II SA/Po 807/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. L. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 października 2017 r. sygn. akt II SA/Po 807/17 w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2017 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego; postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. /-/ T. Świstak Postanowieniem z dnia 31 października 2017 r. referendarz sądowy tutejszego Sądu odmówił M. L. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że z przedstawionego zestawienia dokumentacji źródłowej skarżącej wynika, że nie wykazała ona, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Podano, że z samego wyciągu z rachunku lokaty terminowej w kwocie 35.100 zł wynika, że skarżąca posiada środki na poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania. Posiadanie oszczędności wskazuje, że zabezpieczone są wszystkie niezbędne koszty koniecznego utrzymania skarżącej, zatem stanowią one wolne środki, które należy przeznaczyć na pokrycie kosztów zainicjowanego przez skarżącą postępowania sądowoadministracyjnego. Zdaniem referendarza sądowego drugorzędne znaczenie ma okoliczność, że wypłacenie z tego rachunków środków przed upływem terminu lokaty wiązałoby się z zerwaniem umowy tego rachunku i utratą zamierzonego zysku w postaci odsetek. Zauważono, że skarżąca założyła 18-miesięczną lokatę na dość wysoką kwotę w toku postępowania nadzorczego przed organem I instancji, bez zabezpieczenia wolnych środków na pokrycie ewentualnych kosztów postępowania w przypadku niekorzystnego dla niej zakończenia tego postępowania, które mogła przewidywać. Wprawdzie wykazała, że posiada wysokie koszty utrzymania mieszkania (opłata miesięczna [...] zł i z tytułu użytkowania wieczystego [...] zł rocznie), ale wszystkie te wydatki oraz koszty mediów pokrywa, co wynika z wyciągu z rachunku bankowego i nie podała, żeby miała jakieś zaległości z tego tytułu. Ponadto zadeklarowane dochody skarżącej wynoszą jedynie około [...] zł netto miesięcznie, natomiast zadeklarowane wydatki z tytułu stałych koniecznych zobowiązań skarżącej wynoszą około [...] zł miesięcznie (opłata za mieszkanie, media, leki, ubezpieczenie mieszkania, podatek od nieruchomości i użytkowanie wieczyste), co oznacza, że koszty te przewyższają wyszczególnione dochody. Wnioskować więc można, że skarżąca ma możliwość uzyskiwania środków finansowych z innych jeszcze źródeł, by koszty te pokryć. Doliczyć należy też konieczne koszty wyżywienia, ubioru, środków czystości, chemii gospodarczej, których wysokości ostatecznie skarżąca nie podała, a które ponosi, co wynika z wyciągu z rachunku bankowego. Ponadto wskazano, że strona wprawdzie podała, że korzysta z pomocy osób trzecich oraz rodziny i z pożyczek pokrywa powyższą różnicę, to jednak wyciąg z jej rachunku bankowego wskazuje, że przekazała kwotę 8.000 zł dzieciom, którą uprzednio przelała na swój rachunek bankowy z innego rachunku. Nie wyjaśniła przy tym z jakich źródeł, w tym samym terminie, poniosła dodatkowo koszt zakupu okularów (w kwocie 3.300 zł) oraz leczenia stomatologicznego (1.500 zł.). Sam fakt ponoszenia uzasadnionych, ale i wysokich kosztów leczenia nie uzasadnia automatycznego przyznania prawa pomocy. Dobrodziejstwo przyznania prawa pomocy zależy od wykazania, że po zapłaceniu wszystkich niezbędnych kosztów utrzymania wnioskodawczyni, nie pozostają jej już żadne wolne środki, które mogłaby przeznaczyć na koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Zdaniem referendarza przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa nie odzwierciedla jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Dlatego przyjęto, że skarżąca uchyliła się od gruntownego i wszechstronnego przedstawienia swojej realnej sytuacji finansowej i majątkowej, odwołując się do twierdzenia, że jest ona trudna. Wskazywała głównie na wysokie koszty utrzymania mieszkania i niską wypłatę z tytułu pracy oraz pogarszający się stan zdrowia, dysponuje jednak lokatą terminową na znaczna kwotę. Brak należytego wyjaśnienia sytuacji finansowej skarżącej skutkuje negatywną oceną wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wybiórcze przedstawienie tylko negatywnych okoliczności wpływających na sytuację finansową i majątkową skarżącej powoduje, że niemożliwe jest jej rzeczywistej ustalenie, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy chociażby w części. Podkreślono, że ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania celem pokrycia kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. Wyjaśniła, że kwota jej wydatków przewyższa kwotę dochodów ponieważ w sytuacjach kiedy nie wystarcza jej na pokrycie kosztów mieszkaniowych i innych wydatków, korzysta z pomocy rzeczowej i finansowej dzieci. Dodała, że wykazane na wyciągach wpływy nie są jej stałym dochodem. Skarżąca podała, że kwota 8000 zł to pożyczka zaciągnięta zakładu pracy (7000zł) wraz z kwotą uzyskaną od PZU za leczenie. Wyjaśniła, że kwotę tę jej dzieci miały zapłacić za rachunki związane z weselem. Z kolei kwota 4000 zł to kwota składana przez kilka lat, aby założyć lokatę terminową w dniu 11 kwietnia 2017 r. na łączną kwotę 35.000 zł. Kwota ta w całości była zbierana przez ok. 20 lat pracy skarżącej. Jest ona przeznaczona na legalizację nadbudówki, której dotyczy sprawa. Następnie wnioskodawczyni wskazała, że kwoty z kwietnia - [...] zł i z czerwca – [...] zł to kwoty z polisy ubezpieczeniowej za okres chorobowego, które zaledwie wyrównały różnicę pomiędzy pełnym wynagrodzeniem miesięcznym a wynagrodzeniem za pracę. Z kolei wpływy z maja (850 zł) i z sierpnia (500 zł) to kwoty otrzymane od dzieci w celu pokrycia bieżących wydatków, by nie zadłużyć mieszkania. Dalej skarżąca podała, że wpływy za sierpień i wrzesień pod [...] zł i [...] zł to kwoty przelane na jej konto z przeznaczeniem dla jej dzieci. Reasumując skarżąca podała, że powyższe wpływy nie mają charakteru stałego dochodu. Wyjaśniła, że obecnie jej jedynym dochodem jest wynagrodzenie za pracę i pomoc dzieci, która umożliwia jej pokrycie bieżących wydatków, bez zadłużania mieszkania. Podała też, że jest matką trojga dzieci, które choć już są dorosłe, to zawsze jako matka będzie je wspierać i wzajemnie może liczyć na ich pomoc. Wskazała również, że na leczenie stomatologiczne i zakup okularów zaciągnęła pożyczki od znajomych, które zobowiązała się spłacić w miarę posiadanych środków. Skarżąca stwierdziła, że obecnie nie posiada żadnych funduszy, które zabezpieczałyby ją na wypadek pogorszenia się stanu zdrowia. Dodała, że o jej statusie materialnym świadczy też fakt, że od 2004 r. nie remontowała swego mieszkania. Dodała, że nie posiada komputera, czy samochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.- dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sprzeciw wnioskodawczyni nie zasługiwał na uwzględnienie. Wydając zaskarżone postanowienie referendarz sądowy słusznie zwrócił uwagę, że jak jednoznacznie wynika z treści art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem. To na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy od tego czy strona wykaże istnienie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. tj., że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powinna przy tym uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 9 stycznia 2015 r., II GZ 886/14, LEX nr 1634804). Zdaniem Sądu ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie. Świadczy o tym choćby fakt posiadania lokaty 18-miesięcznej na kwotę 35.100 zł. Zdolność zabezpieczenia tak znacznych środków daje podstawę do uznania, że skarżąca, choć jak wynika z pozostałych okoliczności sprawy, żyje oszczędnie, to jest w stanie zgromadzić znaczne środki finansowe. Ponadto z wyciągów z rachunku bankowego skarżącej wynika, że poza stałym dochodem z tytułu pracy w Szpitalu Klinicznym [...] w P. (za IX 2017 r. wynagrodzenie w kwocie netto [...] zł), uzyskuje ona dochody z tytułu wynajmu pokoju/ów. Na rachunku bankowym skarżącej widnieją dwie wpłaty z sierpnia 2017 r. po [...] zł każda z dopiskami "opłata za pokój" i "opłata za sierpień", z września 2017 r. na kwotę [...]zł z dopiskiem "opłata za pokój", czy z października 2017 r. na kwotę [...]zł z dopiskiem "opłata za październik". Zważywszy, że skarżąca podała, iż jej stałe koszty koniecznego utrzymania sięgają ok. 1600-1700 zł przy wynagrodzeniu netto ok. [...] zł (po odjęciu zaciągniętych zobowiązań) i oszczędnościach na kwotę ponad 35.000 zł, jednocześnie nie ujawniając Sądowi dochodów z innych źródeł i powołując się jedynie enigmatycznie na wzajemne wspieranie się finansowe z dziećmi, Sąd nie dał wiary skarżącej co do jej twierdzeniom co do rzeczywistej sytuacji materialnej. W tym stanie rzeczy zdaniem Sądu rację miał referendarz sądowy stwierdzając w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżąca uchyliła się od gruntowego i wszechstronnego przedstawienia swojej realnej sytuacji finansowej i majątkowej. Dlatego na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak na wstępie. /-/ T. Świstak