II SA/Po 808/12

Dnia 19 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi M. B. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2012r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącej kwotę 100,- zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych oraz kwotę 240,- zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., znak [...], Dyrektor Geodezji i Katastru Miejskiego "G." w P. na podstawie art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 98a ust.1 i 1a, art. 146 ust. 1a, art. 148 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102 poz. 651 z późn. zm.) ustalił wobec M. B.-S. opłatę adiacencką w wysokości 16.022,10 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości przy ul. P. – działka nr [...], ark. [...], obręb S. – na skutek jej podziału na działki nr [...] i [...], zobowiązując skarżącą do zapłaty powyższej kwoty w terminie od 14 do 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Pismem z dnia [...] maja 2012 r. M. B.-S. złożyła odwołanie od wymienionej wyżej decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wskazała, że decyzja z dnia [...] stycznia 2012 r. została jej doręczona w trybie art. 44 k.p.a. O wydaniu decyzji i jej treści dowiedziała dopiero w dniu [...] maja 2012 r., kiedy jej pełnomocnik przejrzał akta sprawy o znaku [...]. Skarżąca ustanowiła pełnomocnika po otrzymaniu w dniu [...] maja 2012 r. wezwania do uregulowania należności – upomnienia z dnia [...] maja 2012 r. W upomnieniu wskazano wyłącznie znak sprawy, stąd M. B.-S. nie wiedziała, jakiej sprawy dotyczy wezwanie. Informacja tę uzyskała dopiero po przejrzeniu akt administracyjnych przez jej pełnomocnika w dniu [...] maja 2012 r. Skarżąca dodała, że przesyłki, w tym decyzja z dnia [...]stycznia 2012 r., były jej doręczane na adres ul. A. w P. Przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji wróciła do organu z adnotacją "nie podjęto w terminie". W tym czasie M. B.-S. przebywała w W. ze swoją kilkumiesięczną córką. Córka skarżącej z uwagi na stan zdrowia wymagała stałej opieki lekarzy pediatrów, a także objęcia opieką przez poradnie specjalistyczne. Wiązało się to z koniecznością okresowych wyjazdów do W., trwających nawet po kilkadziesiąt dni. Skarżąca w momencie doręczenia awizowanej przesyłki przebywała na urlopie macierzyńskim i fakt ten również usprawiedliwia niemożność odebrania przesyłki w terminie. Tym samym dopiero po przejrzeniu akt sprawy o znaku [...] skarżąca dowiedziała się o wydaniu decyzji przez organ I instancji, a samo przekroczenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., znak [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu na podstawie art. 58, art. 59 § 2, art. 123, art. 124 i art. 125 § 1 i 3 k.p.a. odmówiło przywrócenia M. B.-S. terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że skarżąca w dniu [...] maja 2012 r. zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, składając wraz z powyższym wnioskiem odwołanie. Prośbę o przywrócenie terminu miał przy tym uzasadniać fakt, że w momencie awizowania przesyłki, zawierającej decyzję organu I instancji, skarżąca przebywała w W. wraz z kilkumiesięczną córką wymagającą hospitalizacji. Do wniosku dołączono skierowanie do poradni specjalistycznej z dnia [...] listopada 2011 r. Organ stwierdził, że skarżąca została prawidłowo powiadomiona o prowadzonym postępowaniu w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej. W dacie otrzymania upomnienia skarżąca mogła przypuszczać, że dotyczy ono właśnie tego postępowania. Ponadto na wspomnianym upomnieniu wyraźnie wskazano znak sprawy, której dotyczy należność. Dlatego błędna jest argumentacja skarżącej, że o decyzji organu I instancji dowiedziała się dopiero w dniu [...] maja 2012 r. Mając na uwadze, że upomnienie zostało odebrane w dniu [...] maja 2012 r., należy uznać, że 7-dniowy termin z art. 58 § 2 k.p.a. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął skarżącej w dniu [...] maja 2012 r. Gdyby natomiast wziąć pod uwagę fakt, że skarżąca skorzystała z pomocy fachowego pełnomocnika, któremu w dniu [...] maja 2012 r. udzieliła pełnomocnictwa, to analizowany termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływałby i tak w dniu [...] maja 2012 r. Wprawdzie skarżąca wywodzi, że o decyzji organu I instancji dowiedziała się dopiero w dniu [...] maja 2012 r., w wyniku czynności podjętych przez pełnomocnika, lecz niemniej z tą argumentacją nie można się zgodzić. Już w treści pełnomocnictwa zostało bowiem wskazane, że sprawa ma dotyczyć nieruchomości. Tym samym należy stwierdzić, że doszło do przekroczenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. M. B. S. zaskarżyła powyższe postanowienie z dnia [...] lipca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że Kolegium błędnie przyjęło za datę od której należy liczyć termin z art. 58 § 2 k.p.a., dzień udzielenia pełnomocnictwa, tj. dzień [...] maja 2012 r., a nie dzień faktycznego powzięcia wiedzy o decyzji organu I instancji, tj. dzień [...] maja 2012 r. Tym bardziej, że otrzymane upomnienie zawierało jedynie dane o znaku, pod jakim sprawa ustalenia opłaty adiacenckiej była prowadzona. Informacje te były natomiast niewystarczające dla ustalenia rozstrzygnięcie, z którego dochodzona należność miałaby wynikać. Wbrew zatem twierdzeniom organu odwoławczego należy przyjąć, że w rozpatrywanej sprawie nie doszło do przekroczenia 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W pozostałym zakresie skarżąca powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu z dnia [...] maja 2012 r. oraz w odwołaniu z tej samej daty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami oraz wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z art. 145 § 1 powołanej ustawy – sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie oraz orzeka o ich uchyleniu, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 z późn. zm.). Zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie przysługuje odwołanie tylko do jednej instancji. Jak wynika przy tym z art. 128 § 1 i 2 k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał kwestionowaną decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia tejże decyzji. W razie przekroczenia powyższego okresu organ odwoławczy powinien natomiast stwierdzić na podstawie art. 134 k.p.a. niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika zarazem, że decyzja Dyrektora Geodezji i Katastru Miejskiego "G." w P. z dnia [...] stycznia 2012 r., znak [...], została doręczona M. B.-S. w trybie doręczenia zastępczego z art. 44 k.p.a. w dniu [...] stycznia 2012 r., tj. po upływie 14 dni od pierwszego awizowania, jakie miało miejsce w dniu [...] stycznia 2012 r. (k. 93-94 akt organu I instancji). Termin do wniesienia odwołania upływał zatem skarżącej w dniu [...] lutego 2012 r. Niemniej, odwołanie zostało złożone dopiero w dniu [...] maja 2012 r. (data stempla pocztowego – k. 9 akt organu II instancji). Nie ulega zatem wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie doszło do przekroczenia terminu z art. 128 § 2 k.p.a. W celu złagodzenia ujemnych konsekwencji uchybienia terminu ustawodawca przewidział jednak możliwość przywrócenia terminu do dokonania danej czynności procesowej. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu może być on przywrócony na wniosek zainteresowanego, (1) jeżeli ten uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym (2) stosowną prośbę należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia, (3) a wraz z wniesieniem wniosku trzeba dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z materiału zebranego w aktach sprawy wynika zarazem, że skarżąca skorzystała z powyższej regulacji, składając w dniu [...] maja 2012 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. (k. 27-28 akt organu II instancji) wraz z dołączonym do niego odwołaniem z dnia [...] maja 2012 r. (k. 6-8 akt organu II instancji). Okoliczności te nie były również kwestionowane przez żadną ze stron postępowania. Kontrowersje w rozpatrywanej sprawie wzbudziła przede wszystkim kwestia spełnienia drugiego z opisanych wyżej wymogów, tj. zachowania 7-dniowego terminu, o jakim mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w postanowieniu z dnia [...] lipca 2012 r., znak [...] (k. 15-17 akt organu II instancji), przyjęło, że wymieniony termin powinno się liczyć od dnia udzielenia przez skarżącą pełnomocnictwa do prowadzenia niniejszej sprawy, tj. od dnia [...] maja 2012 r. Tym bardziej, że w treści pełnomocnictwa wskazano, że sprawa dotyczy nieruchomości, a w doręczonym skarżącej upomnieniu z dnia [...] maja 2012 r. znak [...] (k. 45 akt organu II instancji), wskazano znak sprawy, pod jakim toczyło się postępowanie przed organem I instancji. Z taką argumentacją nie można się jednak zgodzić. Z treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wynika, że skarżąca w związku z leczeniem córki musiała okresowo przebywać w W. Wspomniana okoliczność stanowiła przyczynę nieodebrania w terminie przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji z dnia [...] stycznia 2012 r. Przesyłka ta była