II SA/Po 829/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi I. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [..] 2009r. Nr [..] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych; oddala skargę. /-/ E. Brychcy /-/ J. Szaniecka /-/ B. Drzazga W dniu 27 maja 2009r. I. L. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. o pokrycie kosztów ubezpieczenia zdrowotnego. Wyjaśniła, że ma 32 lata i z powodu choroby nie pracuje. Wskazała, że nie posiadając ubezpieczenia społecznego nie może się leczyć. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z matką, która jest emerytką. Ich miesięczny dochód wynosi 1400 zł. Opisując swój stan zdrowotny podała, że ma na tyle silne zawroty głowy, że nie jest w stanie zgłosić się w urzędzie pracy. Ponadto ma chore oczy – widzi jakby przez siatkę i odczuwa pulsowanie. Cierpi też na drętwienie nóg i rąk, sinienie palców u rąk oraz nocne budzenie się z powodu uczucia, że straci przytomność. Wszystkie te dolegliwości, jak twierdzi, uniemożliwiają jej poruszanie się środkami komunikacji, przez co nie może udać się do urzędu pracy w celu zarejestrowania się, by otrzymać ubezpieczenie zdrowotne. Dlatego wnosi o pokrycie kosztów ubezpieczenia zdrowotnego. Wskutek przeprowadzonego postępowania Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P., decyzją z dnia [..] 2009r. Nr [..] na podstawie art. 54 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) odmówił I. L. ustalenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków opieki zdrowotnej maja prawo inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium RP, które spełniają kryterium dochodowe wskazane w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, co do których nie stwierdzono okoliczności wskazanej w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. Z przeprowadzonego w niniejszej sprawie wywiadu środowiskowego wynika, że I. L. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką. Nie jest nigdzie zatrudniona, nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy, ani nie posiada uprawnień emerytalno-rentowych. W związku z tym nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego. W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku dochód jej rodziny, na który składa się emerytura jej matki, wyniósł 1424,24 zł. Oznacza to, że nie zostało spełnione kryterium dochodowe wynoszące 351 zł na osobę w rodzinie, tj. 702 zł na rodzinę wnioskodawczyni. Z tego powodu organ uznał, że nie zostały spełnione warunki umożliwiające ustalenie uprawnień do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na podstawie art. 54 powołanej wyżej ustawy. I. L. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Powtórnie przedstawiła swoją sytuację rodzinną, finansową i zdrowotną. Wskazała, że nie jest w stanie samodzielnie nawet zrobić zakupów, co dopiero wybrać się komunikacją miejską do urzędu pracy. W związku z tym zwróciła się do organu odwoławczego o wnikliwe rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [..] 2009r. Nr [..], na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium przytoczyło art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej /.../. Następnie powołując się na przepis art. 8 ustawy o pomocy społecznej wskazało, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką S. L. Tym samym kryterium dochodowe w ich przypadku wynosi 702 zł. Zważywszy, że S. L. uzyskuje emeryturę w kwocie 1424,24 zł należało uznać, że kryterium dochodowe zostało przekroczone o 722,24 zł. W przypadku zaś przekroczenia kryterium dochodowego organ nie może przyznać prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych. I. L. wniosła skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego. Podniosła, iż ustawa odbiera jej prawo do ubezpieczenia zdrowotnego, uniemożliwia jej leczenie, co w niedalekiej przyszłości skutkować będzie całkowitą niemożliwością funkcjonowania. Zaznaczyła, że jak "będzie już zupełnie ślepa i bezdomna to zostanie na utrzymaniu Państwa". Wskazała też, że ubezpieczenie indywidualne to spłata kaucji za 7 lat i comiesięczna składka, w związku z czym nie stać ją na takie koszty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że rolą sądów administracyjnych jest zbadanie, czy w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżonym aktem nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak również poprzedzająca ją decyzja z dnia [..] 2009r. Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P., odpowiadają obowiązującemu w dniach ich wydania prawu. Zważyć należy, iż obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), dalej: uśoz, przewidywały konieczność spełnienia konkretnych przesłanek, wymaganych do tego, by dopuszczalne było przyznanie prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. W art. 2 ust. 1 powołanej ustawy ustawodawca wskazał, że do korzystania z tych świadczeń na zasadach określonych w ustawie mają prawo: 1) osoby objęte powszechnym - obowiązkowym i dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym, zwane dalej "ubezpieczonymi", 2) inne, niż ubezpieczeni, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które spełniają kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych, 3) inne, niż wymienione w pkt 1 i 2, osoby posiadające obywatelstwo polskie i posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które nie ukończyły 18. roku życia lub są w okresie ciąży, porodu i połogu - zwane dalej "świadczeniobiorcami". Poza sporem w niniejszej sprawie jest, że skarżąca nie jest osobą ubezpieczoną w rozumieniu powołanej ustawy. Z niekwestionowanych w tym zakresie ustaleń organów orzekających wynika, że skarżąca nie pracuje, nie jest też zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, nie posiada też uprawnień rentowych. Miały więc rację organy, że ustalając, czy skarżąca jako osoba nieubezpieczona może skorzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków opieki zdrowotnej koniecznym było zbadanie, czy spełnia ona kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Zważywszy, że skarżąca zamieszkuje wspólnie z matką należało ustalić, czy dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 351 zł (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. art. 9 ust. 8 i § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. Nr 135, poz. 950 ze zm.). Z przeprowadzonego przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca wraz ze swoją matką uzyskują miesięcznie dochód rzędu 1424,24 zł z tytułu emerytury matki skarżącej. Dochód ten znacznie przekracza wskazane wyżej kryterium dochodowe, które w dwuosobowej rodzinie nie może przekroczyć kwoty 702 zł. Mając na względzie powołane przepisy oraz stan faktyczny sprawy stwierdzić należy, że organy I i II instancji słusznie odmówiły skarżącej prawa do skorzystania ze świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Stosownie bowiem do przepisu art. 54 ust. 3 uśoz decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się po: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających: a) posiadanie obywatelstwa polskiego, b) zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2. Wyjaśnić należy, że organy orzekające zgodnie z zasadą praworządności (art. 6 kpa) miały obowiązek orzec w oparciu o obowiązujące w dniu orzekania przepisy prawa i tak też uczyniły, co wyżej wyjaśniono. Nie mogły przy tym wykraczając poza przesłanki ustawowe wziąć pod uwagę sytuacji zdrowotnej skarżącej, bowiem jak wynika z art. 54 ust. 3 pkt 3 uśoz podstawowym warunkiem umożliwienia skorzystania przez osobę nieubezpieczoną ze świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych jest legitymowanie się niskim dochodem. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ E. Brychcy /-/ J. Szaniecka /-/ B. Drzazga