II SA/Po 813/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. M. i R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 października 2024 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w formie zasiłków okresowych oddala skargę. Decyzją z 25 października 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "Kolegium" lub "SKO") po rozpoznaniu odwołania M. M. i R. M. (dalej: "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta (dalej: "organ I instancji") z 16 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ I instancji decyzjami wydamini w okresie od października 2018 r. do października 2023 r. przyznał Skarżącym świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego od 01 października 2018r. do 31 października 2018r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 listopada 2018 r. do 30 listopada 2018r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz od 01 grudnia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w wysokości [...] zł,od 01 stycznia 2019 r. do 28 lutego 2019r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 marca 2019r. do 30 kwietnia 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 maja 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 września 2019 r. do 31 października 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 listopada 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 lutego 2020 r. do 31 marca 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 kwietnia 2020 r. do 31 maja 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 sierpnia 2020 r. do 30 września 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 października 2020 r. do 31 października 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 listopada 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 stycznia 2021 r. do 31 marca 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 kwietnia 2021r. do 30 kwietnia 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 maja 2021 r. do 30 czerwca 2021r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 lipca 2021 r. do 31 sierpnia 2021r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 września 2021 r. do 30 września 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 października 2021 r. do 31 października 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 listopada 2021 r. do 30 listopada 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie i na okres od 01 grudnia 2021 r. do 31 grudnia 2021r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 stycznia 2022 r. do 31 stycznia 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie i na okres od 01 lutego 2022r. do 31 marca 2022r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 kwietnia 2022 r. do 30 kwietnia 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 maja 2022 r. do 30 czerwca 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, okres od 01 lipca 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 września 2022 r. do 31 października 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 listopada 2022 r. do 30 listopada 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 stycznia 2023 r. do 31 marca 2023 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 kwietnia 2023 r. do 30 kwietnia 2023 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 maja 2023 r. do 31 maja 2023 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 czerwca 2023 r. do 31 lipca 2023r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 sierpnia 2023 r. do 30 września 2023 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 października 2023 r. do 31 października 2023 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że M. M. jest użytkownikiem gruntów rolnych, po zmarłym ojcu o powierzchni 1,1900 ha fizycznych tj. 1,4650 ha przeliczeniowych. W związku z powyższym organ I instancji postanowieniami z 24 listopada 2023 r., wznowił z urzędu postępowania w sprawach zakończonych decyzjami przyznającymi Skarżącym ww. zasiłki okresowe. Kolejno organ I instancji decyzjami z 28 czerwca 2024 r.: 1. nr [...] uchylił decyzję z 17 października 2018 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 października 2018 r. do 31 października 2018r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 2. nr [...] uchylił decyzję z 22 listopada 2018 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 3. nr [...] uchylił decyzję z 04 stycznia 2019 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 stycznia 2019 r. do 28 stycznia 2019r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 4. nr [...] uchylił decyzję z 11 marca 2019 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 marca 2019 r. do 30 kwietnia 2019r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 5. nr [...] uchylił decyzję z 02 maja 2019 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 maja 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 6. nr [...] uchylił decyzję z 21 czerwca 2019r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 7. nr [...] uchylił decyzję z 28 sierpnia 2019 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 września 2019 r. do 31 października 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 8. nr [...] uchylił decyzję z 29 października 2019 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 listopada.2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 9. nr [...] uchylił decyzję z 03 stycznia 2020 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 10. nr [...] uchylił decyzję z 11 lutego 2020 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 lutego 2020 r. do 31 marca 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 11. nr [...] uchylił decyzję z 07 kwietnia 2020 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 kwietnia 2020 r. do 31 maja 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 12. nr [...] uchylił decyzję z 01 czerwca 2020 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 13. nr [...] uchylił decyzję z 31 lipca 2020 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 sierpnia 2020 r. do 30 września 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 14. nr [...] uchylił decyzję z 28 września 2020 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 października 2020r. do 31 października 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 15. nr [...] uchylił decyzję z 29 października 2020 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 listopada 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 16. nr [...] uchylił decyzję z 03 lutego 2021 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01.01.2021r. do 31.03.2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 17. nr [...] uchylił decyzję z 26 marca 2021 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2021r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 18. nr [...] uchylił decyzję z 06 maja 2021r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 maja 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie 19. nr [...] uchylił decyzję z 23 czerwca 2021r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 lipca.2021 r. do 31 sierpnia 2021r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 20. nr [...] uchylił decyzję z 03 września 2021r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 września 2021 r. do 30 września 2021r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 21. nr [...] uchylił decyzję z 28 października 2021 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 października 2021 r. do 31 października 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 22. nr [...] uchylił decyzję z 06 grudnia 2021 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 listopada 2021 r. do 31 grudnia 2021r. w wysokości [...] zł miesięczni 23. nr [...] uchylił decyzję z 20 stycznia .2022 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 24. nr [...] uchylił decyzję z 22 marca 2022r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 kwietnia 2022 r. do 30 kwietnia 2022r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 25. nr [...] uchylił decyzję z 27 kwietnia 2022 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 maja 2022r. do 30 czerwca 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 26. nr [...] uchylił decyzję z 30 czerwca 2022 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 lipca .2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 27. nr [...] uchylił decyzję z 22 sierpnia 2022 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 września 2022 r. do 30 września 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz na okres od 01 października 2022 r. do 31 października 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 28. nr [...] uchylił decyzję z 28 października 2022 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 listopada 2022 r. do 30 listopada 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 29. nr [...] uchylił decyzję z 24 listopada 2022 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 30. nr [...] uchylił decyzję z 01 lutego 2023 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 stycznia 2023 r. do 31 marca 2023r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 31. nr [...] uchylił decyzję z 22 marca 2023 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 kwietnia 2023 r. do 30 kwietnia 2023 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 32. nr [...] uchylił decyzję z 02 maja 2023r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 maja 2023 r. do 31 maja 2023r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 33. nr [...] uchylił decyzję z 30 maja 2023 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 czerwca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 34. nr [...] uchylił decyzję z 02 sierpnia.2023 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 sierpnia 2023 r. do 30 września 2023r. w wysokości [...] zł miesięcznie, 35. nr [...] uchylił decyzję z 05 października 2023 r. i przyznał zasiłek okresowy na okres od 01 października 2023 r. do 31 października 2023 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Nowe określenie przez organ I instancji uprawnienia Skarżących do zasiłku okresowego wynikało z powiększenia dochodu rodziny, jak również w dochodzie na osobę w rodzinie dochodu miesięcznego żony Skarżącego. Decyzją z 16 września 2024 r. organ I instancji ustalił wysokość należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego w łącznej wysokości [...] zł oraz ustalił sposób i termin spłaty należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia w formie zasiłków okresowych w łącznej wysokości [...] zł w ten sposób, że kwotę nienależnie pobranego świadczenia należy wpłacić na konto Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] nr [...] w 32 ratach: w tym 31 rat po [...] zł miesięcznie i rata [...] zł. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli Skarżący wskazując, że nie zgadzają się z treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Jednocześnie w treści odwołania Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu przywołanej na wstępie decyzji wyjaśniło, że w zasady przyznawania zasiłku okresowego oraz zwrotu nienależnie pobranych świadczeń reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (dalej: "u.p.s."). Kolegium podkreśliło, że podmioty, którym przysługuje zasiłek okresowy zostały określone w art. 38 ust. 1 u.p.s. Jednocześnie Kolegium wskazało, że zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że miesięczna kwota zasiłku nie może być wyższa niż kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 2 u.p.s.). Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, zgodnie z u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: - miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; - składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; - kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] złotych (od 1 stycznia 2022 r., wcześniej - [...] złotych), a dochody z ha przeliczeniowych oraz z innych źródeł sumuje się stosownie do art. 8 ust. 3, ust. 9 i ust. 10 u.p.s. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że stosownie do art. 109 u.p.s. osoby i rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej są obowiązane niezwłocznie poinformować organ, który przyznał świadczenie lub ustalił odpłatność, o każdej zmianie w ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń lub ponoszenia odpłatności. Świadczenia uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej - zgodnie z art. 6 pkt 16 u.p.s. - uważa się świadczenie nienależnie pobrane. Stosownie zaś do art. 98 u.p.s. świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Kolegium uznało, że Skarżący w czasie ubiegania się o zasiłki okresowe oraz w okresie ich pobierania zataili, że M. M. była użytkownikiem gruntu rolnego o powierzchni 1,1900 ha fizycznych, tj. 1,4650 ha przeliczeniowych. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Skarżący mieli obowiązek poinformować organ I instancji o takiej okoliczności, natomiast nie robiąc tego wprowadzili organ w błąd, co do wysokości dochodu M. M., jak również dochodu na osobę w ich rodzinie, stanowiących podstawę ustalenia prawa do zasiłku okresowego i jego wysokości. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że zasiłki okresowe wypłacone Skarżącym w wysokości wyższej niż ta ustalona po wznowieniu poszczególnych postępowań zostały wypłacone na skutek świadomego wprowadzenia w błąd organu I instancji, w związku z czym różnice między tymi kwotami stanowią nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniu u.p.s. Kolegium podkreśliło również, że w decyzjach przyznających świadczenie w formie zasiłku okresowego Skarżący byli wielokrotnie i obszernie pouczani o obowiązku informowania o zmianach w swojej sytuacji oraz o konsekwencjach niedopełnienia tego obowiązku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że organ I instancji uwzględnił stabilną sytuację rodziny i źródła dochodów Skarżących, wobec czego słusznie nie znalazł podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu lub umorzenia żądanej kwoty. Zdecydował natomiast o rozłożeniu zwrotu na 32 miesięczne raty, biorąc pod uwagę długi okres spłaty i niską wysokość rat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze oceniło, że organ I instancji zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i dokonał właściwej subsumpcji prawnej. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli Skarżący zarzucając, że w sprawie doszło do poczynienia błędnych ustaleń faktycznych w zakresie posiadania przez M. M. własności gospodarstwa rolnego lub nieruchomości rolnej. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódziego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2025 r., sygn. akt II SPP/Po [...] wniosek Skarżących o przyznanie prawa pomocy pozostawiono bez rozpoznania. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódziego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 marca 2025 r., sygn. akt II SPP/Po [...] umorzono postępowanie w zakresie przyznania Skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowiono adwokata. Na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. pełnomocnik skarżących podtrzymał skargę wnosząc jednoczesnie o przyznanie wynagrodzenia oświadczając, iż nie zostało one opłacone nawet w części. Ponadto pelnomocnik wskazał, iż M. M. nie korzysta z nieruchomości rolnej a opłaca podatek za członków rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej również jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, zarówno procesowym, jak i z przepisami ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 – dalej jako "u.p.s."), które stanowiły materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 6 pkt 16 u.p.s., świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub w okolicznościach niepowiadomienia o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Stosownie zaś do art. 98 u.p.s., świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny, przy czym art. 104 ust. 4 ustawy stosuje się odpowiednio. W orzecznictwie wskazuje się, iż decyzja w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń, ustalająca wysokość tych należności oraz termin ich zwrotu, musi być poprzedzona decyzją administracyjną uchylającą lub zmieniającą decyzję, mocą której przyznane zostało osobie świadczenie, w oparciu o przesłanki wynikające z art. 106 ust. 5 u.p.s. Z akt sprawy wynika, że powyższy tryb znalazł w niej zastosowanie, gdyż w wyniku wznowienia postępowania, Prezydent Miasta decyzjami z 28 czerwca 2024 r. uchylił decyzje przyznające Skarżącym zasiłek okresowy oraz przyznał Skarżącemu zasiłek okresowy na okres od 01 października 2018 r. do 31 października 2018r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 stycznia 2019 r. do 28 stycznia 2019r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 marca 2019 r. do 30 kwietnia 2019r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 maja 2019 r. do 30 czerwca 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 lipca 2019 r. do 31 sierpnia 2019r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 września 2019 r. do 31 października 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 listopada.2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 stycznia 2020 r. do 31 stycznia 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 lutego 2020 r. do 31 marca 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 kwietnia 2020 r. do 31 maja 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 czerwca 2020 r. do 31 lipca 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 sierpnia 2020 r. do 30 września 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 października 2020r. do 31 października 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 listopada 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 stycznia 2021r. do 31 marca 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2021r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 maja 2021 r. do 30 czerwca 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 lipca.2021 r. do 31 sierpnia 2021r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 września 2021 r. do 30 września 2021r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 października 2021 r. do 31 października 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 listopada 2021 r. do 31 grudnia 