II SA/Po 808/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie skierowania do wojskowej komisji lekarskiej; oddala skargę. /-/D.Rzyminiak – Owczarczak /-/ E.Brychcy /-/M.Kwiecińska Wojskowy Komendant Uzupełnień decyzją z (...) sierpnia 2010 r. nr (...), wydaną na podstawie art. 29 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) odmówił skierowania M. D. do terenowej komisji lekarskiej w celu zmiany kategorii z "D" na "A". W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskiem z dnia (...) sierpnia 2010 r. M. D. zwrócił się o skierowanie do terenowej wojskowej komisji lekarskiej w celu zmiany kategorii z "D" na "A". Zdaniem organu uczynienie zadość powyższemu żądaniu było niemożliwe z uwagi na treść art. 29 ust. 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, zgodnie z którym skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej na wniosek osób zainteresowanych, może nastąpić wyłącznie w przypadku istnienia uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych, co obecnie nie miało miejsca. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. D. argumentując, że zmiana kategorii zdrowotnej ma dla niego kluczowe znaczenie, gdyż pragnie związać swoje życie osobiste i zawodowe z wojskiem. Podjął on już stosowne kroki, aby sprostać wymogom służby – uzyskał prawo jazdy kat. B i jest w trakcie kursu na prawo jazdy kat. C, jak również zdobył licencję nurka CMAS P1 oraz przygotowuje się do kursu spadochronowego. Podniósł, iż ma wykształcenie techniczne z maturą, zna język angielski oraz opanował obsługę komputera. Obecnie studiuje zaocznie w Wyższej Szkole Bezpieczeństwo oraz aktywnie uprawnia biegi dystansowe. Zdaniem skarżącego decyzja Wojskowego Komendant Uzupełnień była bezpodstawna i krzywdząca. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego decyzją z dnia (...) października 2010 r. nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa), w związku z art. 28 ust. 4c, art. 29 ust. 1 pkt. 3, art. 29 ust. 3a oraz 46 ust. 3 pkt. 6 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, uchylił decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień z dnia (...) sierpnia 2010 r., w części zastosowanej podstawy prawnej art. 29 ust. 2 i 5 ustawy o powszechnym obowiązku obrony i w to miejsce przyjmując za podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 29 ust. 3a powyższej ustawy jako prawidłową oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania a następnie wskazał, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia (...) lutego 2004 r., którym M. D.i został uznany za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju i otrzymał kategorię zdrowia "D". Od powyższego orzeczenia skarżący się nie odwołał. Następnie organ wskazał, że zgodnie z obowiązującym stanem prawnym złożony przez skarżącego wniosek o skierowanie do terenowej komisji lekarskiej nie mógł zostać uznany. W opinii Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego przepis art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony wskazuje kategorycznie, że osób, wobec których w przeszłości orzeczono kategorię zdrowia "D" lub "E", nie kieruje się czasie pokoju na ponowne badania lekarskie. Organ wskazał, iż ustawodawca uznał, iż raz określona kategoria zdrowia w czasie pokoju nie podlega dalszej weryfikacji przed wojskową komisją lekarską, a ewentualne skierowanie na badania w celu oceny przydatności do pełnienia czynnej służby wojskowej nie zależy od uznania Wojskowego Komendanta Uzupełnień. Tym samym prawidłowo odmówiono skarżącemu skierowania do terenowej wojskowej komisji lekarskiej. Organ II instancji wyjaśnił, iż wadliwe oparcie decyzji organu I instancji na przepisach art. 29 ust. 2 i 5 powołanej wyżej ustawy, które nie znajdują zastosowania w przedmiotowej sprawie, spowodowało konieczność uchylenia decyzji w części jej podstawy prawnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M. D. wskazując, że jest ono krzywdzące i pozbawia go możliwości samorealizacji zawodowej. Zdaniem skarżącego wydane w 2004 r. orzeczenie o niezdolności do służby wojskowej, będące rezultatem krótkotrwałego leczenia się przez skarżącego w Poradni Zdrowia Psychicznego, nie może stanowić podstawy do uniemożliwienia mu rozpoczęcia kariery w służbach mundurowych. Skarżący opisał szczegółowo wszystkie podjęte przez niego działania, mające służyć zdobyciu umiejętności niezbędnych w planowanej pracy w oddziale Straży Granicznej. Podkreślił, że regulacja na podstawie której otrzymana w