. Nr 141, poz. 1492) w zakresie w jakim ustawa ta nie zawiera przepisów przejściowych w związku z uchyleniem na mocy art. 10 pkt 4 lit. a-art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80-, poz. 717, ze zm.) - z art. 2 Konstytucji RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są bowiem zgodne z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269).
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 r. Nr 80 poz. 717 ze zm.). Stosownie do powołanego-przepisu, jeżeli wartość nieruchomości wzrosła w związku z uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a właściciel lub użytkownik wieczysty sprzedaje tę nieruchomość, wójt, burmistrz (prezydent miasta) pobiera jednorazową opłatę, której wysokość ustalana jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Wartość nieruchomości zależy przede wszystkim od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uchwalenie nowego bądź zmiana miejscowego planu może spowodować zarówno obniżenie jak i wzrost wartości konkretnej nieruchomości. Mając to na uwadze powołana ustawa wprowadza mechanizm wzajemnych rozliczeń gminy z właścicielem nieruchomości (użytkownikiem wieczystym) dotkniętym skutkami zmiany porządku planistycznego.
W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że na skutek uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowości J. -wzrosła wartość przedmiotowej nieruchomości (działki nr [...]) i to w ustalonej wysokości (odwołanie od decyzji z [...] oraz od decyzji z [...] ).Spornym jest jedynie problem pomniejszenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości o wartość nakładów.
Przepis art. 37 ust. 2 powołanej ustawy stanowił, iż jednorazową opłatę pomniejsza się o wartość nakładów poniesionych przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości w okresie między uchwaleniem lub zmianą miejscowego planu, a dniem sprzedaży nieruchomości, jeżeli nakłady te miały wpływ na wzrost wartości tej nieruchomości.
Na podstawie art. pkt 4 lit. a ustawy z 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2004r. Nr 141 poz. 1492) wskazany przepis utracił obowiązującą moc z dniem 22 września 2004r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie stwierdziło, iż zgodnie z przepisem art. 6 k.p.a. organy administracji działają na podstawie przepisów prawa. Podstawowym miernikiem zgodności z prawem są przepisy ustawowe oraz wydane na ich podstawie w granicach udzielonego upoważnienia normatywne akty wykonawcze. Organ administracji był związany zasadą bezpośredniego działania nowej regulacji, skoro ustawa zmieniająca nie zawierała przepisów przejściowych. Zaskarżone decyzje wydane z uwzględnieniem przepisu art. 37 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 22 września 2004r. nie mogą być więc uznane za niezgodne z prawem materialnym, skoro tak decyzja organu I instancji, jak i II instancji wydane zostały po tej dacie.
Wartość przedmiotowej działki (przed zmianą, jak i po zmianie planu miejscowego), ustalono w oparciu o operat szacunkowy, w którym rzeczoznawca jednoznacznie wskazał, że wyceniany był grunt bez uwzględnienia nakładów – nieuzbrojony (strona 9-10 operatu). W zestawieniu transakcji, które biegła analizowała celem ustalenia ceny za 1 m2 brane były pod uwagę jedynie działki nieuzbrojone. Pozostawało to w zgodzie z obowiązującymi w chwili orzekania przepisami określającymi zasady wyceny nieruchomości, zawartymi w rozporządzeniu z dnia 21 września 2004r. Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 2004r. Nr 207 poz. 2109 ze zm.). Operat odpowiadał także przepisom z chwili sporządzania, szczegółowo w nim opisanych.
Za niezasadny uznać należało zarzut skargi, co do naruszenia przepisu art. 2 Konstytucji R.P. poprzez naruszenie zaufania do państwa i tworzonego przez nie prawa, zasady ochrony praw słusznie nabytych oraz niedziałanie prawa wstecz.
Zgodzić należy się ze stwierdzeniem, iż do podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego należy ochrona praw nabytych i to przede wszystkim z uwagi na zasady zaufania w stosunkach pomiędzy obywatelem i państwem, a także ze względu na bezpieczeństwo polegające na pewności, iż nabyte prawo podmiotowe nie zostanie w sposób nagły bez przyczyny zniesione, ograniczone.
Należy jednak mieć na uwadze, co wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, że ochrona praw nabytych nie oznacza nienaruszalności tych praw, nie ma charakteru absolutnego i nie wyklucza stanowienia regulacji mniej korzystnych.
Każda ingerencja w prawa nabyte wymaga dochowania reguł "przyzwoitej legislacji".
W niniejszej sprawie ustawodawca spełnił w tym względzie konieczne wymogi. Wprawdzie z dniem 22 września 2004r. utracił moc przepis pozwalający na pomniejszenie wartości opłaty o wartość nakładów, jednakże w tym samym dniu wszedł w życie przepis rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004r. w przedmiocie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, który nakazał do wyliczenia wartości rynkowej nieruchomości dla ustalenia opłaty z art. 36 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przyjmować stan nieruchomości z dnia wejścia w życie planu, bez uwzględnienia jej części składowych.
Nie sposób zatem przyjąć, by w takim wypadku doszło do naruszenia zasad sprawiedliwości społecznej. Wręcz odwrotnie, za zgodną z tą zasadą należy uznać przyjęte rozwiązania. W jej świetle sprawiedliwym zdaje się zaniechanie zmniejsza opłaty o nakłady, jeśli podstawą jej wyliczenia jest wartość nieruchomości z ich pominięciem.