2021r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 stycznia 2022 r. do 31 marca 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 kwietnia 2022 r. do 30 kwietnia 2022r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 maja 2022r. do 30 czerwca 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie od 01 lipca .2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 września 2022 r. do 30 września 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz na okres od 01 października 2022 r. do 31 października 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 listopada 2022 r. do 30 listopada 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 stycznia 2023 r. do 31 marca 2023r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 kwietnia 2023 r. do 30 kwietnia 2023 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 maja 2023 r. do 31 maja 2023r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 czerwca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 sierpnia 2023 r. do 30 września 2023r. w wysokości [...] zł miesięcznie, od 01 października 2023 r. do 31 października 2023 r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzje te nie zostały zaskarżone i stały się ostateczne. Przechoząc do istoty sprawy stanowiącej podstawę do strwierdzenia, iż pobrane w okresie od 1 października 2018 r. do 31 października 2023 r. zasiłki okresowe stały się w części świadczeniem nienależnie poranym należy dokonać ustaleń czy świadczenie to uzyskano na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji co do sytuacji dochodowej, a dokładniej czy do dochodu rodzinny powinno zaliczyć się dochód z gospodarstwa rolnego M. M.. W ocenie organów Skarżący nie poinformowali o posiadanym przez M. M. gospodarstwie rolnym. Natomiast Skarżący stoją na stanowisku, iż M. M. nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego po zmarłym ojcu, nie użytkuje go, a wyłącznie opłaca podatek rolny za członków rodziny. Zgodnie z art. 8 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z wyjątkiem m.in. specjalnego zasiłku celowego, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, osobie w rodzinie oraz rodzinie, jeżeli spełniają kryterium dochodowe określone przez ustawę (ust. 1). Z kolei za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (ust. 3). Do dochodu ustalonego zgodnie z powyższymi zasadami nie wlicza się świadczeń i wpływów wymienionych w ust. 4 tej ustawy. Stosownie zaś do treści art. 8 ust. 9 u.p.s. w brzmieniu na dzień składania wniosku o zasiłek, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości [...] zł (od 1 stycznia 2022 r. – [...] zł). Jak z powyższego zatem wynika, wyliczenie przypadków, które uzasadniają pomniejszenie dochodu (art. 8 ust. 3 u.p.s.) stanowi katalog zamknięty. W szczególności zaś nie zostały w nim wymienione dochody pochodzące z posiadanego gospodarstwa rolnego. Okoliczność ta przesądza - co do zasady - zatem, że takie dochody powinny zostać uwzględnione przy obliczaniu dochodu. W orzecznictwie sądowoadministarcyjnym jednolicie przyjmuje się bowiem, że art. 8 ust. 9 u.p.s. zakłada swego rodzaju fikcję prawną, polegającą na obligatoryjnym nakazie przyjmowania ryczałtowego dochodu z gospodarstwa rolnego. Zwrot "przyjmuje się" z art. 8 ust. 9 u.p.s. sprawia, że organ pozbawiony jest w oznaczonym zakresie swobodnej oceny dowodów, gdyż ma obowiązek przy ustalaniu stanu faktycznego przyjąć, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w określonej wysokości, nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydują tytuł własności lub posiadania gruntu oraz jego zaklasyfikowanie. Ustawodawca przyjął fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. A zatem w celu ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, że każdy właściciel/każdy posiadacz samoistny nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego w aktualnie obowiązującym stanie prawnym uzyskuje dochód miesięczny w wysokości [...] zł z hektara przeliczeniowego, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 marca 2020 r., III SA/Gd 828/19, wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 stycznia 2019 r., III SA/Lu 636/18, czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. III SA/Kr 348/20, dostępne baza CBOSA). Odnosząc się zaś do argumentacji, że M. M. nie jest użytkownikiem, ani posiadaczem, ani właścicilem żadnej nieruchomości rolnej (patrz zarzuty odwołannia) wskazać należy, że Skarżąca opłaca podatek rolny czego sama nie kwestionowała. Istotne jest również, i co wynika z pisma Wójta Gminy G. z dnia 11 października 2023 r., iż skarżąca figuruje w ewidencji