II SA/Po 829/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka /spr./ Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant sekr.sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2006 r. sprawy ze skargi Z. Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; o d d a l a s k a r g ę /-/ E.Brychcy /-/ J.Szaniecka /-/ A.Łaskarzewska Właściciel nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] , na której znajdują się obiekty gospodarskie związane z produkcją rolną, przystąpił do remontu chlewni z zamiarem dobudowania do niej pomieszczenia paszarni. W tym celu rozpoczął murowanie dwóch ścian zewnętrznych wygradzających dobudowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 207, poz. 2016 z 2003 r. ze zm.) wstrzymał prowadzenie powyższych robót wykonywanych bez wymaganego zgłoszenia, nakazał dokonać zabezpieczeń polegających na wyrównaniu powierzchni terenu wokół obiektu oraz nałożył obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych. Powyższe postanowienie zostało uchylone w całości przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego , a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ nadzoru motywował, iż w przedmiotowej sprawie prowadzona jest budowa obiektu budowlanego, a nie jak błędnie określił to organ I instancji, roboty budowlane podlegające obowiązkowemu zgłoszeniu. Orzeczenie Powiatowego Inspektora zostało zatem oparte na nieprawidłowej podstawie prawnej. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. postanowieniem z dnia [...] , Nr [...] na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wstrzymał prowadzenie robót budowlanych polegających na dobudowaniu bez pozwolenia na budowę pomieszczenia paszarni do istniejącej chlewni oraz nałożył na inwestora – Z. Ł. obowiązek przedłożenia w terminie do [...] października 2004r.: – zaświadczenia Burmistrza o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, – 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opinią techniczną robót wykonanych oraz zaświadczeniem o przynależności projektanta do izby inżynierów i kserokopią jego uprawnień budowlanych, – oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W motywach swego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że właściciel powyżej opisanej nieruchomości, na której znajdują się obiekty gospodarskie związane z produkcją rolną w ramach remontu chlewni wybudował bez wymaganego pozwolenia na budowę dwie zewnętrzne ściany pomieszczenia paszarni o wymiarach 5,80 m i 5,40 m, jak to ustalono w trakcie oględzin nieruchomości w dniu [...] kwietnia 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w związku z samowolną dobudową pomieszczenia paszarni do istniejącej chlewni nakazał właścicielowi nieruchomości rozbiórkę wzniesionych ścian budynku realizowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ nadzoru budowlanego przypomniał stan faktyczny sprawy podkreślając, że postanowieniem z dnia [...] zobowiązano inwestora do przedłożenia do dnia [...] października 2004 r. dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 prawa budowlanego. Z obowiązków tych inwestor wywiązał się dopiero dnia [...] kwietnia 2005 r. Ponadto z zaświadczenia Burmistrza z dnia [...] 2005 r. wynika, że dla terenu przedmiotowej działki brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także nie wydano decyzji ustalającej warunki zabudowy dla realizowanej inwestycji. Brak pozytywnego zaświadczenia o zgodności budowy z miejscowym planem oraz niespełnienie przez Z. Ł. w wyznaczonym terminie wszystkich obowiązków wynikających z postanowienia z dnia [...] zobowiązywało organ nadzoru do wydania nakazu rozbiórki przewidzianego przez treść art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. W odwołaniu od powyższej decyzji Z. Ł. wniósł o uchylenie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] i wyznaczenie mu nowego terminu pozwalającego na dostarczenie wymaganych dokumentów. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał zaskarżoną przez inwestora decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ nadzoru wskazał, że zastosowanie procedury legalizacyjnej wynikającej z art. 48 i następnych prawa budowlanego ma na celu wyłącznie usunięcie skutków, jakie pojawiły się wraz z naruszeniem prawa. Z uwagi na fakt, iż nie zostały spełnione wszystkie warunki wyżej wymienionej procedury nie ma możliwości doprowadzenia przedmiotowego obiektu do pełnej zgodności z przepisami prawa budowlanego. Dlatego właściwym było nakazanie rozbiórki przedmiotowej inwestycji. Prócz tego z dniem w którym powyższa decyzja stała się ostateczna nakaz rozbiórki podlega wykonaniu. Wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę nie wyklucza także możliwości ubiegania się o pozwolenie na realizację obiektu po wykonaniu obowiązku nakazanego w decyzji z dnia [...]. W świetle dyspozycji art. 48 prawa budowlanego w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sprawdza się m.in. zgodność budowy z ustaleniami ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wobec tego organ II instancji wskazał, że złożenie przez skarżącego w dniu [...] maja 2005 r. wniosku do Burmistrza Gminy o wydanie decyzji warunki zabudowy i zagospodarowania terenu nie może mieć żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. W przedmiotowej sprawie nie ma także zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z uwagi na niespełnienie zawartych w nim przesłanek. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] złożył Z. Ł. , który domagał się jej uchylenia w całości. Argumentował, iż inwestycja, którą wykonał polegała na remoncie chlewni z dobudową dwóch ścian do istniejących budynków gospodarczych. Z uwagi na wielkość powstałego w ten sposób pomieszczenia, którego powierzchnia nie przekraczała 26,6m2 oraz że długość ścian nie była większa niż 4,80 m, skarżący uznał, że nie miał obowiązku ubiegania się o pozwolenie na budowę w myśl art. 29 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego. Wskazał, że w wyniku niesolidności projektanta uchybił, nałożonemu decyzją z dnia [...] ,obowiązkowi uzupełnienia dokumentacji. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie można mówić o podjętych przez skarżącego pracach remontowych. Nie odtworzył on bowiem stanu pierwotnego budynku, a samowolnie dobudował dwie ściany, co skutkowało powstaniem nowej substancji budowlanej. Organ nadzoru zobowiązany był więc do przeprowadzenia postępowania w myśl art. 48 prawa budowlanego. Podane w skardze wymiary dobudowy nie są także zgodne z ustaleniami dokonanymi w czasie wizji lokalnej. Skarżący dobudował ściany o wymiarach 5,48 m i 5,30 m, co daje powierzchnię pomieszczenia 29,04 m2, a rozpiętość konstrukcji przekroczyła 4,80 m. Z powyższych względów niemożliwe było zastosowania dyspozycji art. 29 ust. 1 prawa budowlanego. W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący przyznał, że faktycznie rozpiętość ścian wewnętrznych jest większa niż 4,80 m i wynosi 5,05 m. Zdaniem skarżącego okoliczność ta nie ma jednak istotnego znaczenia, nikt go też o powyższym ustawowym wymogu nie pouczył. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga Z. Ł. nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowo ustaliły organy administracyjne, iż w niniejszej sprawie skarżący wznosząc dwie ściany paszarni przystąpił do budowy obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt. 1a) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Bezsporne było również, że skarżący wybudował obiekt gospodarczy o powierzchni nieprzekraczającej 35 m2 z rozpiętością ścian powyżej 4,80 m, co przyznał na rozprawie przed Sądem w dniu 25 maja 2006 r. Wobec powyższego inwestycję można było rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z zastrzeżeniem art. 29-31 prawa budowlanego (art. 28 ust. 1 prawa budowlanego). Skarżący tymczasem wznosząc obiekt bez wymaganego prawem pozwolenia dopuścił się samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. Nawet gdyby przyjąć, jak twierdził skarżący, że jego inwestycja nie wymaga pozwolenia na budowę z uwagi na wyłączenie opisane w art. 29 ust. 1 pkt 1 a), to rozpoczęcie prac zgodnie z prawem należało poprzedzić odpowiednim zgłoszeniem właściwemu organowi administracji (art. 30 ust. 1 prawa budowlanego). Tymczasem inwestor nie dokonał takiego zgłoszenia, co zgodnie z dyspozycją art. 30 ust. 5 prawa budowlanego powoduje, że gdyby nawet inwestycja spełniała przesłanki z art. 29 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego to i tak miałaby charakter samowoli budowlanej. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednak, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania wyłączenie opisane w art. 29 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego. Pozwolenia na budowę nie wymaga bowiem budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach działki siedliskowej w postaci parterowych budynków o powierzchni zabudowy do 35 m2 przy jednoczesnej rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m. Z akt sprawy wynika, co też przyznał sam skarżący, że faktyczna rozpiętość ścian wewnętrznych wynosi 5,05 m. Z tego więc względu, wobec niespełnienia jednej z kumulatywnych przesłanek do zastosowania przypisu art. 29 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego, wywieźć należy, że inwestycja skarżącego wymagała pozwolenia na budowę. Na skutek podjętych przez inwestora, bez wymaganego pozwolenia na budowę, działań organy administracji przystąpiły do postępowania w sprawie likwidacji skutków popełnionej przez skarżącego samowoli budowlanej. Ustawodawca wyraźnie stwierdza, że podstawą zalegalizowania popełnionej samowoli jest dysponowanie ostateczną, w dniu wszczęcia postępowania w sprawie, decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Drugim warunkiem decydującym o możliwości legalizacji samowoli budowlanej jest wykazanie, że będący w budowie obiekt nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem. Prawo budowlane nie określa terminu, w jakim inwestor ma obowiązek przedstawić wymagane dla legalizacji samowoli wykonywanego obiektu dokumenty. Jakkolwiek musi być to termin umożliwiający inwestorowi wypełnienie nałożonych na niego obowiązków. W tym celu organ I instancji postanowieniem z dnia [...] wstrzymał prowadzenie robót i nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia do [...] października 2004r. wymienionych w nim dokumentów. Podkreślić należy, że wyjątkowo długi, bo prawie trzymiesięczny termin, umożliwiał wywiązanie się z nałożonych obowiązków. Tymczasem skarżący powołując się na zaniedbania projektanta przedłożył dokumenty dopiero w kwietniu 2005 r. Dyspozycja art. 48 ust. 4 prawa budowlanego określa konsekwencje prawne niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych postanowieniem obowiązków. Prócz tego z przedłożonego po terminie zaświadczenia Burmistrza wynika, że dla przedmiotowej działki brak jest miejscowego planu zagospodarowania terenu, nie wydano także decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Wobec powyższego słusznie wskazał organ I instancji, że nie było prawnej możliwości zalegalizowania przedmiotowej samowoli budowlanej. W takiej sytuacji - stosownie do jednoznacznego brzmienia przepisu - stosuje się przepis ust. 1 art. 48, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nieistotne jest dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, na co powołuje się skarżący, iż wystąpił on z wnioskiem o wydanie decyzji warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Taką ostateczną decyzję winien posiadać w dacie wszczęcia postępowania przed organami nadzoru, co nie miało w niniejszej sprawie miejsca. Reasumując, konsekwencje niezastosowania się przez skarżącego do określonego w postanowieniu z [...] zachowania stanowiły uzasadnioną podstawę do wydania decyzji przewidzianej w art. 48 ust. 4 w zw. z ust. 1 prawa budowlanego (por. też wyrok SN z dnia 9.II.2001 r., III RN 57/00 OSNP 2001/16/502). Z upływem terminu ustalonego w powyższym postanowieniu ziściły się, bowiem przesłanki nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu. Prawidłowo zatem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Obornikach decyzją z dnia [...] wydał decyzję nakazującą Z. Ł. rozbiórkę wniesionych dwóch ścian budynku paszarni. Mając powyższe na uwadze, nie było także podstaw do uznania za nieprawidłową decyzji II instancji utrzymującej nakaz rozbiórki w mocy. Z przyczyn wyżej wskazanych na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/ E.Brychcy /-/ J.Szaniecka /-/ A.Łaskarzewska MK