przeszłości kategoria zdrowotna uniemożliwia mu wstąpienie do służb mundurowych nie tylko rzutuje na jego przyszłość, ale również podważa zasadę równości, bowiem przykładowo do wojska mogą zostać przyjmowane osoby, których wyroki karne uległy zatarciu, natomiast on nie ma na to szansy, choć jego stan zdrowia uległ poprawie. W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Równocześnie organ podkreślił, iż z uwagi na motywację skarżącego – zamiar pracy w Straży Granicznej, odrębną kwestią pozostaje posiłkowanie się przez powyższą służbę, orzeczeniami wydanymi przez komisję mającą ocenić sprawność poborowych do służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga okazała się niezasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego utrzymująca w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w zakresie odmowy skierowania skarżącego M. D. do wojskowej komisji lekarskiej w celu zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej z kategorii "D" na "A", a uchylająca decyzję tego organu w zakresie powołanej podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja ma charakter kasacyjno-reformacyjny i wydana została w granicach działania organu II instancji, określonych przepisem art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem jeżeli rozstrzygnięcie organu I instancji jest wadliwe, organ odwoławczy obowiązany jest wadliwość tę usunąć, uchylając decyzję w całości lub w części i w tym zakresie organ odwoławczy zobligowany jest do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty albo do zakończenia w inny sposób postępowania przed organem w danej instancji. Uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej i orzeczenie co do istoty sprawy przez organ odwoławczy powinno mieć miejsce zawsze, gdy nie jest ona zgodna z prawem, co ma miejsce w rozpatrywanym przypadku, gdy ustalony bezsporny stan faktyczny podlega subsumcji pod normę prawa inną, aniżeli została przyjęta przez organ I instancji. Uwzględniając powyższe uznać należało, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 29 ust.1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej wojskowe komisje lekarskie są właściwe do orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej: 1) osób o nieuregulowanym stosunku do służby wojskowej w okresie, kiedy nie urzęduje powiatowa komisja lekarska; 2) żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową; 3) żołnierzy rezerwy; 4) osób przeniesionych do rezerwy niebędących żołnierzami rezerwy; 5) innych niż wymienione w pkt 1-4 osób, podlegających ze względu na wiek obowiązkowi służby wojskowej, które zgłosiły się ochotniczo do jej odbywania. Osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 3-5 powyższej ustawy do wojskowej komisji lekarskiej kieruje - z urzędu lub na wniosek tych osób - wojskowy komendant uzupełnień, a osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2 - dowódca jednostki wojskowej, co wynika wprost z treści art.29 ust. 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony. Równocześnie, zgodnie z art. 29 ust. 5 powyższej ustawy, skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej na wniosek osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lub 3-5, może nastąpić wyłącznie w przypadku występowania uzupełnieniowych potrzeb Sił Zbrojnych, z tym że zgodnie z ust. 3a art. 29, w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" albo "E". Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, iż jak wynika z akt sprawy orzeczeniem Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia (...) lutego 2004 r. skarżący M. D. został uznany za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju i otrzymał kategorię zdrowia "D". Skarżący nie wniósł od powyższego orzeczenia odwołania i stało się ono ostateczne. W świetle powyższych ustaleń oraz przytoczonych powyżej przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej organy rozpatrujące wniosek M. D. prawidłowo odmówiły ponownego skierowania go do wojskowej komisji lekarskiej. W tym miejscu stwierdzić należy, że przepis art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony nie pozostawił organom żadnej swobody w zakresie podejmowanego rozstrzygnięcia. Tym samym to decyzja ustawodawcy rozstrzygnęła, że osoby, co do których orzeczono niezdolność do służby wojskowej, i ustanowiono dla nich kategorię "D" i "E", nie mają już prawnej możliwości ponownej weryfikacji kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej. Równocześnie, obecnie przyjęte rozwiązanie ustanawia spójny system, w którym niemożliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji ustanawiających kategorię "D" lub "E". Jak bowiem wskazuje analiza przepisów ustawy o powszechnym obowiązku obrony, a w szczególności art. 28 ust. 4 oraz 29 ust. 3a, osoby, co do których ostatecznie ustalono kategorię "D" lub "E", nie mogą ponownie stanąć zarówno przed powiatową jak i przed wojskową komisją lekarską. Rozwiązanie powyższe stanowiło przejaw uszczegółowienia działalności i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich i ich relacji z wojskowym komendantem uzupełnień oraz miało na celu przyspieszenie procesu profesjonalizacji Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, co wiąże się z koniecznością przygotowania niezbędnych ilościowo i jakościowo stanów osobowych (por. uzasadnienie projektu ustawy z 16 czerwca 2008 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony - druk sejmowy nr 660 Sejmu VI kadencji). Tak więc to świadoma decyzja prawodawcy wykluczyła możliwość ponownego orzekania o zdolności do pełnienia służby wojskowej w czasie pokoju przez osoby, którym przyznano ostatecznym orzeczeniem kategorię "D" lub "E". W świetle powyższej argumentacji Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę uznał, iż wykluczenie osób, co do których w przyszłości ustalono kategorię zdolności do służby wojskowej "D" i "E", z kręgu osób, które mogą ubiegać się w czasie pokoju o zmianę tej kategorii na wyższą, nie stanowi podstawy do uznania przyjętej regulacji za niekonstytucyjną. Mamy bowiem w tym przypadku do czynienia z konsekwentnym różnicowaniem przez ustawodawcę takich osób w oparciu o wyraźne kryterium, które to różnicowanie w ocenie Sądu nie nosi cech niekonstytucyjności. Wskazać przy tym należy, iż w swoich wyrokach Trybunał Konstytucyjny wyjaśniał, iż "czym innym jest kontrola konstytucyjności, a czym innym kontrola celowości i prawidłowości prakseologicznej zamysłu, wyrażonego w akcie legislacyjnym. Te sprawy w ogóle nie należą do kognicji Trybunału Konstytucyjnego, który zajmuje się kontrolą zgodności prawa z Konstytucją. Dlatego nawet jeśli sama ratio legis ustawy poddanej prewencyjnej kontroli mogłaby być dyskusyjna, albo jeśli można byłoby mieć zastrzeżenia co do trafności wyboru narzędzi legislacyjnych służących wdrożeniu zamysłu ustawodawcy, lub też jeśli zastrzeżenia mógłby wzbudzać fakt niedocenienia ubocznych, negatywnych skutków ustawy - kwestie te pozostają poza granicami oceny dokonywanej przez Trybunał Konstytucyjny" (por. postanowienie TK z dnia 19.04.2006 r. sygn. Kp 2/04 OTK-A 2006/4/48). Zważyć także należy, iż Trybunał Konstytucyjny w swoich wyrokach niejednokrotnie wyjaśniał, iż "zasadniczo ogranicza się do derogowania unormowań już obowiązujących, a nie ma kompetencji do uzupełniania obowiązującego stanu prawnego o rozwiązania, które zdaniem wnioskodawcy powinny znaleźć się w zaskarżonym akcie" (por. wyrok z dnia 21.07.2004 r. sygn. K16/03 publ. OTK-A 2004/7/68). W tym samym wyroku Trybunał Konstytucyjny zauważył także, iż "w sytuacji pewnej niekonsekwencji ustawodawcy, która nie nosi cech niekonstytucyjności, wątpliwości co do treści przepisu winny być dla ustawodawcy sygnałem do rozważenia zmiany tego przepisu przez rozszerzenie zawartego tam przywileju". W ocenie Sądu uwaga ta nie odnosi się do omawianej regulacji zawartej w art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, która jak wyżej wskazano jest wyrazem przyjętego przez ustawodawcę kryterium doboru osób ubiegających się możliwość pełnienia służby wojskowej w czasie pokoju. Uwaga ta jednocześnie wyjaśnia zakres ingerencji Trybunału w uchwalone przez ustawodawcę akty prawne i w konsekwencji wpływa na rozważanie zasadności wystąpienia przez Sąd z pytaniem o zgodność takich regulacji z aktem podstawowym. Z powyższych względów Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż rozwiązania systemowe obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia przez organ II instancji wniosku skarżącego o skierowanie go do wojskowej komisji lekarskiej, mogą naruszać Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej i w konsekwencji nie znalazł podstaw do skorzystania z możliwości, jakie daje art. 193 Konstytucji RP, który upoważnia każdy sąd do wystąpienia z pytaniem prawnym co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją w przypadku powzięcia w tym zakresie wątpliwości. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ E. Brychcy /-/ M. Kwiecińska