podatników podatku rolnego z gruntu o pow. 1,1900 ha fizycznych tj. 1,460 ha przeliczeniowych z uwagi na złozone w dniu 21 lutego 2013 r. oświadczenie, że jest użytkownikiem ww. gruntów po zmarłym ojcu. W tym miejscy warto wsakazać na art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (tj. Dz. U. 2020r. , poz. 333 ze zm.), zgodnie z którym podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące m.in.: właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2 (pkt 1); posiadaczami samoistnymi gruntów (pkt 2). Z kolei w myśl art. 3 ust. 2 u.p.r., jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym. Zgodnie z art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest natomiast zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Jak wynika z powyższych przepisów ustalenie statusu prawnopodatkowego (na gruncie ww. ustawy) danego podmiotu będącego właścicielem danej rzeczy objętej zakresem opodatkowania wymaga wykluczenia, czy ta rzecz nie jest w posiadaniu samoistnym innego podmiotu. W takim bowiem przypadku obowiązek podatkowy nie ciąży na właścicielu tej rzeczy. Skoro decyzje wymiarowe są wydawane na M. M., na podstawie jej oświadczenia, a ona te podatki opłaca to należy przyjąć, że to ona nadal włada gruntami rolnymi. W piśmie z dnia 20 października 2023 r. M. M. oświadczyła, iż “nie wie dlaczego ten podatek na mnie przychodzi – płacę go, bo nie potrafię tej sprawy załatwić". Natomiast na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. pełnomocnik strony Skarżącej oświadczył, że M. M. opłaca podatek za członków rodziny. Odnosząc się do powyższego wskazć należy, iz nielogicznym wydaje się fakt, że rodzina korzystająca z pomyocy społecznej, mając bardzo ograniczone środki do życia, opłaca bez powodu podatek rolny za kogoś innego. Warto pamiętać, iż M. M. płaci powyższy podatek i na nią są adresowane decyzje wymiarowe, gdyż to ona w 2013 r. złożyła oświadczenie, że jest użytkownikiem gruntów rolnych. Ponadto należy jeszcze raz zanznaczyć, iż ustawodawca przyjął fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego nie będąc jego właścicielem oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu i to bez znaczenia czy grunt rolny jest faktycznie uprawiany. Z tych wszystkich względów nie mogły zostać uwzględnione zarzuty skargi kwestionujące uwzględnienie dochodu z gospodarstwa rolnego. Sąd nie neguje trudnej sytuacji życiowej i osobistej rodziny strony skarżącej jednakże musi stwierdzić, że nie może odnieść zamierzonego skutku argumentacja skargi wobec regulacji ustawowych i kryterium legalności, jakie obowiązuje sąd administracyjny. Zawarte w art. 8 u.p.s. regulacje dotyczące definicji dochodu i sposobu jego obliczania są normami bezwzględnie wiążącymi organ stosujący prawo. Nie mogą być interpretowane życzeniowo, w kontekście doświadczenia życiowego, czy przez pryzmat zasad współżycia społecznego. Dodatkowo należy zauważyć, że przepis art. 8 ust. 9 u.p.s. był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 6 maja 2008 r., sygn. akt K 18/05 (OTK-A 2008 Nr 4, poz. 56) orzekł o jego zgodności z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP. W okolicznościach sprawy organy zasadnie uznały zatem, że źródło dochodu rodziny Skarżących w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, oprócz dochodów wskazanych w poszczególnych wnioskach, stanowiło gospodarstwo rolne. Jeśli zaś zostanie ustalone, że w sprawie zachodzi co najmniej jedna z określonych w art. 6 pkt 16 u.p.s. materialnych przesłanek definicji nienależnie pobranego świadczenia, to organ ma obowiązek wydania decyzji, o której mowa w art. 98 w związku z art. 104 ust. 4 u.p.s. Analiza akt sprawy potwierdza prawidłowość stanowiska organu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że M. M. w okresie składania wniosków o przedmiotowy zasiłek posiadała gospodarstwo rolne o pow. 1,460 ha przeliczeniowych i pomimo tego Skarżący nie ujawniali go we wniosku o przyznanie zasiłku, ani podczas wywiadu środowiskowego. Z tych też względów organ zasadnie doliczył do dochodu rodziny w zależności od okresu kwotę [...]zł (w okresie 1 października 2018 r. do stycznia 2022 r.) czy też [...] zł (w okresie lutego 2022 r. do sieprnia 2023 r.). Powyższe po doliczeniu pozostałych dochodów tj. zasiłku rodzinnego, dodatku mieszkaniowego w poszczególnych miesiącach zasadnie doprowadzilo do zmiany wysokości zasiłku okresowego. Wyliczenia dochodu rodziny dokonane przez organ nie budzą wątpliwości Sądu, w szczególności, że uwzględniono dochodów jakie przysługiwałyby na podstawie zmienionych decyzji zarówno wobec R. M. jak i M. M.. W szczególności organ do dochodu nie zaliczył zasiłku stałego M. M., który został uznany za nienależnie pobrany. Wyliczenia organ dokonał za poszczególne miesiące, które to wyliczenia nie budzą wątpliwości Sądu i dokonane zostały zgodnie z ówcześnie obowiązującymi regulacjami, w tym przede wszystkim w związku ze zmieniającym się kryterium dochodowycm jak i zryczałtowanym dochodem z ha przeliczeniowego gruntów rolnych. Powyższe zaś słusznie skutkowało uznaniem, iż różnica pomiędzy zasiłkiem wypłaconym, a zasiłkiem przyznanym na podstawie decyzji z dnia 28 czerwca 2024 r. stanowi świadczenie nienależnie pobrane. Porównanie kwot pierwotnie przyznanych zasiłków okresowych z kwotami wynikającymi z decyzji z dnia 28 czerwca 2024 r. zasadnie skutkowało ustaleniem nienależnie pobranego świadczenia z pomocy społecznej w łącznej kwocie [...]zł ( za październik 2018 r. - [...] zł, za listopad 2018 r. - [...] zł, za grudzień 2018 r. - [...] zł, za styczeń 2019 r. - [...] zł, za luty 2019 r.- [...] zł, za marzec 2019 r. - [...] zł, za kwiecień2019 r. - [...] zł, za maj 2019 r. - [...] zł, za czerwiec 2019 r. - [...] zł, za lipiec 2019 r. - [...] zł, za sierpień 2019 r. - [...] zł, za wrzesień 2019 r. - [...] zł, za październik 2019 r. - [...] zł, za listopad 2019 r. - [...] zł, za grudzień 2019 r. - [...] zł, za styczeń 2020 r. - [...] zł, za luty 2020 r. - [...] zł, za marzec 2020 r. - [...] zł, za kwiecień 2020 r. - [...] zł, za maj 2020 r. - [...] zł, za czerwiec 2020 r. - [...] zł, za lipiec 2020 r. - [...] zł, za sierpień 2020 r. - [...] zł, za wrzesień 2020 r. - [...] zł, za październik 2020 r. - [...] zł, za listopad 2020 r. - [...] zł, za grudzień 2020 r. - [...] zł, za styczeń 2021 r. - [...] zł, za luty 2021 r. - [...] zł, za marzec 2021 r. - [...] zł, za kwiecień 2021 r. - [...] zł, za maj 2021 r. - [...] zł, za czerwiec 2021 r. - [...] zł, za lipiec 2021 r. - [...] zł, za sierpień 2021 r. - [...] zł, za wrzesień 2021 r. - [...] zł, za październik 2021 r. - [...] zł, za listopad 2021 r. - [...] zł, za grudzień 2021 r. - [...] zł, za styczeń 2022 r. - [...] zł, za luty 2022 r. - [...] zł, za marzec 2022 r. -11,10 zł, za kwiecień 2022 r. -11,12 zł, za maj 2022 r. - [...] zł, za czerwiec 2022 r. - [...] zł, za lipiec 2022 r.- [...] zł, za sierpień 2022 r. - [...] zł, za wrzesień 2022 r. - [...] zł, za październik 2022r. - [...] zł, za listopad 2022 r. - [...] zł, za grudzień 2022 r. - [...] zł, za styczeń 2023 r. - [...] zł, za luty 2023 r. - [...] zł, za marzec 2023 r. - [...] zł, za kwiecień 2023 r. - [...] zł, za maj 2023 r. - [...] zł, za czerwiec 2023 r. - [...] zł, za lipiec 2023 r. – [...] zł, za sierpień 2023 r. - [...] zł, za wrzesień 2023 r. - [...] zł, za październik 2023 r. - [...] zł). Na koniec wskazać nalezy, iż stosownie do treści art. 104 ust. 4 u.p.s. w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1 tego artykułu, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Sąd podzielił przy tym stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 28 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 6/20, w którym Sąd ten wyraził pogląd, że przed wydaniem decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, właściwy organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia, czy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek wskazujący na zasadność odstąpienia od żądania takiego zwrotu. Należy wyjaśnić przy tym, że to w postępowaniu dotyczącym uznania świadczeń za nienależnie pobrane i zobowiązaniu do ich zwrotu, a nie w odrębnym postępowaniu, ocenie organu podlega możliwość odstąpienia od żądania zwrotu tych świadczeń/umorzenia nienależnie pobranych. Celem takiego działania jest przyspieszenie postępowania zwrotowego/umorzeniowego. W niniejszej sprawie organ takiej oceny dokonał i z tego względu spłatę nienależnie pobranego świadczenia rozłożyl na raty. Przy czym zgodzić należy się z organem, iż w sprawie, w szczególności uwzględniając podjęcie przez R. M. zatrudnienia, nie wystąpiły na dzień wydawania decyzji okoliczności uzasadniających umorzenie nienależnie pobranych świadczeń. Przy czym Sąd wskazuje, iż w przypadku utratyu pracy zarobkowej i pogorszenia się sytuacji materialnej rodziny strona skarżąca ma prawo zwrócić się do organu o umorzenie tych należności. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika strony skarżącej dotyczącego zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, Sąd informuje, że sprawę tę rozpozna w osobnym orzeczeniu referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. ----------------------- 2