II SA/Po 815/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lutego 2013r. wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J.K. i H. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K.Witkowicz-Grochowska Skarżący J. K. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego złożył wniosek o prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie adwokata (k. 45 akt sąd.). W tym samym dniu uiścił wpis od skargi w wysokości 500 zł. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca argumentował, że dochód na 5-osobową rodzinę to [...] zł z tytułu renty i pomocy społecznej. Podał, że jego renta wynosi [...] zł, a dochód z pomocy społecznej uzyskuje córka skarżących w wysokości około [...] zł. miesięcznie, łącznie około [...] zł netto. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, córką i dwojgiem małoletnich wnuków. Nadto, wnioskodawca oświadczył, że posiada dom o powierzchni 92 m². Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, w zestawieniu z dowodem wpłaty wpisu sądowego w kwocie 500 zł, zwrócono się do skarżącego, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Zobowiązano przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów stałych, jak i dorywczych, jakie uzyskuje skarżący i pozostałe osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (PIT za 2011r.). W tym zakresie zwrócono się także o podanie, czy prowadzona jest działalność gospodarcza, w tym usługi stolarskie (co wynika z ogólnodostępnych internetowych baz danych). Ustalenia rzeczywistych okoliczność w tym zakresie w sposób istotny rzutuje na możliwości finansowe skarżącego w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Następnie wezwano do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącego za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawca realnie dysponuje. Wezwano także skarżącego do podania jakie posiada samochody oraz do przedstawienia szczegółowego spisu koniecznych kosztów bieżącego jego utrzymania oraz całej rodziny, gdyż wysokość ponoszonych kosztów z tego tytułu wskazuje także na wielkość środków, jakimi skarżący rzeczywiście rozporządza. Powyższe wezwanie, prawidłowo doręczone skarżącemu, do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi (k. 52 akt sąd.). Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. można wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. W świetle powyższego, uznać należy, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek skarżącego o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów przedmiotowego postępowania, chociażby w części (wysokość uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od skargi wynosi 500 zł, przy zadeklarowanych dochodach 5-osobowej rodziny w wysokości [...] zł netto miesięcznie). Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżący nie złożył żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego, a także nie przedłożył żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy jego sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy chociażby w części. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy przyjąć należy, że nie zrealizował warunku wykazania, że nie jest w stanie uiścić kosztów niniejszego postępowania, chociażby w części. Złożone na formularzu w niniejszej sprawie oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej wnioskodawcy. W takim stanie rzeczy niemożliwe okazało się poczynienie ustaleń faktycznych w rozpatrywanym zakresie, uzasadniających stwierdzenie, że jego sytuacja finansowa nie pozwala na choćby częściowe pokrycie kosztów niniejszego postępowania, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K.Witkowicz-Grochowska