II SA/Po 828/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2011r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia 1. ustanowić dla S. L. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych, 2. odmówić S.L. zwolnienia od kosztów sądowych. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący S. L. wniósł o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie (k. 105 akt sąd.). Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2011r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu zwolnił skarżącego od obowiązku poniesienia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w niniejszej sprawie. Zwolnienie to nie zostało cofnięte, zatem wnioskodawca nadal korzysta w prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, aż do zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, a nawet w postępowaniu egzekucyjnym. Wyjaśnić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych pozostaje aktualne jedynie w sytuacji, gdy na podmiocie występującym z takim żądaniem ciąży obowiązek uiszczenia tych kosztów. Nie ma interesu prawnego w domaganiu się zwolnienia od kosztów sądowych osoba, która nie ma obowiązku ich uiszczenia. W takiej sytuacji zwolnienie od kosztów sądowych w drodze postanowienia nie może być przyznane i w konsekwencji należy oddalić wniosek w zakresie (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.), gdyż żądanie obejmujące wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Wnioskodawca złożył także wniosek o ustanowienie radcy prawnego, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o jego sytuację majątkową, rodzinną i finansową. Na podstawie oświadczenia majątkowego oraz dodatkowych wyjaśnień i dokumentów źródłowych ustalono, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i siedmiorgiem dzieci. Zamieszkują wspólnie w budynku o pow. [...]. Troje z dzieci wnioskodawcy (M. 19 lat, M. 17 lat oraz J. 10 lat) pobiera naukę i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Natomiast skarżący prowadzi gospodarstwo rolne na pow. [...] ha. Wskazał, że w 2010r. otrzymał także dopłaty z ARiMR w łącznej wysokości 7.165,45zł. Wnioskodawca przedłożył kopię faktury za sprzedaż dwóch tuczników za kwotę 1.079,20 zł. Wprawdzie nie wskazał konkretnej kwoty przychodów z gospodarstwa, to przyjąć należy, że skoro prowadzi produkcje tuczników w dotychczasowym zakresie to jego dochody utrzymują się na poziomie jaki wskazał w poprzednim wniosku o prawo pomocy, mianowicie zadeklarował kwotę około [...] zł miesięcznie. Nadto wskazał, że wszystkie produkty z produkcji rolnej wykorzystuje we własnym gospodarstwie. Oświadczył, że nie zatrudnia żadnych pracowników. Ponadto skarżący uzyskał w 2010r. dochody z renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w wysokości [...] zł. Żona skarżącego oraz dwaj synowie (T. oraz P.) nie posiadają własnych źródeł dochodu. Wymienione osoby nie są zarejestrowane w Powiatowym Urzędzie Pracy. Skarżący oświadczył, że pomagają one w gospodarstwie rolnym i wraz z wnioskodawcą są objęte ubezpieczeniem w KRUS. Córki A., A. i M. w 2010r. uzyskali dochody w wysokości odpowiednio [...] zł brutto ([...] zł brutto miesięcznie), [...] zł brutto, a M. [...] zł. Rodzina wnioskodawcy posiada samochód osobowy Citroen ZX z 1992 r., traktor z 1962, dwa wozy konne i inne podstawowe maszyny rolnicze. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności. Nadto wskazał, że wraz z żoną chorują, więc ponoszą wydatki na leki. Wśród kosztów utrzymania koniecznego rodziny wnioskodawca wskazał opłatę na ubezpieczenie, opłaty za leki, około 20 zł dziennie na wyżywienie oraz koszty dojazdu dzieci do szkoły. Udokumentował także: opłatę za pierwszy kwartał 2011r. składki KRUS (1.284zł), podatek od nieruchomości i rolny w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2011 (441 zł) oraz opłaty na składki ubezpieczenia OC rolników (506 zł), OC samochodu i traktora (409 zł) i opłatę za telefon (35,78 zł). Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszych nawet należności wymaganych w toku postępowania sądowoadministracyjnego (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy uzasadnia ocenę, że uwzględniając wysokość rynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika nie jest on w stanie wygospodarować środków finansowych na pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Wysokość dochodów rodziny wnioskodawcy nie przewyższa kosztów jej utrzymania koniecznego. Deklarowany dochód z gospodarstwa rolnego wraz ze środkami otrzymanymi z ARiMR oraz renta skarżącego to kwota około [...]zł rocznie. Zatem dochód brutto w przeliczeniu na jedna osobę, dla członków rodziny utrzymujących się tylko z tego źródła (7 osób), wynosi około [...]zł miesięcznie. Po uwzględnieniu wynagrodzeń pobieranych przez dorosłe córki wnioskodawcy dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny od grudnia 2010 roku wynosi około [...] zł brutto miesięcznie. W konsekwencji uznać należało, że wysokość dochodu rodziny wnioskodawcy, w tym także po uwzględnieniu sytuacji majątkowej domowników posiadających własne źródło dochodu, wedle zasad doświadczenia życiowego, nie pozwala na wygospodarowania dodatkowych środków na poniesienie kosztów honorarium radcy prawnego z wyboru. Nadto należy zwrócić uwagę, że sprawa znajduje się na etapie skargi kasacyjnej, której ewentualne sporządzenie objęte jest tzw. przymusem radcowsko-adwokackim. Stąd, dla zapewnienia realizacji prawa do sądu, konieczne okazało się uwzględnienie żądania przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska