II SA/Po 828/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Maria Kwiecińska Protokolant: st.sekr.sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2005r. przy udziale sprawy ze skargi A. G. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. Uchyla zaskarżoną decyzję i ją poprzedzającą decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] roku nr [...]. II. Stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ M. Kwiecińska /-/ M. Kosewska /-/ B. Sokołowska Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny - działając na podstawie art. 5 pkt. 4 a ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998r., Nr 90, poz. 575 ze zmian. ) - nie stwierdził u A.G. choroby zawodowej - przewlekłej choroby narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat ( w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych oraz niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią ), wymienionej w poz. 15 p. 1, 2, 3 wykazu chorób zawodowych, określonych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ). W uzasadnieniu podniesiono, że A.G. pracuje na stanowisku nauczyciela matematyki od 1970r., przy czym w okresie od 01.09.1987r. do 01.09.1990r. była zatrudniona na stanowisku Inspektora Oświaty i Wychowania, a od 01.07.1990r. do 31.01.1996r. na stanowisku Dyrektora ZEAS w O. W. o Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu orzeczeniem z dnia [...] r. nie stwierdziło istotnych odchyleń w jej narządzie głosu, które dałyby podstawę do uznania związku z wysiłkiem głosowym. Również Instytut Medycyny Pracy w Ł. orzeczeniem z dnia [...]r. w oparciu o wyniki badania laryngologicznego, foniatrycznego i videostroboskopowego nie stwierdził podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Nie zdiagnozowano bowiem zmian organicznych w zakresie krtani w postaci guzków głosowych, zmian przerostowych, bądź cech niedowładu fałdów głosowych, które są typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego. W odwołaniu od tej decyzji A. G. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i uznanie choroby zawodowej. Według niej wieloletnia praca w zawodzie nauczyciela spowodowała znaczne pogorszenie stanu jej zdrowia, wymagające zażywania leków. Z powodu niewydolności głosu leczy się od 1990r. w Poradni Foniatrii i Audiologii Szpitala Klinicznego Nr 2 w Poznaniu, gdzie wielokrotnie diagnozowano u niej guzki śpiewacze, zmniejszające się lub nawet zanikające po okresie wypoczynku i pojawiające się następnie w pracy. Guzki takie odkryto u niej także w 2001r., jednakże karty leczenia z tego okresu zaginęły. W toku postępowania odwoławczego A. G. przedłożyła dokumenty potwierdzające przebyte zabiegi rehabilitacyjne ( inhalacje ), badania u lekarza specjalisty w 2002r. oraz skierowanie na leczenie sanatoryjne. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją nr [...] z dnia [...]r. - wydaną na podstawie art. 5 pkt. 4 a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zmian. ) w zw. z § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy przeprowadził bowiem dodatkowe postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego uzyskano opinię Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu z dnia [...]r.. Wyjaśniono w niej, iż guzki głosowe stwierdzone u A. G. w 1990r. są "spowodowane procesami zapalnymi ustępującymi po prawidłowym leczeniu i nie powodują istotnych następstw upośledzających sprawność narządu głosu". Zmiany zdiagnozowane u niej miały zatem charakter zmian zapalnych, które uległy całkowitemu wyleczeniu ( były to przy tym tzw. guzki miękkie, nie figurujące w wykazie chorób zawodowych ). W trakcie badań w poradni w 1997, 1998 i 2001r. oraz w medycznych jednostkach orzeczniczych nie stwierdzono już u odwołującej się schorzeń powyższego typu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. G. powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podniosła m. in. ponownie, że przedmiotowe guzki śpiewacze zdiagnozowano u niej także w 2001r., jednakże karty leczenia z tego okresu zaginęły. Do skargi dołączono obszerną dokumentację medyczną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie , powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga wniesiona przez A. G. okazała się uzasadniona. Niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmian.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawna. