II SA/Po 811/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Elwira Brychcy /spr./ Protokolant sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2006r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2003 r. Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E.Brychcy /-/ B.Kamieńska /-/ E.Podrazik Dyrektor Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego w P. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P. jako prezydenta na prawach powiatu wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. w pkt. I odmówił M. K. zwrotu części nieruchomości położonej w P. przy ulicy [...] stanowiącej części działek nr [...] i [...] z arkusza mapy [...] obręb [...] odpowiadającej dawnej parceli [...] z księgi wieczystej [...] tom [...], karta [...], a w pkt. II decyzji umorzył postępowanie o zwrot nieruchomości stanowiących działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] każda działka mająca urządzoną odrębną księgę wieczystą, a stanowiących pozostałą część dawnej parceli nr [...] z księgi wieczystej [...] tom [...] karta [...]. W motywach uzasadniających rozstrzygnięcie podano, że pomiędzy M. G. a Skarbem Państwa - Ministerstwem Obrony Narodowej w dniu [...] kwietnia 1971 r. w formie aktu notarialnego została zawarta umowa sprzedaży nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. nr 18 poz. 94 z 1961 r.) stanowiącej parcelę nr [...] o pow. [...] m2 położonej w P. przy ulicy [...]. Przy akcie notarialnym przedłożono informację o możliwości i warunkach realizacji inwestycji dla Okręgu Wojskowego z dnia [...].04.1970 r. wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej P. Zgodnie zaś z ewidencją gruntów obecnym właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa - Wojskowa Agencja Mieszkaniowa. Dalej w uzasadnieniu wskazano, że nabyta w 1971 r. nieruchomość została wykorzystana pod budowę osiedla mieszkaniowego [...], a przedmiotowa nieruchomość stanowi część osiedla i jest w całości zagospodarowana. Na działce [...] pobudowano pawilon handlowy i parking oraz jest teren zieleni osiedlowej, na działce [...] jest budynek trafostacji obsługujący sąsiednie budynki. Natomiast na działkach o numerach od [...] do [...], które częściowo obejmują część dawnej parceli [...] pobudowano garaże. Działki te mają obecnie odrębną księgę wieczystą, której właścicielem jest Skarb Państwa, a grunty oddano w użytkowanie wieczyste właścicielom pobudowanych garaży. W części związanej ze zwrotem działek na których pobudowano garaże a następnie grunty oddano w użytkowanie wieczyste- zdaniem organu I instancji zachodzi konieczność umorzenia postępowania na postawie art. 105 kpa. Odnośnie nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] i [...] organ odmówił zwrotu uznając, że cel nabycia nieruchomości pod budowę osiedla [...] został w całości zrealizowany. W szczególności podkreślono, że budowa infrastruktury osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne jest konieczna do funkcjonowania osiedla. W tej sytuacji wniosek spadkobierczyni M. G. - M. K. jest nieuzasadniony w oparciu o przepisy art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 98 poz. 1071 z 2000 r.). W odwołaniu od tej decyzji podkreślono nieprawidłowe ustalenia organu pierwszej instancji podając, że parcela leży odłogiem, trawa rośnie dziko bez uprawiania, działka nie jest zabudowana co wynika z przedłożonej mapy z [...].04.1999 r. Podano także, że wbrew ustaleniom nie ma i nigdy nie było osiedla [...], a budynki położone obok przedmiotowej nieruchomości stanowią część Osiedla [...], a inwestorem tych budynków była Dyrekcja Inwestycji Miejskich, a nie Wojsko. Odnośnie pobudowanych garaży podano, że zajmują one z dawnej parceli "klin około 1 metra " co nie może oznaczać, że Wojskowa Agencja Mieszkaniowa zrealizowała plan budowy osiedla mieszkaniowego. Ustanowienie użytkowania wieczystego i to w toku wszczętego postępowania o zwrot nieruchomości jest nieprawidłowe. Wojewoda decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa utrzymał w mocy pkt I zaskarżonej decyzji, a więc w części odmawiającej zwrotu, natomiast pkt II zaskarżonej decyzji uchylił i w części związanej ze zwrotem działek z arkusza mapy [...] obrębu [...] o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] także odmówił zwrotu. W uzasadnieniu decyzji podano, że z map stanu prawnego i danych ewidencji gruntu wynika, że