II SA/Po 813/12

Dnia 13 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2012 r. sprawy ze skargi G.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 19 lipca 2012r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] 2012 r. na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2012r., którą organ ten odmówił przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na uregulowanie czynszu za kwiecień 2012 r.. w wysokości 300 zł i za maj 2012r. w wysokości 300 zł. Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] 2012 r. na podstawie art. 2, art. 3, art. 7 pkt 1 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej odmówił G. L. przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na uregulowanie czynszu za kwiecień 2012 r. w wysokości 300 zł Iza maj 2012 r. w wysokości 300 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że przyznanie jednorazowej pomocy na pokrycie kosztów związanych z należnością za czynsz byłoby sprzeczne z celami pomocy społecznej, ponieważ nie poprawiłoby sytuacji życiowej i materialnej wnioskodawczyni, której zaległości z tytułu czynszu dotyczą okresu od 1 stycznia 2010r. i na dzień 2 marca 2012 r. wynoszą łącznie 5.070,16 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji G. L. stwierdziła, że odmowa przyznania pomocy przyczynia się do pozbawienia jej mieszkania oraz wskazała na trudną sytuację materialną, która uniemożliwia spłatę zaległego czynszu. Kolegium Odwoławcze powołując się na przepisy ustawy o pomocy społecznej wskazało, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Osobie samotnie gospodarującej, świadczenie to może być przyznane wyłącznie, gdy dochód jej nie przekracza "kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej", określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, które wynosi 477 zł. Z ustaleń organu pomocy społecznej wynika, że wnioskodawczyni jest osobą samotnie gospodarującą, nie posiadającą żadnego stałego dochodu. Miesięczny dochód nie przekraczał wskazanego powyżej kryterium dochodowego, warunkującego przyznanie zasiłku celowego. Kolegium podkreśliło, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznania administracyjnego co oznacza, że organ po ustaleniu, że osoba ubiegająca się o to świadczenie spełnia kryterium dochodowe, nie jest zobligowany do jego przyznania z urzędu. Organ powinien ocenić, z jednej strony, sytuację materialną oraz potrzeby wnioskodawcy, a z drugiej strony, swoje własne możliwości finansowe, biorąc pod uwagę również inne świadczenia z pomocy społecznej jakie udzielił i udziela wnioskodawcy z własnych środków. Ponadto powinien ustalić, czy przyznanie zasiłku pozwoli wnioskodawcy zaspokoić jego niezbędne potrzeby bytowe. Ustalono, że wnioskodawczyni z dniem 1 lutego 2012 r. zawiesiła działalność gospodarczą (naukę muzyki dla dzieci). Wnioskodawczyni zajmuje lokal 1 - pokojowy z kuchnią i łazienką w budynku placówki oświatowej tj. Przedszkola nr [...], należący do Wydziału Oświaty Urzędu Miasta P.. Zaległości w czynszu dotyczą okresu od 1 stycznia 2010 r. i na dzień 2 marca 2012 r. wynoszą łącznie 5.070,16 zł. Przedszkole pismem z dnia 7 kwietnia 2011 r. wypowiedziało najemczyni umowę najmu zajmowanego lokalu z uwagi na zaległości czynszowe. Oprócz zadłużenia z tytułu czynszu wnioskodawczyni posiada też zaległości kredytowe - kredyt otrzymany w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej, w kwocie 14.063,16 zł, uruchomiono w dniu 2 sierpnia 2010 r. oraz zaległości w opłacaniu składek ZUS. Z oświadczenia Klientki wynika, że kredyt przeznaczyła na bieżące potrzeby. Nadto Kolegium wyszczególniło, jakiej pomocy udzielono wnioskodawczyni w okresie od dnia 5 kwietnia 2012 r. do dnia 17 kwietnia 2012 r. . Kolegium wskazało, że przyznanie wnioskodawczyni jednorazowo świadczeń z pomocy społecznej na pokrycie kosztów związanych z należnością za czynsz byłoby sprzeczne z celami pomocy społecznej, ponieważ nie poprawiłoby jej sytuacji życiowej i materialnej, nie spowodowałoby też zlikwidowania dużego zadłużenia z tego tytułu, które datuje się od stycznia 2010r. Pomimo odmowy przyznania pomocy na opłacenie czynszu za kwiecień 2012 r. i za maj 2012 r. wnioskodawczyni otrzymuje pomoc na miarę możliwości finansowych organu pomocowego, o czym świadczą przyznane w kwietniu 2012 r. zasiłki celowe. Organ pomocowy natomiast, z uwagi na zapis art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, jest zobowiązany uwzględniać potrzeby osób korzystających z pomocy, nie tylko jeżeli odpowiadają celom pomocy, ale też jeżeli mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pamiętać bowiem należy, że do zadań organów pomocy społecznej należy zabezpieczenie uzasadnionych potrzeb wielu osób, a także realizacja