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr. 65, poz. 294 z późn. zmian. ). Zgodnie z treścią przepisu § 1 ust. 1 powyższego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Do stwierdzenia istnienia takiej choroby niezbędne jest zatem łączne wystąpienie dwóch przesłanek - lekarskie rozpoznanie choroby umieszczonej w wykazie chorób zawodowych oraz określony związek przyczynowy choroby objętej wykazem z warunkami wykonywanej pracy. Właściwy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej na podstawie orzeczenia wydanego przez placówkę służby zdrowia upoważnioną ( zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia ) do rozpoznania takiej choroby oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. W związku z treścią powyższych przepisów w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Najwyższego Sądu Administracyjnego ( patrz m.in. wyroki SN z dnia 19.07.1984r. - sygn. II PRN 9/84 i z dnia 03 lutego 1999r. - sygn. III RN 110/98 ) utrwalony jest pogląd o istnieniu domniemania związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie, jeżeli stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie. W tym zakresie inspektora sanitarnego, prowadzącego postępowanie w sprawie choroby zawodowej, obowiązują wszystkie reguły postępowania administracyjnego, a w szczególności przepis art. 77 § 1 kpa. Reguły te dotyczą także oceny dowodu z orzeczeń lekarskich, które muszą nosić cechy opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 kpa - nie mogą ograniczać się do ostatecznej konkluzji, ale powinny w sposób wyczerpujący wyjaśniać wszelkie występujące w sprawie wątpliwości. Orzeczenia takie muszą być zatem umotywowane w sposób zrozumiały dla stron, sanitarnych organów orzekających, a także dla Sądu , który nie posiada wiedzy medycznej, a obowiązany jest ocenić, czy wydane na podstawie takich orzeczeń decyzje są zgodne z prawem ( patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15.04.1998r., sygn. I SA 2074/97 ). W przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną był fakt wieloletniego wykonywania przez skarżącą zawodu nauczyciela w warunkach narażenia na powstanie choroby zawodowej. Kwestią sporną pozostawało natomiast to, czy schorzenia jej narządu głosu można zakwalifikować do grupy chorób ujętych w wykazie chorób zawodowych. W ocenie Sądu ustalenia poczynione w tym zakresie przez organy administracji I i II instancji okazały się niewystarczające. Orzeczenie lekarskie placówki medycznej pierwszego stopnia - Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu z dnia [...] r. ( k. 2 akt administracyjnych ) - nie spełnia zdaniem Sądu w ogóle powyższych wymogów stawianych orzeczeniom lekarskim. Organ medyczny ograniczył się bowiem w jego uzasadnieniu do lakonicznego stwierdzenia, iż u A.G. nie stwierdzono istotnych odchyleń w narządzie głosu, które dałyby podstawę do uznania związku z wysiłkiem głosowym. Nie wyjaśniono zatem w jakikolwiek sposób, jakie nieprawidłowości w narządzie głosu zdiagnozowano u skarżącej i dlaczego nie można było powiązać ich z pracą w szkodliwych warunkach. Z kolei w orzeczeniu nr KA/297/2002 Instytutu Medycyny Pracy w Ł. z dnia [...] r. również zaznaczono w skrócie, że przeprowadzone badania nie wykazały zmian organicznych w zakresie krtani w postaci guzków głosowych, zmian przerostowych, bądź cech niedowładu fałdów głosowych, które mają być typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego i uzasadniać rozpoznanie choroby zawodowej ( k. 3 akt ). Ponieważ w odwołaniu od decyzji organu I instancji A. G. podniosła, iż już od 1990r. leczy się z powodu niewydolności głosu w Poradni Foniatrii i Audiologii Szpitala Klinicznego Nr 2 w Poznaniu, gdzie wielokrotnie zdiagnozowano u niej guzki śpiewacze, organ odwoławczy zwrócił się do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu o wyjaśnienie, dlaczego nie odkryto u skarżącej powyższych guzków w trakcie badania laryngologicznego w medycznych placówkach orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia oraz o odpowiedź na pytanie, czy jest możliwy samoistny zanik schorzenia narządu głosu w postaci guzków głosowych. Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy stwierdziło w piśmie z dnia 23.01.2003r., że u skarżącej zdiagnozowano w 1990r. tzw. guzki miękkie ( drobne, śladowe ) - nie występujące w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, które zostały zresztą zaleczone. Natomiast w badaniach przeprowadzanych w Poradni Foniatrii i Audiologii w 1997, 1998 i 2001r. oraz w Wielkopolskim Centrum Medycyny Pracy i w Instytucie Medycyny Pracy w Łodzi w 2001 i 2002r. nie wykryto już u niej ani powyższych guzków miękkich, ani tym bardziej tzw. guzków twardych, nie poddających się leczeniu i figurujących w wykazie chorób zawodowych ( k. 39 - 40 akt ). Zarówno Wielkopolskie Centrum Medycyny Pracy jak i organ odwoławczy nie wzięły jednak pod uwagę, iż przedmiotowy wykaz chorób zawodowych - stanowiący załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ) - nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Co prawda rozporządzenie powyższe obowiązywało już w dacie wydawania zaskarżonych decyzji (tzn. od dnia 03.09.2002r. ), jednakże zgodnie z przepisem § 10 rozporządzenia postępowanie w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej rozpoczęte przed dniem wejścia w życie tego aktu prawnego należało prowadzić na podstawie dotychczas obowiązujących w tym zakresie przepisów, czyli rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr. 65, poz. 294 z późn. zmian. ). Postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone przez organ I instancji zostało rozpoczęte przez dniem 03.09.2002r., na co wskazuje data orzeczenia placówki medycznej pierwszego stopnia - Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy (tzn. 16.05.2002r.). Z tego względu nie ulega wątpliwości, że aktem normatywnym obowiązującym