II SA/Po 814/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędzia WSA Bożena Popowska Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2004 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego i zasiłku celowego ; I. uchyla zaskarżoną decyzję w przedmiocie zasiłku okresowego nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] stycznia 2002 r. Nr [...], II. w pozostałej części oddala skargę, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu części kosztów sądowych. /-/ B.Popowska /-/ P.Miładowski /-/ M.Dybowski JFS Kierownik Gminnego Ośrodka w S. decyzjami z dnia [...] o numerach [...] przyznał A. P. pomoc finansową w formie jednorazowego zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu opału, odzieży i żywności w kwocie 120 zł, a decyzji [...] odmówił przyznania zasiłku okresowego. W uzasadnieniu obu rozstrzygnięć podnoszono, że ubiegający się o pomoc jest osoba bezrobotną i spełnia kryterium dochodowe określone w art. 4 ust. 1 Ustawy z dnia 29 listopada 1990r. O pomocy społecznej. Nie ma on możliwości zaspokajania wszystkich potrzeb bytowych z własnych środków co uzasadnia przyznanie pomocy co do zasady. Jednakże pomoc świadczona przez organ pomocy społecznej zależy nie tylko od potrzeb zainteresowanego, ale także od możliwości finansowych organów pomocowych. W ocenie gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej przyznana kwota 120 zł. Jakkolwiek nie wystarczająca w stosunku do potrzeb ubiegającego się to odpowiada skromnym możliwościom finansowym ośrodka. Co do zaś zasiłku okresowego, to ośrodek nie dysponuje środkami na zadania zleconego pochodzącymi z budżetu państwa to znaczy na wypłatę świadczeń o charakterze fakultatywnym. Rozpoznając odwołanie A. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzjami z dnia [...] lutego 2002r.: nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oraz nr [...] co do zasiłku celowego orzekło o utrzymaniu w mocy obu rozstrzygnięć pierwszoinstancyjnych. Organ odwoławczy podzielił pogląd gminnego ośrodka w S., że jakkolwiek sytuacja rodzinna odwołującego spełnia ustawowe przesłanki do otrzymania obu świadczeń z pomocy społecznej to wyłączną przyczyną odmowy przyznania zasiłku okresowego jest brak środków finansowych na tę formę pomocy i skąpość środków na świadczenia fakultatywne – zasiłki celowe. Przyznana zaś pomoc w formie zasiłku celowego odpowiada ówczesnym możliwościom finansowym organu. Reasumując obie decyzje pierwszoinstancyjne zgodne są z obowiązującym porządkiem prawnym. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. P. zarzucał nietrafność i sprzeczność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Po pierwsze wskazywał, że jeśli organ pomocy nie ma środków finansowych na zasiłek okresowy to winien rozważyć przyznanie innej formy pomocy, a tego w tej sprawie nie uczyniono. Także skąpość środków na zasiłek celowy nie tłumaczy rozstrzygnięcia organu, bo przyznana kwota nie dopowiada w sposób rażący potrzebom życiowym skarżącego. Skarżący podkreślał, że przejawia ponad normalną aktywność w znalezieniu pracy względnie innych, ale własnych dochodów. W ocenie skarżącego prócz przepisów przywołanych jako podstawa kwestionowanych rozstrzygnięć organy administracji publicznej naruszyły także normę konstytucyjna – art. 67 ust. 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargi samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie obu skarg przywołując wcześnie naprowadzoną argumentację. Skargę wniesiono pod rządami ustawy z dnia 11.5.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym . W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego. W myśl art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Dz. U. nr 153, poz.1271 ze zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i posterowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargi jedynie częściowo zasługują na uwzględnienie. Wbrew zarzutom skarżącego pomoc społeczna w formie zasiłku celowego ma charakter fakultatywny i zależy od tak zwanego uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ może lecz nie musi przyznać tego świadczenia. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organ musi bowiem rozważyć z jednej strony uzasadnione potrzeby życiowe ubiegającego się o pomoc ,a z drugiej brać pod uwagę własne możliwości pomocowe w tym zakresie. Z akt administracyjnych wynika, że uznaniu administracyjnemu w przyznaniu stronie zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu opału, odzieży i żywności nie można przypisać dowolności skoro ostatecznie skarżącemu przyznano tę formę pomocy, a jej rozmiar limitowany został szczupłością środków finansowych jakimi ten organ dysponuje, co jest generalnie faktem powszechnie znanym. Tak wiec zarzut skarżącego co do tej części rozstrzygania nie jest uzasadniony i w tym zakresie skarga nie mogła odnieść zamierzonego skutku - art. 151 Ustawy z dnia 30.08.2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (UPSA). Ma racje skarżący o tyle, że organ administracji publicznej naruszył przepisy głównie postępowania administracyjnego art. 7 - 11 i 77 KPA w zakresie jego rozstrzygnięcia co do zakresu okresowego. Jakkolwiek i to świadczenie zależy od możliwości finansowych organu to z naruszeniem art. 107 par 3 KPA w zasadzie nie wykazano skutecznie z jakich powodów przedmiotowej pomocy odmówiono. Takim uzasadnieniem nie jest bowiem lakoniczne twierdzenie organu bez przytoczenia dokładnych danych co do ilości środków otrzymanych z budżetu na te formę pomocy. Zważyć przy tym należy, że rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne podjęto na początku roku 2002, co może oznaczać po pierwsze, że zadania zlecone gmina poprzez swój ośrodek pomocy społecznej realizowała ze starych środków bądź tez dysponowała już nowymi środkami. Z akt administracyjnych nie wynika by tej formy pomocy w ogóle gminny ośrodek pomocy społecznej nie przyznawał. Oznacza to z dużym prawdopodobieństwem, że jednak ta forma pomocy była udzielana. W tych okolicznościach ośrodki pomocy społecznej winny dokładnie wyjaśnić dlaczego przedmiotowy zasiłek przydzielono określonym osobom i w oparciu o jakie kryteria (pozaustawowe) tej pomocy odmawiano oraz czy rozważono możliwość innej formy pomocy. Poza sporem bowiem było, że skarżący odpowiadał ustawowym kryteriom do przyznania zasiłku okresowego. Zresztą w tej sprawie organ odwoławczy nie był konsekwentny rozpoznając bowiem odwołanie skarżącego co do zasiłku okresowego w innych sprawach za inny okres z powodów nie wyjaśnienia wszystkich powodów istotnych dla rozstrzygnięcia, rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne uchylił na co słusznie zwraca uwagę skarżący ( por. decyzje SKO z [...]02.2002 r. nr [...] i z dnia [...]01.2002 r. nr [...] ). Reasumując organ odwoławczy w tej sprawie dopuścił się uchybień proceduralnych, które z mocy art. 145 par 1 pkt 1 lit.c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153 z 2002, poz. 1270 ze zm.) skutkują konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji co do zasiłku okresowego oraz decyzji ja poprzedzającej i orzeczeniem o zwrocie kosztów postępowania art. 135 i 200 upsa. Sąd nie orzekł przy tym w trybie art.152 wymienionej procedury sądowo-administracyjnej, gdyż zaskarżona decyzja, nie przyznająca żadnych świadczeń, bez względu na to czy będzie wykonywania, czy też nie wywołuje dla skarżącego taki sam skutek. /-/ B.Popowska /-/ P.Miładowski /-/ M.Dybowski JFS