sprzedana w 1971 r. przez M. G. nieruchomość odpowiada obecnie nieruchomości stanowiącej część działek nr [...] i [...] zapisane w KW nr [...] jako własność Skarbu Państwa - Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz działkom o numerach od [...] do [...] także mających urządzone odrębne księgi wieczyste i będących własnością Skarbu Państwa, oddanych w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym. Oględziny przeprowadzone w dniu [...].12.1999 r. wykazały, że działka [...] w granicach dawnej parceli [...] stanowi trawnik osiedlowy wraz z krzewami i lampą oświetleniową, drzewem i instalacjami podziemnymi, na działce [...] jest budynek stacji transformatorowej obsługujący sąsiednie budynki. Z protokołów odbioru i przekazania do użytku budynków nadesłanych przez Wojskową Agencję Mieszkaniową wynika, że na przejętej nieruchomości pobudowano w latach 1970 do 1974 osiedle mieszkaniowe. Celu wywłaszczenia nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko budynki ale także jego infrastrukturę. Ponieważ budowę rozpoczęto przed upływem 7 lat od dnia przejęcia nie została spełniona przesłanka zbędności określona w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 21 sierpnia 1997 r. W części związanej z uzasadnieniem decyzji w przedmiocie odmowy zwrotu części nieruchomości, na której pobudowano garaże i następnie oddano w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym podano, że w tej sprawie nie znajduje zastosowania przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem roszczenie o zwrot nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej i prawo to ujawniono w księdze wieczystej. Ponieważ w niniejszym stanie faktycznym użytkowanie wieczyste ustanowiono po dniu wejścia w życie opisanej ustawy zatem brak przesłanek do umorzenia postępowania. Ponieważ działki te nie znajdują się obecnie we władaniu żadnej jednostki samorządu terytorialnego w tej części organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił zwrotu nieruchomości. Skargę na powyższą decyzję złożyła M. K. i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wniosła o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca powtórzyła argumenty z odwołania zarzucając nieprawidłowe ustalenie, że parcela jest użytkowana, ponieważ jej zdaniem nie jest użytkowana, trawa rośnie dziko oraz nieprawdą jest, że na działce [...] pobudowano pawilon handlowy co zdaniem skarżącej wynika z dołączonej mapy z dnia [...].12.1999 r. Zdaniem skarżącej słuszny jest więc wniosek domagania się zwrotu części wywłaszczonej parceli tj działki nr [...]. Nie trafny jest także pogląd, że na wywłaszczonej nieruchomości Wojsko pobudowało osiedle [...]. Takiego osiedla nie ma i nie było. Z dostarczonych przez wojsko dokumentów wynika jedynie, że na osiedlu [...] wybudowano domy przy ulicy [...] i [...]. Nigdzie nie ma dowodu, że pobudowano cokolwiek przy ulicy [...] na działce [...]. Posadowienie garaży na części wywłaszczonej nieruchomości jest zdaniem skarżącej "błędem architektonicznym" i nie można obecnie twierdzić, że garaże są fragmentem osiedla mieszkaniowego, w sytuacji gdy zajmują zaledwie 1 metr parceli skarżącej. Odnośnie mediów wbudowanych w działkę nr [...] skarżąca argumentuje, że własność mediów nie powoduje utraty prawa własności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Warunkiem wstępnym dla oceny poprawności ustaleń stanu faktycznego w niniejszej sprawie i wyciągniętych przez organ orzekający wniosków, jest określenie celu wywłaszczenia. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji celem zakupu przedmiotowej nieruchomości była budowa osiedla - inwestycji Okręgu Wojskowego. Z przedłożonych w toku postępowania administracyjnego protokołów przekazania budynków wynika tylko, że na przyległych ulicach do ulicy [...] faktycznie w latach 1974 r. oddano do użytku budynki mieszkalne. Słusznie zarzuca skarżąca, że nie ma żadnego dokumentu potwierdzającego, że jakikolwiek budynek posadowiono przy ulicy [...] nr [...], a więc na miejscu wywłaszczonej nieruchomości. Odnośnie ustaleń, że na działce Nr [...] pobudowano pawilon handlowy bądź usługowy, które to ustalenie konsekwentnie przez skarżącą jest negowane należy wskazać, że brak do tych ustaleń właściwego uzasadnienia spełniającego wymogi art. 107 § 3 kpa. Niesporne jest, że aktem notarialnym w 1971 r. Skarb Państwa nabył nieruchomość o powierzchni [...] m2. Dalej organ ustala, że aktualnie tej nieruchomości odpowiada szereg działek lub ich części. Wśród nich wymienia także działkę nr [...]