awizowana i została zwrócona przez pocztę jako nieodebrana w terminie. Przepis art. 44 § 4 k.p.a. nakazuje uznać korespondencję za skutecznie doręczoną po upływie 14 dni od dnia jej pierwszego awizowania. Nie zmienia to jednak faktu, że powołany przepis kreuje tylko swoistą fikcję prawną, że informacja o wydaniu decyzji i jej treści dotarła do adresata. W toku badania, czy zachowany został 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej uwzględnia się natomiast rzeczywiste, a nie jedynie fikcyjne, ustanie przyczyny uchybienia terminowi. W kontekście kontrolowanego postępowania należy przyjąć, że bieg terminu z art. 58 § 2 k.p.a. rozpoczął się w chwili rzeczywistego powzięcia przez skarżącą wiedzy o decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r., ustalającej wobec niej obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek jej podziału. Należy zauważyć, że pierwszym pismem skierowanym do M. B.-S. po zastępczym doręczeniu jej decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r., było wspomniane upomnienie z dnia [...] maja 2012 r. W postanowieniu z dnia [...] lipca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podnosiło wprawdzie, że już w powyższym upomnieniu wymieniono znak, pod jakim toczyło się postępowanie przed organem I instancji, lecz okoliczność ta nie może być zdaniem Sądu uznana za wystarczającą do przyjęcia, że skarżąca powzięła już wtedy wiedzę o wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. Zarówno bowiem upomnienie z dnia [...] maja 2012 r., jak i samo oznaczenie "[...]", nie zawiera niezbędnych informacji do zidentyfikowania przez przeciętnego adresata, jaka była podstawa obowiązku zapłaty wymienionej w upomnieniu kwoty. Należy zaznaczyć, że skarżąca niezwłocznie po odebraniu w dniu [...] maja 2012 r. upomnienia z dnia [...] maja 2012 r. (k. 44 akt organu II instancji) ustanowiła na podstawie pełnomocnictwa z dnia [...] maja 2012 r. fachowego pełnomocnika (k. 35 akt organu II instancji). Samorządowe Kolegium Odwoławcze podnosiło, że z treści pełnomocnictwa wynika, iż M. B.-S. wiedziała o wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. Istotnie w pełnomocnictwie został wymieniony Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "G." w P. oraz znak, pod jakim sprawa toczyła się przed organem I instancji. Podkreślić więc należy, iż wskazanie tych danych było niezbędne dla określenia zakresu pełnomocnictwa – skonkretyzowania sprawy w jakiej pełnomocnik został ustanowiony – a informacje te wynikają bezpośrednio z upomnienia z dnia [...] maja 2012 r. Nie można więc wyłącznie na tej podstawie zasadnie dowodzić wiedzy skarżącej o wydaniu i treści decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. Wbrew stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego istotne z punktu widzenia art. 58 § 2 k.p.a. jest faktyczne, a nie tylko hipotetyczne, ustanie przyczyny uchybienia. Tym samym wspomniany 7-dniowy termin, o jakim mowa w powołanym przepisie, nie mógł rozpocząć swojego biegu już w chwili udzielenia pełnomocnictwa, skoro ani skarżąca, ani reprezentujący ją radca prawny nie mieli jeszcze żadnej wiedzy o wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. Należy raczej przyjąć, że w dniu [...] maja 2012 r. pełnomocnik ustanowiony przez skarżącą przejrzał akta administracyjne sprawy [...], a zatem uzyskał wtedy wiedzę o wydaniu decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. Okoliczność tę potwierdza także notatka służbowa z dnia [...] maja 2012 r. (k. 99 akt organu I instancji). W konsekwencji więc 7-dniowy termin z art. 58 § 2 k.p.a. należy liczyć, jak trafnie wskazała skarżąca, od dnia [...] maja 2012 r. Wobec tego termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał w dniu [...] maja 2012 r., co z kolei oznacza, że wniosek M. B.-S. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego – został złożony w terminie i powinien być merytorycznie rozpoznany przez Kolegium. W tej sytuacji należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) uchylić zaskarżone postanowienie Kolegium z dnia [...] lipca 2012 r. z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 2 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynika postępowania. Rozpatrując ponownie sprawę Kolegium winno merytorycznie rozpoznać wniosek skarżącej z dnia [...] maja 2012 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Sąd orzekł o kosztach na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1349 z późn. zm.). O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 wymienionej ustawy.