w przedmiotowym postępowaniu organy administracji i placówki medyczne winien być właśnie wykaz chorób zawodowych stanowiący załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, a nie wykaz chorób obowiązujący od dnia 03.09.2002r. W wykazie tym do chorób zawodowych zaliczone zostały przewlekłe choroby narządu głosu związane z nadmiernym wysiłkiem głosowym - guzki głosowe, niedowłady strun głosowych i zmiany przerostowe ( poz. 7 wykazu ). Dopiero w wykazie chorób zawodowych obowiązującym od dnia 03.09.2002r. za przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym ( trwającym co najmniej 15 lat ) uznano guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych oraz niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią ( poz. 15 pkt. 1,2,3 wykazu ). Skoro zatem dopiero w aktualnie obowiązującym wykazie za chorobę zawodową uznano wyłącznie guzki śpiewacze twarde ( a nie guzki miękkie ), a w poprzednio obowiązującym wykazie ustawodawca nie dokonał takiego szczegółowego rozróżnienia, to powinno się przyjąć, iż w świetle przepisów stanowiących podstawę do wydania zaskarżonych decyzji - a zatem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych i załączonego do niego wykazu chorób zawodowych - również zdiagnozowane u skarżącej w 1990r. ( i być może także w okresie późniejszym ) schorzenie narządu głosu w postaci guzków śpiewaczych miękkich należało uznać za przewlekłą chorobę narządu głosu związaną z nadmiernym wysiłkiem głosowym W świetle powyższych okoliczności Sąd stwierdził, że organ odwoławczy błędnie przyjął brak podstaw do uznania tego schorzenia A.G. za chorobę zawodową określoną w wykazie. Należało wobec tego uznać, że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny naruszył przepisy prawa materialnego poprzez wydanie decyzji na podstawie przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132, poz. 1115 ), obowiązującego od dnia 03.09.2002r., w sytuacji gdy postępowanie administracyjne rozpoczęło się przed tą datą. W konsekwencji organ ten zastosował przy badaniu, czy schorzenie skarżącej może być uznane za chorobę zawodową, przesłanki pozanormatywne ( w postaci rozróżnienia guzków śpiewaczych twardych i miękkich), które nie były zawarte w wykazie chorób zawodowych, załączonym do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych W postępowaniu drugoinstancyjnym nie wyjaśniono ponadto innych kwestii istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a dotyczących długoletniego leczenia się skarżącej w Poradni Foniatrii i Audiologii oraz badań dokonywanych przez medyczne placówki orzecznicze. Według Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w badaniach przeprowadzanych w poradni w latach 1997, 1998 i 2001 oraz w tych jednostkach nie wykrywano już u niej zmian tego typu. Tymczasem A.G. w złożonym odwołaniu podkreślała, że wielokrotnie diagnozowano u niej guzki śpiewacze, które zanikały w okresie letnim, w związku z niewykonywaniem pracy nauczyciela. Nie mogły być one zatem wykryte w trakcie badań przeprowadzanych często właśnie w tym czasie. Poza tym informowała ona o zaginięciu w poradni kart leczenia prowadzonego w 2001r., w trakcie którego również odkryto u niej guzki śpiewacze. Organ II instancji nie starał się w ogóle wyjaśnić tych kwestii, poprzestając na lakonicznym stwierdzeniu Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy, iż w badaniach prowadzonych po 1990r. nie diagnozowano u skarżącej zmian w postaci guzków. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że organy sanitarne I i II instancji nie miały wystarczających podstaw do ustalenia na podstawie powyższych orzeczeń lekarskich organów pierwszego i drugiego stopnia, iż schorzenie narządu głosu A. G. nie stanowi choroby określonej w wykazie chorób zawodowych i nie ma związku z wykonywaną przez nią pracą, tym bardziej, że w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym stwierdzono fakt zatrudnienia jej na stanowisku pracy związanym z narażeniem na nadmierny wysiłek głosowy i jest to okoliczność bezsporna w przedmiotowej sprawie. Przy istniejących wątpliwościach, wynikających z braku prawidłowych ustaleń co do przebiegu leczenia się skarżącej od 1990r. w Poradni Foniatrii i Audiologii Szpitala Klinicznego Nr 2 w Poznaniu, inspektor sanitarny winien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie oraz wystąpić do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy o odpowiednie uzupełnienie swojej opinii. Wyczerpujące uzasadnienie orzeczenia placówki medycznej stanowi bowiem element niezbędny do wydania prawidłowej decyzji administracyjnej w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Organ administracyjny może również zwrócić się do innej uprawnionej jednostki organizacyjnej celem wydania orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej ( wyrok NSA z dnia 09.05.1985r., sygn. I SA 980/84 ). Ze względu na te okoliczności zdaniem Sądu organy I i II instancji naruszyły art. 7 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Nie dokonały one wyczerpującego rozważenia zebranego materiału dowodowego, a dokonana przez nie ocena dowodów w postaci opinii medycznych