. Z wypisu rejestru gruntów wynika, że działka [...] ma powierzchnię [...] m2 (karta 18 akt administracyjnych). Rysunek działki odpowiada rysunkowi działki w kolorze żółtym na mapie stanu prawnego z dnia [...].04.1999 r. Wrysowany budynek na tej działce rodzi uzasadnione wątpliwości co do ustaleń, że na części działki o powierzchni [...] m2 pobudowano pawilon. Skarżąca zarówno w odwołaniu jak i w skardze podnosi, że na jej działce żaden pawilon nie jest pobudowany. Powyższa rozbieżność wymaga precyzyjnego ustalenia. W szczególności wymaga ustalenia stan z operatu ewidencji gruntów dla wywłaszczonej nieruchomości na dzień orzekania o zwrocie. Okoliczność, że zarządzający w imieniu Skarbu Państwa - Wojskowa Agencja Mieszkaniowa Odział Rejonowy w P. nie dostarczył mapy ewidencyjnej z wykreślonymi granicami osiedla [...] nie zwalnia od przeprowadzenia postępowania dowodowego, które w sposób precyzyjny udzieli odpowiedzi na pytanie czy cel dla którego nieruchomość została wywłaszczona został zrealizowany. W tym miejscy konieczne jest zwrócenie także uwagi na słuszne twierdzenie skarżącej, że brak dokumentów potwierdzających o budowie dla potrzeb wojska osiedla [...]. Z przedłożonych decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynków mieszkalnych wynika, że mówi się o osiedlu [...]. Decyzje precyzyjnie wskazują na budynek przy ulicy [...] i [...] oraz przy ulicy [...] i [...]. Powyższe wskazuje jedynie, że w okolicy dawnej parceli [...] pobudowano bloki mieszkalne. Z dokumentów tych nie sposób wywodzić, że przedmiotowa parcela o powierzchni [...] m2 położona w P. przy ulicy [...] została wykorzystana w celu realizacji inwestycji dla Okręgu Wojskowego. Odnośnie ustaleń i rozważań, co do działek o numerach od [...] do [...], na których pobudowano garaże skarżąca twierdzi, że zaledwie 1 metr z dawnej jej działki zostało zajęte. Pozostały obszar pod garaże zajmuje teren innej nieruchomości. Na rzecz każdoczesnego użytkownika tych działek ustanowiono zaś nieodpłatną służebność polegającą na prawie przejazdu i przechodu przez działkę [...]. W tym stanie faktycznym uznać należy, że istnieje poważna wątpliwość zarówno co do wykorzystania działki o numerze [...] z tym, że tylko w obszarze nie większym niż [...] m 2 oraz co do wykorzystania 1 metra z działek o numerach od [...] do [...]. Wobec tego przy ponownym rozpoznawania sprawy oprócz wyjaśnienia tychże rozbieżności należy ustalić i rozważyć w trybie art. 95 pkt 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami czy możliwy jest podział nieruchomości w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości wynikających z przepisów tej ustawy. Zgodnie bowiem z art. 137 ust. 2 cyt. ustawy gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Konieczność dodatkowych ustaleń i rozważań co możliwości zwrotu części działki zdaje się być uzasadniona także i nie kwestionowaniem przez skarżącą, że na działce o numerze [...] posadowiony jest budynek trafostacji zasilający pobliskie bloki. Usytuowanie tej działki na planie wskazuje jednak, że nie pozostaje to w kolizji z możliwością ewentualnego zwrotu niewykorzystywanej części nieruchomości, oczywiście po sprawdzeniu czy zachodzą podstawy z art. 137 ust. 2 cyt. ustawy. Uzupełnienie postępowania administracyjnego w sposób opisany powyżej jest absolutnie konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia o żądaniu. Ułatwi to także rozwiązanie problemu jaki powstał po oddaniu w użytkowanie wieczyste w latach 2001 - 2002 działek o numerach od [...] do [...], na których mieszkańcy okolicznych bloków pobudowali garaże. Jest to o tyle konieczne, że zgodnie z art. 229 cyt. ustawy roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy tj. przed 1 stycznia 1998 r. nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Powyższy przepis nie może jednak być podstawą odmowy do zwrotu nieruchomości, które oddano w użytkowanie wieczyste po dniu 1 stycznia 1998 r. Powyższe argumenty uzasadniają w oparciu o przepis art. 145 §1 pkt 1 lit .a i lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) konieczność uchylenia decyzji zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji o czym Sąd orzekł jak w wyroku. /-/ E.Brychcy /-/ B.Kamieńska /-/ E.Podrazik MK