II SA/Po 82/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Burmistrz Miasta decyzją z [...] października 2013 r. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu L. M z pobytu stałego w budynku nr [...] w miejscowości K. w gminie Ś.W. W uzasadnieniu decyzji podano, że w niniejszej sprawie wyczerpane zostały przesłanki zawarte w cytowanej ustawie o ewidencji ludności, a mianowicie opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Obywatel w dniu 29 kwietnia 2013 r. dobrowolnie opuścił dom oświadczając, że się wyprowadza, zabrał swoje rzeczy osobiste i dokumenty, przebywał w innym lokalu w Ś. W. Pan L. M od powyższej decyzji wniósł odwołanie do Wojewody domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu wskazał, że od 15 października 2013 r. bardzo często przebywa w miejscowości K., gdyż żona z córką wyprowadziły się do P. Z dniem 26 października 2013 r. rozwiązał umowę najmu mieszkania w Ś. W., zawarł ponownie umowy na dostawy mediów na swoje nazwisko do domu w K. Nadto wskazał, że ponownie zameldował się w domu w K. Wojewoda decyzją z [...] listopada 2013 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267), w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podstawą prawna rozstrzygnięcia jest przepis art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w ust. 1 wyraźnie precyzuje obowiązki osoby, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące w ten sposób, że osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się. Organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się (art. 15 ust. 2 ustawy). W związku z powyższym organ prowadzący postępowanie był obowiązany ustalić, czy zainteresowany faktycznie opuścił przedmiotowy lokal bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego w tym lokalu. Do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego w trybie art. 15 ust. 2 ustawy niezbędne jest zatem spełnienie łącznie przesłanki faktycznego dobrowolnego opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się. Organ odwoławczy podzielił ustalenia wynikające z postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ I instancji prowadzące wniosku, że zainteresowany od 29 kwietnia 2013r. nie mieszka w sposób stały w przedmiotowym lokalu w K. Małżonkowie M. od tego czasu nie zamieszkują wspólnie, gdyż odwołujący się w obecności swojego brata ostatecznie wyprowadził się, zabierając swoje rzeczy osobiste do wynajmowanej kawalerki i od tego czasu małżonkowie prowadzą już odrębne gospodarstwo domowe. Później kilkakrotnie zabierał pozostałe rzeczy. Nie miał zamiaru wracać do domu do czasu informacji o wszczęciu postępowania o wymeldowanie, zawiadomił sąd w sprawie o rozwód, że nie przebywa w lokalu w Ś. W. przy ul W., a od 25 lipca 2013 r. wynajął inny lokal na os. J. w Ś. W., do którego kupił meble. Jego samochód nie stoi przed domem całą dobę, nie pracuje w ogrodzie. W ocenie organu mieszkanie jest tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe, a wiec lokal, w którym koncentrują się ich codzienne sprawy, gdzie osoby te przebywają, wypoczywają, prowadzą gospodarstwo domowe - takim miejscem dla zainteresowanego od dłuższego czasu - kwiecień 2013 r. - nie jest przedmiotowy lokal, w którym nie mieszka w sposób stały, nie jest ono jego codziennym centrum życiowym, co potwierdziło przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające. Argumenty podnoszone w odwołaniu od decyzji organu I instancji nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, ponieważ zainteresowany nie wnosi żadnych nowych dowodów świadczących o stałym pobycie w spornym lokalu. Jeżeli opuszczenie lokalu nie było jednak dobrowolne jak utrzymuje strona oraz korzystanie z mieszkania było niemożliwe bądź utrudnione, to brak ze strony zainteresowanego podjęcia skutecznych środków prawnych (art. 344 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego - przywrócenie naruszonego posiadania mieszkania przez sąd) umożliwiających powrót do lokalu świadczy, że godził się na zaistniałą sytuację. Natomiast fakt pozostawienia w lokalu swoich rzeczy jak utrzymuje odwołujący się, które nie są niezbędne w codziennym bytowaniu w innym lokalu nie prowadzi do wniosku, że przesłanka opuszczenia spornego lokalu nie została spełniona. Jeżeli bowiem przez faktyczne zamieszkiwanie w danym lokalu rozumie się koncentrowanie tam swoich spraw życiowych, to pozostawienie w tym lokalu rzeczy bez spełniania w nim podstawowych funkcji związanych z bytowaniem nie może prowadzić do odmiennego wniosku niż ten, że nastąpiło faktyczne opuszczenie mieszkania. Odnosząc się do twierdzeń odwołującego się, że opuszczenie lokalu miało mieć charakter czasowy na czas trwania postępowania rozwodowego, żeby uniknąć awantur, że miał zamiar powrócić do tego lokalu, że obecnie ma utrudniony dostęp do lokalu bo zostały wymienione zamki, że od dnia 16 lipca 2013 r. ponownie będzie zamieszkiwał w spornym lokalu Wojewoda stwierdził, iż zainteresowany jednak lokal opuścił, a sprawa istniejącego konfliktu pomiędzy stronami nie może być traktowana jako dowód braku dobrowolności opuszczenia lokalu. Sam fakt istnienia konfliktu nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Nadto odwołujący się otrzymał komplet nowych kluczy i mimo tego oraz deklaracji, że od lipca 2013r. będzie mieszkał w tym lokalu, nie próbował powrócić do lokalu i ponownie w sposób stały zamieszkać w nim. Nie realizował więc woli przebywania w sposób stały w tym lokalu. W tym samym czasie zmienił lokal który wynajmował, od dnia 25 lipca 2013 r. wynajął inny lokal na os. J. w Ś. W., do którego kupił meble, a od dnia 10 września 2013 r. mieszkały z nim osoby trzecie. Zatem, przywożenie na potrzeby oględzin kilku sztuk odzieży i kosmetyków, a po oględzinach zabieranie ich, nie może zaświadczać i stanowić dowodu o stałym pobycie w spornym lokalu, o codziennym centrum życiowym strony, skoro zainteresowany mieszka, jak sam podaje w innym lokalu, tak więc nie może jednocześnie mieszkać w sposób stały w przedmiotowym domu. Skutkuje to powinnością wymeldowania się z domu w K. zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Jeżeli zainteresowany mieszka w innym lokalu, a nawet mieszkał w różnych na terenie Ś. W. to tam powinien dopełnić czynności materialno - technicznej rejestracji zameldowania, czego nie zrobił (nawet na pobyt czasowy) naruszając tym obowiązujące prawo materialne. W myśl art. 10 ust. 1 cyt. ustawy, osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Organ odwoławczy wskazał, że obowiązek meldunkowy rozumiany jest obecnie jako czynność wyłącznie techniczna, związana z rejestracją ruchu ludności - meldunek potwierdza tylko fakt pobytu - w przedmiotowej sprawie meldunek na pobyt stały jest fikcją, gdyż zainteresowany nie mieszka w sposób stały w spornym lokalu. Organ odwoławczy nie dał wiary kolejnej deklaracji zainteresowanego, że od 15 października 2013 r. zamieszkuje pod tym adresem sam. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są bowiem okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania - co miało miejsce w dniu 29 kwietnia 2013 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu od powyższej decyzji Wojewody wniósł L. M. domagając się jej uchylenia w całości. Uzasadniał, że w dniu następnym po otrzymaniu decyzji Wojewody o wymeldowaniu złożył wniosek o zameldowanie na pobyt stały w miejscowości K. z dniem 3 grudnia 2013 r. Wskazał, że jest współwłaścicielem nieruchomości, jest zameldowany na pobyt stały i adres ten był nieprzerwalnie miejscem stałego pobytu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna - organy nie wyjaśniły w pełni stanu faktycznego sprawy. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że Sąd, rozpoznając skargę, ocenia czy zaskarżona decyzja lub postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Rozpoznając przedmiotową sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organ I i II instancji, że od 29 kwietnia 2013 r. i przynajmniej do dnia 15 października 2013 r. skarżący dobrowolnie opuścił dom w K. Okoliczność tą potwierdza bezsporny materiał dowody zgromadzony w toku postępowania administracyjnego, a także same oświadczenia skarżącego. Z zeznań świadków, w szczególności brata skarżącego obecnego przy wyprowadzce, zażądania, by żona skarżącego przeniosła na siebie umowy na dostawy mediów do przedmiotowego domu, a także z okoliczności, że skarżący zabrał rzeczy osobiste, że do czasu zmiany zamków w drzwiach domu w lipcu 2013 r. skarżący dysponował kluczami do domu, a także wchodził do niego bez przeszkód, wynika, że w dniu 29 kwietnia 2013 r. skarżący dobrowolnie opuścił miejsce zamieszkania w przedmiotowym domu. O nowym miejscu pobytu świadczą również zawarte umowy najmu mieszkań na terenie Ś. W., z ostateczną datą wypowiedzenia na dzień 26 października 2013 r. Pomimo powyższych okoliczności, zauważyć jednak należy, że już w odwołaniu skarżący podnosił, że od 15 października 2013 r. mieszka sam w domu w K. Nadto, jak podał żona wraz z córką wyprowadziły się do wynajętego mieszkania w P. Skarżący wypowiedział umowę najmu mieszkania w Ś. W. z dniem 26 października 2013 r. (k. 22-24 akt adm.). Wobec takiej istotnej zmiany okoliczności sprawy zabrakło ponownych, dokładnych ustaleń organu co do aktualnego i rzeczywistego miejsca zamieszkania skarżącego z zamiarem stałego pobytu. Bez ponownych ustaleń stanu faktycznego w tym zakresie, bezpodstawnie organ odwoławczy uznał za niewiarygodne twierdzenia skarżącego o ponownym zamieszkaniu w przedmiotowym domu. Poza twierdzeniami skarżącego także inne wskazane wyżej okoliczności prowadzą do wniosku, że rozstrzygnięcie Wojewody okazało się przedwczesne, podjęte bez należytego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego w sprawie. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej "ustawa" opuszczenie miejsca pobytu stałego lub czasowego musi być nie tylko dobrowolne, ale i trwałe. Te dwie przesłanki skutecznego i prawidłowego podjęcia decyzji o wymeldowaniu muszą być bowiem spełnione łącznie, a przede wszystkim znajdować uzasadnienie w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, czego organy administracji ostatecznie nie dopełniły. Organy naruszyły treść przepisów art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa, zgodnie z którymi organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jak też obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dlatego w dalszym postępowaniu administracyjnym, aby wszechstronnie wyjaśnić istotne dla sprawy okoliczności dotyczące opuszczenia domu przez skarżącego ustalić należy, czy w istocie do niego nie wrócił i gdzie aktualnie mieszka z zamiarem stałego pobytu. Tych ustaleń organu decydujących o prawidłowym rozstrzygnięciu sprawy zabrakło. Nie wystarczające jest bowiem stwierdzenie organu, że podstawą do wydania decyzji o wymeldowaniu są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, co miało miejsce w dniu 29 kwietnia 2013r. Jak już wskazano powyższej o możliwości wymeldowania skarżącego przesądza nie tylko opuszczenie domu, ale także trwałość tej okoliczności. Natomiast w niniejszej sprawie rolą organu odwoławczego aż do dnia wydania decyzji było bezsporne ustalenie, że ta trwałość nadal istnieje, tym bardziej w sytuacji, gdy z akt sprawy wynikają przesłanki wskazujące na zmianę istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylić należy zaskarżoną decyzję odwoławczą, jak Sąd orzekł w punkcie I wyroku. W sytuacji wskazującej na zmianę okoliczności faktycznych stanowiących podstawę prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy dokonać należy ponownych ustaleń przesłanek wydania decyzji o wymeldowaniu – czy aktualnie rzeczywiście skarżący opuścił dom w K. i to w sposób trwały. W tym zakresie organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę zastosuje się do wskazań opisanych powyżej zgodnie z art. 153 p.p.s.a. W pkt II wyroku Sąd działając na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzekł o kosztach postępowania. Przepis art. 152 p.p.s.a. stanowi postawę dla orzeczenia o braku wykonalności zaskarżonej decyzji, jak Sąd orzekł w punkcie III wyroku.