licznych zadań nałożonych ustawą o pomocy społecznej. Działania podejmowane przez pomoc społeczną w ramach powierzonych zadań, mają zmierzać do życiowego usamodzielnienia się osób, a nie całkowitego uzależnienia od przyznanych środków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. L. ponownie podniosła, że Miejski Środek Pomocy Społecznej, odmawiając jej pomocy, doprowadził do powstania zadłużenia, a w konwencji do pozbawienia skarżącej mieszkania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. W piśmie złożonym w Biurze Podawczym w dniu 5 listopada 2012 r. skarżąca odniosła się do stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę. Podkreśliła, że brak pomocy finansowej ze strony MOPS doprowadził do eksmisji z zajmowanego mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd podziela ustalony przez organy administracji I i II instancji stan faktyczny i przyjmuje go za podstawę dla dalszych rozważań co do istoty sprawy. Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm. - dalej: "u.p.s.), w tym art. 39 ust 1 i 2. W myśl tego przepisu zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności może być przyznany na pokrycie części, całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, kosztów pogrzebu. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 u.p.s., a więc koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczną jako instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Tak więc warunkiem korzystania z pomocy społecznej, w pierwszej kolejności jest - aby jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, po drugie - aby miało to miejsce w konkretnych okolicznościach, tj. w sytuacji, gdy własne uprawnienia, zasoby i możliwości osoby wnioskującej o pomoc uniemożliwiają jej to przezwyciężenie. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Ustawodawca nie definiuje z oczywistych względów pojęcia "trudnych sytuacji życiowych", podaje jedynie najczęstsze powody ich powstawania (art. 7 u.p.s.). Ocena zaistnienia tej przesłanki należy do pracowników pomocy społecznej. W niniejszej sprawie organy administracji uwzględniając trudną sytuację skarżącej na bieżąco w sposób stały udzielały jej pomocy w ramach zabezpieczenia podstawowych potrzeb bytowych, o jakich mowa w art. 39 ust. 2 u.p.s.a. Przyznały jej zasiłek okresowy w wysokości 238,50 zł i zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 300 zł na okres od 1.03.2012 r. do 31.05.2012 r. oraz zasiłek celowy na inne cele w wysokości 140 zł na kwiecień 2012 r. Odmawiając udzielenia pomocy na zapłacenie czynszu za kwiecień 2012 r. i za maj 2012 r. organy uwzględniły, że skarżąca ma zaległości w opłatach za mieszkanie od 1.01.2010 r., które na dzień 2.03.2012 r. wynosiły łącznie 5.070,16 zł. Przy czym w okresie od sierpnia 2010 r. do lutego 2012 r. skarżąca prowadziła działalność gospodarczą i korzystała z udzielonego na ten cel kredytu, przeznaczając środki na zaspokojenie bieżących potrzeb. Powinna więc tak dysponować środkami by pokrywać koszty związane z utrzymaniem mieszkania. Rozpoznając wniosek skarżącej organy prawidłowo kierowały się ogólnymi zasadami wyrażonymi w przepisach ustawy o pomocy społecznej, a więc także koniecznością stwierdzenia, czy zgłoszone potrzeby w ogóle odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zadaniem organów jest bowiem doraźna pomoc mająca na celu przezwyciężenie okresowo trudnej sytuacji, w jakiej znalazła się strona, a nie zastępowanie jej w pokrywaniu stałych comiesięcznych należności. Prawidłowo organy przyjęły, że pokrycie należności za czynsz nie spowoduje przezwyciężenia okresowo trudnej sytuacji finansowej skarżącej, tym bardziej, że jak wynika z akt, skarżąca została wezwana do opuszczenia zajmowanego lokalu do dnia 1 lipca 2011 r., w związku z wypowiedzeniem jej umowy najmu lokalu z dnia [...] 1997 r. W tej sytuacji, pomoc organu sprowadzałby się do przerzucenia na Państwo kosztów odszkodowania za zajmowanie przez skarżącą lokalu bez tytułu prawnego, co nie jest intencją ustawodawcy w świetle ustawy o pomocy społecznej. Okoliczność, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą oraz uzyskała kredyt na ten cel wskazuje, że posiada ona możliwości zarobkowania, które powinna wykorzystać celem poprawy swojej sytuacji materialnej. Pomoc społeczna jest bowiem instytucją wspierającą w zaspokajaniu potrzeb bieżących dnia codziennego i nie jest jej zadaniem wyręczanie osób z pokonywania napotkanych trudności związanych z zaspokojeniem wszystkich kosztów utrzymania. W niniejszej sprawie brak zatem podstaw do przyznania żądanych zasiłków celowych na pokrycie czynszu za kwiecień 2012 r. i za maj 2012r. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270) skargę należało oddalić.