II SA/Po 822/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych oddala skargę. /-/ E. Brychcy /-/ T. Świstak /-/ M. Kwiecińska Decyzją z dnia (...) listopada 2008 r., nr (...), Naczelnik Urzędu Celnego w Pile, na podstawie art. 92, art. 93 ust. 1 w związku z art. 42 ust. 1 oraz art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 06 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr (...), z dnia (...) kwietnia 2008 r. nałożył na A. K. karę pieniężną w wysokości 3.000 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego na potrzeby własne bez karty opłaty drogowej, W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu (...) kwietnia 2008 r. działający z upoważnienia Naczelnika Urzędu Celnego funkcjonariusze Wydziału Zwalczania Przestępczości Izby Celnej, dokonali na drodze krajowej nr (...) w miejscowości P., kontroli zespołu pojazdów składającego się z samochodu ciężarowego marki (...) o nr rej (...), stanowiącej własność D. Ś. – K. i A. K. oraz przyczepy kempingowej marki (...) o nr rej (...) stanowiącej własność D. Ś. – K. Kierujący zespołem pojazdów A. K. wskazał, że podróżuje wraz z całą rodziną do pracy w cyrku. W trakcie kontroli A. K. nie okazał karty opłaty za przejazd po drogach krajowych, gdyż, jak wyjaśnił, nie wiedział, że musi ją posiadać. Z czynności powyższej spisany został protokół. Następnie, pismem z dnia (...) czerwca 2008 r. Naczelnik Urzędu Celnego wszczął postępowanie administracyjne w sprawie naliczenia kary pieniężnej z tytułu wykonywania transportu drogowego bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Organ zwrócił się również do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o przesłanie potwierdzonej kserokopii decyzji w sprawie nadania numeru identyfikacji podatkowej A. K. Pismem z dnia (...) października 2008 r. A. K. wyjaśnił, że brak karty opłaty w dniu kontroli wynikał z informacji uzyskanej w Wydziale Komunikacji w C., gdzie poinformowano go, że osoba będąca rolnikiem, zwolniona jest z takiej opłaty. Mając na względzie powyższe ustalenia organ wskazał, że w dniu (...) kwietnia 2008 r. A. K. wykonywał przewóz drogowy zespołem pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, i podlegał, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt. 3 ustawy o transporcie drogowym, zapisom tej ustawy w zakresie dotyczącym przewozu drogowego wykonywanego przez podmioty nie będące przedsiębiorcami. Był on tym samym obowiązany do uiszczenia opłaty za przejazd po drodze krajowej. Niespełnienie powyższego obowiązku musiało skutkować wydaniem decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej. Odnosząc się do zarzutu wadliwego poinformowania o braku konieczności uiszczenia opłaty, organ wskazał, że od dnia 21 października 2005 r., obowiązek uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych dotyczy również osób niebędących przedsiębiorcami, a więc również, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 02 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) rolników. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł obowiązany, podnosząc, że nie zgadza się on z jej wysokością, gdyż jest ona zbyt surowa w stosunku do wartości przewinienia. Dodatkowo skarżący wskazał, że próbował ustalić aktualny stan prawny sprawy, pytając m.in. w Urzędzie Gminy w C. i Starostwie Powiatowym w W., gdzie był jednak zbywany. Skarżący pytał także o winiety w Wydziale Komunikacji w C. bezpośrednio po zarejestrowaniu pojazdu, gdzie uzyskał potwierdzenie, że rolnik jest zwolniony z tej opłaty. Stanowisko powyższe zostało podtrzymane również w piśmie skarżącego datowanym na dzień (...) września 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w P., decyzją z dnia (...) lipca 2010 r. na podstawie art. 223 § 1 pkt. 1ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 3 ust. 1 pkt 3, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 i 4 oraz art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia (...) listopada 2008 r. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania a następnie wskazano, że zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt. 3 ustawy o transporcie drogowym do przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty niebędące przedsiębiorcami stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. W momencie dokonania w dniu (...) kwietnia 2008 r. kontroli A. K. wykonywał przewóz drogowy pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. Zobowiązany był on tym samym, z uwagi na treść art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, do okazania, karty opłaty drogowej, Wobec niespełnienia powyższego obowiązku, organ obowiązany był do nałożenia kary, o jakiej mowa w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, która to kara ma wartość stałą, określoną przepisami prawa. Odnosząc się do zarzutów skarżącego organ wskazał, że art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym od dnia 21 października 2005 r., nakłada na niemal wszystkie podmioty obowiązek uiszczenia opłaty drogowej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. Równocześnie żaden z wyjątków przewidzianych ustawą nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie. Organ II instancji wskazał również, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany w listopadzie 2002 r., kiedy istotnie rolnicy zwolnieni byli z obowiązku uiszczenia opłaty drogowej, natomiast czynione w 2008 r. ustalenia były prowadzone z organami nieuprawnionymi do wypowiadania się w przedmiotowym zakresie. Podkreślono też, że sama niewiedza skarżącego nie stanowi okoliczności zwalniającej go z obowiązków określonych przepisami ustawy o transporcie drogowym. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. K. wskazując, że czuje się niewinny. Skarżący podtrzymał, że brak uiszczenia opłaty drogowej był wynikiem wadliwej informacji uzyskanej w Wydziale Komunikacji w C. oraz zakwestionował legalność działań organów administracji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia oceny, czy organy administracji publicznej rozstrzygając przedmiotową sprawę prawidłowo orzekły, że transport drogowy, wykonywany w dniu (...) kwietnia 2008 r. przez A. K. stanowił transport drogowy, podczas którego skarżący obowiązany był mieć przy sobie i okazać, na żądanie uprawnionego organu, kartę opłaty drogowej. W pierwszej kolejności niezbędne jest wskazanie, że art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym ustanawia obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Stosownie do brzmienia tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji organu I instancji, obowiązek uiszczenia opłaty obciążał podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy. Zakresem pojęcia "podmiot" w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym objęto każdego użytkownika dróg dokonującego przewozu drogowego pojazdem (zespołem pojazdów) o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającym 3,5 tony (art. 1 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, w związku z art. 3 ust. 1 pkt. 2 ustawy). Zgodnie zaś z art. 4 pkt 6a powyższej ustawy, pojęcie przewóz drogowy oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy. Ponieważ przepisy dotyczące niezarobkowych przewozów drogowych, nazywanych również przewozami na potrzeby własne, stosowane są odpowiednio, na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, także do podmiotów niebędących przedsiębiorcami, uznać należy, że obowiązek uiszczenia przedmiotowej opłaty spoczywa również na osobach wykonujących transport drogowy, które nie są przedsiębiorcami. Do takich podmiotów zaliczyć należy niewątpliwie również rolnika wykonującego niezarobkowy przewóz drogowy pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Równocześnie, w myśl dyspozycji art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kierujący pojazdem podczas przewozu drogowego obowiązany jest do mieć przy sobie i okazać na żądanie uprawnionego organu kontroli oprócz wymaganych dokumentów m.in. kartę opłaty drogowej. Skutkiem prawnym naruszenia powyższego obowiązku jest – stosownie do dyspozycji art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. – nałożenie kary pieniężnej, przy czym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy Zgodnie z poz. 4.1 załącznika (w wersji obowiązującej w dniu kontroli), wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych obwarowane było karą pieniężną w kwocie 3.000 zł. Karę tę ustawodawca określiło sztywno, nie dając organom możliwości jej miarkowania czy też dostosowywania do możliwości płatniczych stron. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że bezsprzecznym jest, iż w dniu (...) kwietnia 2008 r. A. K. wykonywał przewóz drogowy pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. Ustalenia powyższe znajdują swoje oparcie zarówno w materiale dowodowym sprawy (protokół z kontroli z dnia (...) kwietnia 2008 r. podpisany przez skarżącego), jak i nie zostały nigdy zakwestionowane przez skarżącego. W opinii autora skargi braku posiadania karty był wynikiem wadliwego poinformowania go o braku konieczności jej opłacenia. Stanowisko powyższe uznać jednakże należy za błędne. Jak trafnie podniósł organ II instancji art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym od dnia 21 października 2005 r., nakłada na niemal wszystkie podmioty obowiązek uiszczenia opłaty drogowej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. Rejestracja przedmiotowego pojazdy miała miejsce w listopadzie 2002 r., a więc w stanie prawnym, w którym rolnicy zwolnieni byli z obowiązku uiszczenia opłaty drogowej. Dokonana zmiana nałożyła jednakże obowiązek uiszczenia opłaty drogowej, który to obowiązek wynikający z ustawy obciąża skarżącego, niezależnie od informacji uzyskanej w momencie rejestracji pojazdu. Stąd niewiedza skarżącego nie stanowi okoliczności zwalniającej go z obowiązków określonych przepisami ustawy o transporcie drogowym. Dla nałożenia przedmiotowej kary nie jest bowiem wymagane ustalenia stopnia zawinienia skarżącego, gdyż sam fakt nie posiadania stosownej karty opłaty drogowej uzasadnia jej nałożenia. Za okoliczność uzasadniającą zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczenia opłaty nie może być również uznane wadliwa informacja, którą skarżący miał uzyskać w wydziale komunikacji. Również w powyższym zakresie za trafne uznać należy stanowisko organu, że ustalenia skarżącego były prowadzone z organami nieuprawnionymi do wypowiadania się w przedmiotowym zakresie, stąd uzyskane informacje nie mogą przesądzać o istnieniu lub braku obowiązku wynikającego z przepisów ustawy o transporcie drogowym. Odnosząc się natomiast do zarzutu nieadekwatności kary w stosunku do popełnionego wykroczenia, Sąd wskazuje, że wysokość kary administracyjnej została ustalona przez ustawodawcę w ustawie nie pozostawiając organom administracji publicznej żadnej możliwości jej miarkowania. Tym samym wymierzona kara nie stanowiła przejawu uznaniowości rozstrzygnięć organów administracji publicznej, lecz stanowiła ustawową sankcję określoną przepisami ustawy o transporcie drogowym do nałożenia której obowiązane są organy administracji publicznej. Reasumując dotychczasowe rozważania wskazać należy, że rozstrzygając przedmiotową sprawę organy administracji publicznej prawidłowo uznały, że dokonywany w dniu (...) kwietnia 2008 r. przez A. K. przewóz drogowy, bez legitymowania się stosowną kartą opłaty drogowej, stanowił naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, uzasadniającym nałożenia na skarżącego kary administracyjnej w wysokości 3.000 zł. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. /-/ E. Brychcy /-/ T. Świstak /-/ M. Kwiecińska