jednostek orzeczniczych była wadliwa ( przez co naruszono przepis art. 77 § 1 i art. 80 kpa ). Sąd dopatrzył się w działaniu organów administracyjnych II i I instancji jeszcze jednego naruszenia przepisów postępowania o istotnym charakterze, a mianowicie art. 10 § 1 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do wszystkich zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, chyba , że załatwienie danej sprawy nie cierpi zwłoki za względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną ( art. 10 § 2 kpa ). Zgodnie z poglądem utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie prawo strony do zajęcia stanowiska wobec całości zebranych w sprawie dowodów i żądań koreluje z kategorycznym obowiązkiem leżącym po stronie organu prowadzącego postępowanie i polegającym na konieczności pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia oraz na wstrzymaniu się od wydania decyzji do czasu ( określonego wyznaczonym stronie terminem ) złożenia tego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu pouczenia strony przez organ o przysługującym jej prawie stanowi zatem o naruszeniu przez ten organ obowiązku ustalonego w art. 10 § 1 kpa (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 84 - 86, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005, s. 163 - 164 i R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2005, s. 56 - 57 oraz wyrok NSA z 5 kwietnia 2001r., sygn. II S.A. 1095/00, LEX nr 53441, wyrok NSA z 6 października 2000r., V S.A. 316/00, LEX nr 50116 i wyrok NSA z 10 grudnia 1997r., sygn. I S.A./Gd 409/96, Biuletyn Skarbowy 1998/2/16 ). Naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest przy tym uznawane za kwalifikowaną wadę procesową, stanowiącą podstawę wznowienia postępowania - określoną w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa - i to niezależnie od tego, czy takie naruszenie norm prawa procesowego miało wpływ na treść decyzji, czy też takiego wpływu stwierdzić nie można . Ta okoliczność ma charakter formalny w tym sensie, iż sam fakt braku udziału strony w postępowaniu lub jego fragmencie bez jej winy stanowi dostateczny powód wznowienia. Przepis art. 145 § 1 pkt. 4 kpa nie żąda bowiem stwierdzenia, że brak udziału spowodował szkodę dla strony, czy stwierdzenia, iż udział strony spowodowałby inne załatwienie sprawy ( zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 647 oraz wyrok NSA z 1 lipca 1997r., sygn. IV S.A. 595/99, LEX nr 47888 i wyrok NSA z 26 stycznia 1999r., sygn. III S.A./Po 979/98, LEX nr 39458 ). W aktach przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził brak dowodów na okoliczność pouczenia A.G. o jej prawie do wypowiedzenia się w wyznaczonym terminie co do zebranego materiału dowodowego w postępowaniu toczonym przed organem I instancji. Wynika stąd, iż skarżąca nie miała w ogóle możliwości złożenia końcowego oświadczenia odnośnie materiału dowodowego zebranego przez ten organ. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny poinformował natomiast A.G. pismem z dnia 17.12.2002r. o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów ( k. 13 akt adm. ), co zainteresowana uczyniła w dniu 30.12.2002r. ( k. 12 akt ). Dopiero po dokonaniu tych czynności organ odwoławczy wystąpił do Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy o przedstawienie dodatkowego stanowiska w kwestii rozpoznawanych u skarżącej guzków głosowych, na co jednostka ta odpowiedziała pismem z dnia 23.01.2003r. ( k. 37 - 40 akt ). Do dnia wydania decyzji w II instancji nie pouczono jednak A.G. o prawie do wypowiedzenia się również co do tej opinii uzupełniającej Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy, stanowiącej przecież jedną z ważniejszych przesłanek do uznania przez organ odwoławczy o braku podstaw do uznania jej schorzenia narządu głosu za chorobę zawodową. Z tego powodu mogła się ona ustosunkować merytorycznie do tego pisma dopiero w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Należy w tym miejscu jeszcze raz podkreślić, że prawo strony do zajęcia stanowiska wobec materiału dowodowego dotyczy wszystkich zebranych w sprawie dowodów. W świetle powyższych okoliczności Sąd uznał , że Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dokonał naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, poprzez nieuzasadnione wydanie swojej decyzji na podstawie przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Ponadto organy administracji obu instancji dokonały naruszenia prawa ( art. 10 § 1 kpa ) stanowiącego podstawę do wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego, określoną w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa, oraz naruszenia przepisów postępowania ( art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa ), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należało w związku z tym uchylić zaskarżone orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a, b i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmian.), o czym orzeczono w pkt 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 powyższej ustawy . /-/ M. Kwiecińska /-/ M. Kosewska /-/B. Sokołowska T.M.d