II SA/Po 82/18

Dnia 11 kwietnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 roku sprawy ze skargi A. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 2017 roku Nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2017 r. Nr [...] Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Wojewoda, na podstawie art. 127 § 1 i 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 10 ust. 7 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 71 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1065 ze zm., dalej: u.p.z.i.r.p.), po rozpatrzeniu odwołania A. G. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2017 r. znak: [...] orzekającej o uznaniu A. G. za osobę bezrobotną z dniem 6 września 2017 r. i o odmowie przyznania jej prawa do zasiłku z dniem 6 września 2017 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzję tę wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym. A. G. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. (dalej: PUP) 6 września 2017r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W dniu rejestracji dostarczyła świadectwo pracy z B. sp. z o.o. potwierdzające zatrudnienie (w okresie 16.07.2012r.-6.01.2013r.) w pełnym wymiarze czasu pracy oraz świadectwo pracy z E. W. R. ul. [...], [...] (z okresu 1.11.2014r.-31.03.2015r.) w pełnym wymiarze czasu pracy. PUP w dniu rejestracji wygenerowano Raport [...] Prawo, który w okresie 18 miesięcy wstecz wskazywał brak danych o osobie potrzebnych do ustalenia prawa do zasiłku A. G.. W związku z powyższym ww. decyzją z dnia [...] 2017 r. Starosta [...] orzekł o uznaniu A. G. za osobę bezrobotną z dniem 6 września 2017 r. oraz o odmowie przyznana jej prawa do zasiłku z dniem 6 września 2017 r. A. G. złożyła odwołanie od powyższej decyzji, załączając rachunki z Firmy [...] P. [...] za okres od 20 sierpnia 2015 r. do 31 sierpnia 2017 r. Z tychże rachunków od umów zleceń wynika, że nie były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Po analizie przedłożonych dokumentów organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznana A. G. prawa do zasiłku z dniem 6 września 2017 r. Powołał przepis art. 71 ust. 1 u.p.z.i.r.p. Następnie uznał, że na podstawie dołączonych dokumentów ustalił, że A. G. w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację w PUP w dniu 6 września 2017 r., tj. nie udokumentowała okresu uprawniające do zasiłku dla bezrobotnych. Obiektywną przyczyną odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych stronie był brak wymaganego okresu uprawniającego do nabycia prawa do zasiłku przed rejestracją w organie zatrudnienia. Wojewoda wyjaśnił że przepisy u.p.z.i.r.p. dotyczące przyznawania statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla osób bezrobotnych są bezwzględnie obowiązujące i nie dają organom możliwości uznaniowego wydawania rozstrzygnięć. Dostarczone zaś przez stronę wraz odwołaniem rachunki od umów-zleceń wskazują, że od przedłożonych umów zleceń nie były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. W związku z tym okres zatrudnienia na umowę zlecenie w Firmie [...] P. [...] za okres od 20 sierpnia 2015 r. do 31 sierpnia 2017 r. nie może zostać uznany za okres uprawniający do zasiłku dla bezrobotnych. A. G. wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Wojewody zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Skarżąca zarzuciła organowi II instancji naruszenie art. 71 ust. 1 pkt 2c u.p.z.i.r.p. Podniosła, że z treści tego przepisu nie wynika, że warunkiem przyznania prawa do zasiłku jest faktyczne odprowadzanie od wynagrodzenia składki na ubezpieczenie społeczne przez pracodawcę. Wskazała, że w przepisie art. 71 ust. 1 pkt 2c u.p.z.i.r.p. mowa jedynie o tym, by podstawa wymiaru składek miała określoną wysokość, nie zaś by składki musiały być faktycznie opłacane. Zdaniem skarżącej, organ odwoławczy nie dokonał analizy stanu faktycznego celem ustalenia, czy od zawartej przez skarżącą umowy zlecenia istniał obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, czy też nie, ani nie ustalił, czy i jakie składki były faktycznie odprowadzane. W odpowiedzi Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skargę jako zasadną należało uwzględnić. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2017 r., którą po przyznaniu skarżącej z dniem 6 września 2017 r. statusu osoby bezrobotnej, odmówiono skarżącej przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Przedmiotem sporu jest kwestia, czy stosownie do przepisu art. 71 ust. 1 pkt 2c u.p.z.i.r.p. należało zaliczyć, czy też nie skarżącej do okresu pracy wykonywanej na podstawie umów zlecenia, w sytuacji, gdy z ustaleń organu wynika, że za ten okres nie zostały uiszczone składki na ubezpieczenie społeczne. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c u.p.z.i.r.p. prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeżeli w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2. Wyjaśnienia wymaga, że Sąd dokonując wykładni przepisów prawa winien zmierzać do rezultatu wynikającego z takiego rozumienia prawa, które zapewnia jego spójność oraz konstytucyjność. Sąd jest zobowiązany wybrać taką interpretację normy ustawowej, która umożliwia najpełniejsze urzeczywistnienie norm, zasad i wartości zawartych w Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 533/08, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl art. 67 ust. 2 Konstytucji RP obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i niemający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Konstytucja regulując prawa osób, które utraciły pracę i uzyskały status bezrobotnego przyznaje im prawo do zabezpieczenia, odsyłając w tym zakresie do ustawy - w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przybiera ono postać zasiłku dla bezrobotnych. Odwołać się trzeba do konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi oraz mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. W doktrynie przyjmuje się, że oznacza to nakaz nadawania takich treści unormowaniom prawnym, aby kształtowały one w jednakowy (podobny) sposób sytuację prawną podmiotów jednakowych (podobnych); równość w prawie wymaga, by przepisy prawne ujmowały prawa i obowiązki jednostki w sposób wolny od dyskryminacji oraz bez wprowadzania nieuzasadnionych przywilejów (M. Masternak-Kubiak (w:) B. Banaszak (red.), A. Preisner (red.), Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, s. 121). W wyroku z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 903/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dostępny j.w.) wyraził pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że art. 71 ust. 1 pkt 2 lit. c u.p.z.i.r.p., o ile interpretować go literalnie, jako to uczyniły organy orzekające w sprawie, narusza zasady wyrażone w powołanych wyżej przepisach Konstytucji RP, a przede wszystkim narusza zasadę równości obywateli wobec prawa. Przyjęte przez organ odwoławczy rozwiązanie wskazuje na jego niezgodność z wynikającym z art. 67 ust. 2 Konstytucji RP prawem bezrobotnego do zabezpieczenia społecznego i kłóci się ono również z ratio legis zasiłku dla bezrobotnych. Jego uzyskanie uzależnione jest od spełnienia przez osobę bezrobotną określonych w ustawie warunków. Przepis ustawy nie powinien zatem wywoływać skutku w postaci niemożności spełnienia tych warunków przez bezrobotnego (tu odprowadzenia składek po wykonaniu zlecenia) i wprowadzenia z tego tytułu sankcji w postaci odmowy przyznania prawa do zasiłku. Mając powyższe na względzie Sąd stwierdził, że organy orzekające dopuściły się naruszenia przepisu art. 71 ust. 1 pkt c u.p.z.i.r.p. poprzez błędne uznanie, że prawo do zasiłku dla bezrobotnych nie przysługuje osobie, której przyznano status osoby bezrobotnej, która w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni, świadczyła usługi na podstawie umowy zlecenia, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę. Sąd nie podziela stanowiska Wojewody, że podstawowym warunkiem do uzyskania prawa do zasiłku jest zatrudnienie przez wyznaczony przez ustawę okres, osiąganie w tym czasie wynagrodzenia w odpowiedniej wysokości tj. w kwocie, co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz opłacanie składek na Fundusz Pracy i konieczne jest, aby warunki te zaistniały łącznie. Przesłanki opłacania składek na Fundusz Pracy są określone w art. 71 ust. 1 u.p.z.i.r.p. Przepis ten w zasadniczej części nie wskazuje, kto ma opłacać składki na Fundusz Pracy, a już na pewno nie wskazuje konsekwencji nieopłacenia tych składek. Obowiązek płacenia składek na Fundusz Pracy jest ujęty różnie. Jedynie pod lit. g ustawodawca wskazuje na podmiot (był zatrudniony za granicą) i używa określania czasownikowego "opłacał składkę na Fundusz Pracy w związku z zatrudnieniem. W pozostałych nie wskazuje kto ma opłacać tą składkę wskazuje się jedynie na obowiązek opłacania lub jego brak. Pod lit. a) jest mowa o obowiązku obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, przepis ten dotyczy pracodawcy. W pod lit. b) wykonywał pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą i osiągał z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, a więc takim przypadku nie ma obowiązku płacenia składki na Fundusz Pracy. pod lit. c) świadczył usługi na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo współpracował przy wykonywaniu tych umów, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na okres pełnego miesiąca, z zastrzeżeniem art. 104b ust. 2. W ocenie Sądu niedopuszczalna jest wykładnia prowadząca do uznania, że to na zleceniobiorcę nałożony jest obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy. Obowiązek ten spoczywa na zleceniodawcy, prawodawcy. To ZUS w przypadku niepłacenia składek ma obowiązek działania. Informuje Urząd Skarbowy, który obciąża konto nierzetelnego pracodawcy. Jest oczywiste, że niewykonanie tego obowiązku przez pracodawcę czy zleceniodawcę nie może obciążać pracownika (zleceniobiorcę). W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że wydając decyzje w niniejszej sprawie organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie – stosownie do normy określone w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r . Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) organy orzekające zobowiązane będą uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wydać decyzję z nią zgodną.