II SA/Po 821/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. J. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi Gminy W. na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia [...] sierpnia 2016 r., Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego; postanawia odmówić dopuszczenia L. J. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. /-/ T. Świstak Sygn. akt II SA/Po [...] UZASADNIENIE Wójt Gminy W., działający z upoważnienia Rady Gminy W., wynikającego z uchwały Nr [...] z dnia 26 sierpnia 2016 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody z dnia 17 sierpnia 2016 r., Nr [...] stwierdzające nieważność uchwały Rady Gminy W. z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w sprawie niestwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego. W dniu 12 grudnia 2016 r. wpłynął do Sądu wniosek datowany na ten sam dzień, w którym reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika L. J. zwrócił się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika. Uzasadniając swoje żądanie L. J. powołał się na przepisy art. 33 § 1 i oraz art. 25 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wskazał na okoliczność, że uchwała, której nieważność stwierdzono powyższym rozstrzygnięciem nadzorczym dotyczyła niestwierdzenia wygaśnięcia jego mandatu radnego Gminy W.. Dalej wskazał, że nie brał w udziału w postępowaniu administracyjnym, ani nie wniósł skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, niemniej treść uchwały Rady Gminy W. uchylonej tym rozstrzygnięciem dotyczy go bezpośrednio. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożony wniosek nie jest zasadny. Stosownie do art. 33 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej: P.p.s.a.) osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (§ 1), jeżeli przepis szczególny przewiduje, że strony postępowania przed organem administracji publicznej są zawiadamiane o aktach lub innych czynnościach tego organu przez obwieszczenie lub w inny sposób publicznego ogłaszania, osoba, która brała udział w postępowaniu i nie wniosła skargi, a wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony, jeżeli przed rozpoczęciem rozprawy złoży wniosek o przystąpienie do postępowania (§1a), jeżeli wynik postępowania sądowego nie dotyczy interesu prawnego osób, o których mowa w § 1 i 1a, a żądają one dopuszczenia do udziału w postępowaniu, sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie. Na postanowienie przysługuje zażalenie (§ 1b), udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie (§ 2). W rozpoznawanej sprawie wnioskujący opiera swoje żądanie na stwierdzeniu, iż sprawa ta dotyczy go osobiście i ma w niej interes prawny, a jednocześnie wskazuje, że nie brał udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego. Z powyższego wynika, iż podstawy prawnej do dopuszczenia go do udziału w postępowaniu L. J. dopatruje się w art. 33 § 2 P.p.s.a. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że L. J. domaga się dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym zainicjowanym skargą gminy na rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody, z uwagi na podnoszoną okoliczność, iż postępowanie to dotyczy go osobiście i ma w nim interes prawny. Oceniając powyższy wniosek wskazać trzeba, że określenie "postępowanie administracyjne" użyte w art. 33 § 2 P.p.s.a. należy rozumieć szeroko, w znaczeniu "postępowanie przed organem administracji publicznej", jeżeli przepisy normujące to postępowanie przewidują w nim udział stron. Takowego udziału stron nie przewidują zaś procedury związane ze sprawowaniem przez wojewodę nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego, w tym działalnością gminną W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że co do zasady stronami postępowań nadzorczych uregulowanych w ustawach samorządowych są organy nadzoru i organy jednostek samorządu terytorialnego podlegle temu nadzorowi. W konsekwencji tylko tym podmiotom przysługuje status strony w postępowaniu sądowym, którego przedmiotem są akty nadzoru, bądź też akty organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej ( art. 3 § 2 pkt 6 i 7 P.p.s.a.) w stosunku do których to organ nadzoru wniósł w ramach przysługujących mu kompetencji skargę do sądu administracyjnego. Przykładowo wskazać można na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2006 r., sygn. I OSK [...] (ONSAiWSA 2007, nr [...], poz. 34), w którym stwierdzono, że przystępowanie osoby trzeciej do postępowania sądowego wszczętego przez wojewodę w ramach przysługujących mu środków nadzorczych tylko dlatego, że osoba ta uważa, że zaskarżona przez wojewodę uchwałą jest dla niej korzystna (...) nie ma podstawy prawnej w art. 33 § 2 P.p.s.a. Przypomnieć bowiem trzeba, że stosownie do treści art. 98 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym do złożenia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze uprawniona jest wyłącznie gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie lub kompetencja zostały naruszone. Przywołana regulacja przyznaje zatem legitymację do wniesienia skargi wyłącznie gminie lub związkowi międzygminnemu, których interes prawny, uprawnienie lub kompetencja zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt OSK [...]). Podkreślenia dodatkowo wymaga, iż czynności nadzorcze, o których mowa w art. 91 ustawy o samorządzie gminnym (stwierdzenie nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części) podejmowane są z urzędu. Postępowanie nadzorcze jest postępowaniem prowadzonym wyłącznie z udziałem gminy, której uchwała lub zarządzenie zostało objęte kontrolą pod względem zgodności z prawem. W postępowaniu nadzorczym nie biorą wiec udziału inne podmioty. W ramach tego postępowania, jeżeli organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy z uwagi na upływ terminu do wydania rozstrzygnięcia nadzorczego (30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia), organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego (art. 93 ustawy o samorządzie gminnym). Osoba, która nie jest uczestnikiem postępowania nadzorczego nie może być uczestnikiem postępowania przed sądem administracyjnym, chyba że ustawa wyraźnie tak stanowi Wyjątek taki wynika wyłącznie z art. 98a ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym i dotyczy tylko zarządzenia zastępczego wojewody, gdzie skargę może wnieść nie tylko jednostka samorządu terytorialnego, której interes prawny, uprawnienie lub kompetencja zostały naruszone, lecz legitymacja skargowa w takim przypadku przysługuje także osobom, których interesu prawnego dotyczy dane zarządzenie np. stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego. W konsekwencji przyjąć należy, iż osoby takie mają przymiot uczestników postępowania na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym na skutek skargi wniesionej przez jednostkę samorządu terytorialnego jedynie w przypadku skargi na zarządzenie zastępcze wojewody. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi jednakże taka sytuacja, bowiem wniesiona przez Gminę W. skarga nie dotyczy zarządzenia zastępczego wydanego przez Wojewodę lecz aktu nadzoru - rozstrzygnięcia nadzorczego - tego organu wydanego na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. W tym stanie rzeczy wnioskujący o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym ze skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze nie może zostać na płaszczyźnie samorządowych przepisów ustrojowych - ustawy o samorządzie gminnym, ani na gruncie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - uczestnikiem postępowania w tej sprawie. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. /-/ T. Świstak