Zaskarżona decyzja wraz z decyzją ją poprzedzającą pozostaje zatem w zgodzie z normami Konstytucji R.P.
Zdaniem Sądu za bezzasadny uznać należało wniosek skarżącego, by zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego o przedstawienie mu pytania prawnego, co do zgodności ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw w zakresie, jakim ustawa ta nie zawiera przepisów przejściowych w związku z uchybieniem na mocy art. 10 pkt 4 lit. a - art. 37 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z art. 2 Konstytucji R.P.
Sama ustawa uchylająca ust. 2 art. 37 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wprowadziła stosunkowo długi okres pomiędzy ogłoszeniem ustawy, a jej wejściem w życie. Trzymiesięczny okres dostosowawczy uznać należy za wystarczający, by organy w zwykłym trybie mogły zakończyć wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia tzw. opłaty planistycznej.
Ustawodawca zmieniając ustawę dał wyraz podstawowej zasadzie, że w przypadku zmiany przepisów danej ustawy zastosowanie mają przepisy nowe, chyba że co innego wynika z przepisów przejściowych tejże zmiany. Taka wyjątkowa sytuacja nie miała miejsca.
Zważyć należy, iż bezczynność organu administracji w wydaniu decyzji w istocie stanowi naruszenie określonego w art. 35 k.p.a. terminu załatwienia sprawy administracyjnej.
Należy jednak wskazać, że w usuwaniu ewentualnych negatywnych następstw bezczynności służą określone środki prawne, jak zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 § 1 k.p.a.), czy w dalszym etapie skarga na bezczynność organu. Bezczynność organu nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Ewentualne odszkodowanie za jej skutki – jeśli wystąpiły – nie jest rozpatrywane w tym trybie.
W niniejszej sprawie w istocie doszło do naruszenia przepisu art. 10 k.p.a. Naruszenie to jednak nie miało wpływu na wynik postępowania. Wprawdzie nie umożliwiono skarżącemu, by wypowiedział się, co do zebranych dowodów, jednakże zważywszy na zarzuty podniesione tak w odwołaniu, jak i w skardze, w których domagano się jedynie pomniejszenia opłaty o nakłady nie sposób przyjąć, by mogło to mieć jakiekolwiek znaczenie w świetle art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.
W niniejszej sprawie nie doszło także do naruszenia przepisu art. 139 k.p.a. Wszak organ I instancji ni pomniejszył opłaty o wartość nakładów. Organ odwoławczy nie wydał więc decyzji na niekorzyść skarżącej. Nie sposób zgodzić się ze skarżącym, iż przepisy art. 139 k.p.a. naruszało wymierzenie opłaty z pominięciem nakładów w sytuacji, gdy poprzednio rozpoznając sprawę , Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję organu I instancji z dnia [...] uchyliło właśnie celem ich uwzględnienia.
Organy administracji orzekając zobowiązane są stosować przepisy z chwili orzekania, co oznacza że obowiązane są uwzględnić zmiany przepisów prawa, nawet jeśli nastąpiły w trakcie trwającego postępowania.
W niniejszej sprawie brak przepisów interporalnych uniemożliwia przyjęcie stanu prawnego z innej daty, o czym wywiedziono wyżej.
W niniejszej sprawie rację ma odwołujący podnosząc, że organ odwoławczy nie ustosunkował się szczegółowo do wszystkich zarzutów odwołania, wbrew treści postanowień art. 107 k.p.a. Nie miało to jednak, zdaniem Sądu, znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, Zasadniczy bowiem problem w sprawie dotyczył stosowania przepisu art. 37 ust. 2 w brzmieniu obowiązującym do 21 września 2004r. W tym zakresie organ administracji był związany zasadą bezpośredniego działania nowej regulacji, skoro ustawa z dnia 29 listopada 2003r. nie zawiera przepisów przejściowych.
Odnośnie zarzutu rażącego naruszenia przepisów art. 72 i 74 k.p.a. wywieść należy, iż skarżący nie udokumentował, by miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Wzrost wartości działek był bezsporny.
Zgodnie z zasadą wyrażoną w przepisie art. 9 k.p.a. organ administracji jest obowiązany do udzielenia pomocy prawnej zarówno stronom, jak i innym uczestnikom postępowania. Według strony skarżącej, zarówno Burmistrz, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie udzielili niezbędnych wyjaśnień i wskazówek dotyczących postępowania, w taki sposób, by skarżąca nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Skarżąca nie wykazała jednak, iżby naruszenie tej zasady mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podejmowane przez nią czynności potwierdzają znajomość prawa.
Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że żądanie skargi stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie jest zasadne.
Powołany przepis stanowi, że stwierdza się nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Zaskarżone decyzje wydane zostały w oparciu o określone i prawidłowo zastosowane przepisy prawa materialnego. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa decyduje
oczywistość naruszenia i zakres jego wpływu na sposób załatwienia sprawy. Takiego rażącego naruszenia skarżąca nie wykazała.
Stwierdzenie uchybienia przepisów o postępowaniu administracyjnym nie miały istotnego wpływu na sposób załatwienia sprawy.
Jak wywiedziono wyżej nie sposób też przyjąć, że uchybienie przepisom procedury w niniejszym postępowaniu wyczerpało przepis art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a.
Z tych przyczyn, uznając że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
/-/ B.Drzazga /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Kamieńska
MarK
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło