II SA/Po 834/20
WyrokWSA w Poznaniu2021-08-26
Skład orzekający: Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz, Jan Szuma, Arkadiusz Skomra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budynek gospodarczy, wybudowany w latach 80. XX wieku w odległości mniejszej niż dopuszczalna od gazociągów wysokiego ciśnienia, podlega nakazowi rozbiórki na podstawie przepisów Prawa budowlanego, mimo posiadania decyzji o warunkach zabudowy wydanej w późniejszym terminie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że budynek gospodarczy wybudowany w latach 80. XX wieku w odległości mniejszej niż dopuszczalna od gazociągów wysokiego ciśnienia, stanowi samowolę budowlaną i podlega nakazowi rozbiórki. Nawet posiadanie późniejszej decyzji o warunkach zabudowy nie legalizuje obiektu, jeśli narusza ona warunki dotyczące odległości od gazociągów. Istnienie budynku w strefie bezpieczeństwa gazociągu stanowi zagrożenie dla ludzi i mienia, co uzasadnia zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego, który według ustaleń organów administracji, został wybudowany w latach 80. XX wieku na działce skarżącego, w odległościach naruszających strefy bezpieczeństwa gazociągów wysokiego ciśnienia. Skarżący twierdził, że budynek powstał w 1970 r. i był wybudowany przez poprzednich właścicieli. Organy administracji, po wieloletnim postępowaniu dowodowym, ustaliły, że budynek powstał po 1981 r. i nie uzyskano na niego pozwolenia na budowę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2020 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę
Decyzją z dnia [...] września 2020 r., [...] RD Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej "Inspektorem Wojewódzkim"), po rozpatrzeniu odwołania P. Ł., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. (zwanego dalej "Inspektorem Powiatowym") z dnia [...] grudnia 2019 r., [...], którą wnoszącemu odwołanie, jako właścicielowi, nakazano rozbiórkę wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę budynku gospodarczego o wymiarach 14,7 m x 6,2 m. posadowionego na działce [...], w miejscowości N., obręb K., gmina Ż..
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r., [...] [...] G. S.A. (dalej "G. S.A.) skierowała pismo do znanych sobie właścicieli działki [...] w miejscowości N. (J. K. i J. K.). Wyjaśniła, że realizując w oparciu o decyzję Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia [...] czerwca 2004 r., [...] zadania operatora systemu przesyłowego gazociągów wysokiego ciśnienia w Polsce wynikające z ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 716) oraz badając w trybie § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. poz. 640, dalej "r.ws.w.t.gaz.") strefę kontrolowaną gazociągów DN400 (G.-O.-A.) i DN500 (O.-A.) – ustaliła, że bliskości gazociągów naruszającej obowiązujące normy znajdują się obiekty budowlane, w tym budynek gospodarczy (k. 1-24 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] września 2016 r., [...] G. S.A. zawiadomiła Inspektora Wojewódzkiego o podejrzeniu naruszenia strefy kontrolowanej czynnych gazociągów wysokiego ciśnienia w odniesieniu do zabudowy na działce [...] (k. 26 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Inspektor Wojewódzki, przy piśmie z dnia [...] października 2016 r., [...], działając na podstawie art. 65 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm. dalej "K.p.a."), przekazał zawiadomienie G. S.A. do Inspektora Powiatowego (k. 27 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Inspektor Powiatowy włączył do akt informację z rejestru gruntów i ustalił, że właścicielem działki [...] jest P. Ł. (k. 29 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) i zawiadomił go o zaplanowanej kontroli zabudowy znajdującej się na nieruchomości (k. 30 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W trakcie zaplanowanej kontroli, w której brał udział P. Ł. wraz z pełnomocnikiem, jak i pełnomocnik G. S.A. ustalono, że na działce [...] znajduje się między innymi budynek gospodarczy w odległości 9 m od gazociągu DN500 oraz 14,5 m od gazociągu DN400 (protokół kontroli wraz z załącznikami zob. k. 33-42 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] października 2016 r., [...] Inspektor Powiatowy, działając na podstawie art. 61 § 1 i 4 K.p.a., zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie prawidłowości budowy budynku gospodarczego na działce [...] (k. 43 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. Inspektor Powiatowy, działając na podstawie art. 50 § 1 K.p.a., wezwał P. Ł. o wskazanie daty wykonania obiektów na działce 278 oraz przedstawienia dowodów potwierdzających wskazaną datę ich budowy (od tego pisma część czynności postępowania prowadzona była wspólnie dla znajdujących się na działce [...]: budynku gospodarczego / [...]/ jak i altany [...]/ – uw. Sądu; k. 46 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. P. Ł., za pośrednictwem pełnomocnika wyjaśnił, że budynek gospodarczy powstał w 1970 r. i był wybudowany przez dawnych właścicieli J. K. i J. K. (dziadków P. Ł.) (k. 50 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r., [...] BBK, [...] BBK Inspektor Powiatowy zwrócił się do Starosty [...] o wyjaśnienie, czy tenże organ dysponuje dokumentami (na przykład mapami) obrazującymi stan zabudowy działki [...] w latach 1970 r. do 1995 r. (k. 52 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Kolejnym pismem z tej samej daty zwrócono się bezpośrednio do Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w K. o udzielenie informacji dotyczących pozwoleń wydanych dla obiektów budowlanych na działce [...] (k. 53 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Z prośbą o udzielenie informacji, jak wskazane powyżej, oraz także informacji o uwarunkowaniach działki [...] z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego Inspektor Powiatowy wystąpił także do Wójta Gminy Ż. (zob. pismo z dnia [...] grudnia 2016 r., [...] BBK, [...] na k. 54 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Przy piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r., [...] Starosta K. nadesłał cztery sztuki map, w tym szkice z pomiarów wykonanych w latach 1982 i 1988 r. (k. 60-65 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Z kolei Dyrektor Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w K. w piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r., [...] wyjaśnił, że za lata 1973-1979 r. nie zidentyfikowano wpisów o pozwoleniu na budowę dla budynku gospodarczego na działce [...] Organ zaznaczył, że rejestry wydanych pozwoleń na budowę obejmują okres od 1971 r. do 1979 r., wcześniejszych roczników organ nie posiada (k. 66 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r., [...] Wójt Gminy Ż. wskazał, że nie posiada żadnych dokumentów dotyczących działki [...] (pozwoleń na budowę, dokumentów dotyczących oddania obiektów do użytku, rejestru pozwoleń). Dodał także, że dla działki nie uchwalono obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ani nie wydano decyzji o warunkach zabudowy (k. 67 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. Inspektor Powiatowy wezwał osoby mogące mieć wiedzę obiektach budowlanych na działce [...] o złożenie wyjaśnień w sprawie (k. 68 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
H. P., A. W., Z. Ł. wyjaśnili, że wedle ich wiedzy inwestorami budynków na działce [...] byli J. K. i J. K., a budynki powstały około 1970 r. T. I. miał wiedzę o osobach inwestorów, natomiast był wstanie tylko potwierdzić, że budynki powstały przed śmiercią wuja J. K., która miała miejsce w 1986 r. (k. 78 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] lutego 2017 r., [...] BBK, [...] BBK Inspektor Powiatowy wezwał pełnomocnika P. Ł. przedstawienie uzgodnienia lokalizacji zabudowy istniejącej na działce [...] z właścicielem sieci gazowej (k. 79 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W odpowiedzi pełnomocnik wyjaśniła, że zgodnie z zeznaniami świadków zabudowa na działce [...] powstała w 1970 r., a pierwsza nitka gazociągu została zrealizowana pod koniec lat siedemdziesiątych. To więc operator gazociągu powinien posiadać szczegółową dokumentację pozwalającą ustalić w jakich warunkach powstała sieć gazowa (k. 83 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] lutego 2017 r., [...] BBK, [...] BBK Inspektor Powiatowy wystąpił do G. S.A. o uzgodnienie obiektów na działce [...] (k. 84 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W piśmie z dnia [...] marca 2017 r. G. S.A. wyjaśniła, że odległości od gazociągu muszą uwzględniać normy z tabeli nr [...] załącznika nr [...] r.ws.w.t.gaz. mające zastosowanie do gazociągów wybudowanych przed 2001 r. (§ 110 r.ws.w.t.gaz.). Konkretnie dla gazociągów wynoszą one 16,25 m w jedną stronę od osi (strefa zmniejszona) nitki DN500 oraz 25 m w jedną stronę od osi nitki DN400 (k. 87-87 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] BBK, [...] BBK Inspektor Powiatowy wyjaśnił G. S.A., że zebrany materiał dowodowy nie pozwala bezspornie wykazać, że obiekty budowlane na działce [...] są samowola budowlaną. Organ ponownie zwrócił się więc do operatora gazociągu o uzgodnienie istniejących obiektów (k. 89 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W odpowiedzi G. S.A. wskazał, że o uzgodnienie lokalizacji obiektów w okolicy gazociągu należy zwrócić się do Oddziału spółki w P. załączając stosowną mapę zasadniczą (k. 92 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r., [...] BBK, [...] BBK Inspektor Powiatowy zwrócił się do pełnomocnika P. Ł. o nadesłanie mapy zasadniczej z naniesionymi obiektami na działce 278 i opisem ich rodzaju (k. 93 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W odpowiedzi P. Ł. nadesłał wymagane materiały (k. 96 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] maja 2017 r. organ ponownie zwrócił się do G. S.A. o uzgodnienie obiektów na działce [...] (k. 97 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W piśmie z dnia [...] grudnia 2017 r. G. S.A. wyjaśniła, że jej służby nie są upoważnione do dokonywania uzgodnień lokalizacji istniejących obiektów budowlanych, w przypadku gdy odległości od gazociągów naruszają obowiązujące przepisy (k. 100 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] lipca 2017 r., [...] BBK, [...] BBK Inspektor Powiatowy powiadomił strony na podstawie art. 10 § 1 K.p.a. o zebraniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim. (k. 101 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W reakcji na to z aktami zapoznała się pełnomocnik P. Ł. (k. 104 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. pełnomocnik P. Ł. jeszcze raz podkreśliła, że obiekty, których postępowanie dotyczy, nie powstały z naruszeniem przepisów o odległości od gazociągów, gdyż wybudowano je w 1970 r., czyli przed realizacją gazociągu (k. 105 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., [...] wydaną w granicach postępowania [...] BBK Inspektor Powiatowy, działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm., dalej "P.b.1974") w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (na datę decyzji Dz. U. z 2017 r., poz. 1332, obecnie Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 – uw. Sądu, dalej "P.b.1994"), nakazał P. Ł. rozbiórkę budynku gospodarczego na działce [...] Organ wyjaśnił, że gazociągi wybudowano na podstawie decyzji z 1969 r. oraz z 1976 r. Oznacza to, że budując budynek gospodarczy na działce inwestorzy realizowali go z naruszeniem ograniczeń odległościowych od sieci gazowej. Wypełnione zostały zatem przesłanki z art. 37 ust. 1 P.b.1974.
Na skutek odwołania P. Ł., decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., [...] Inspektor Wojewódzki uchylił powyższą decyzję, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia (k. 120-122 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Organ odwoławczy zobowiązał Inspektora Powiatowego do poczynienia dalszych starań w kierunku odnalezienia dokumentacji spornych obiektów, a także do ustalenia stanu prawnego obowiązującego w dacie ich budowy. Ponadto Inspektor Wojewódzki zauważył, że w aktach brak jest pozwoleń na budowę gazociągów, na które powołał się organ pierwszej instancji w decyzji. Wreszcie zauważyć należało, że wedle oświadczeń samej G. S.A. gazociąg DN400 powstał w 1970 r.
Prowadząc ponownie postępowanie Inspektor Powiatowy zwrócił się do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. o nadesłanie zdjęć lotniczych działki [...] wykonanych w latach od 1965 do 1975 r. (k. 123 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Ośrodek nadesłał w odpowiedzi fotografie lotnicze z 1961 r. oraz z 1981 r. (k. 129-131 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
P. z dnia [...] maja 2018 r., [...] (od tego momentu czynności postępowania tylko w odniesieniu do budynku gospodarczego na działce [...] [...]/ – uw. Sądu) Inspektor Powiatowy zwrócił się do Archiwum Państwowego w P., Oddział w K. o nadesłanie posiadanej dokumentacji dotyczącej budynku gospodarczego na działce [...] (k. 132 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), natomiast do Wójta Gminy Ż. o nadesłanie planu miejscowego obowiązującego w latach 70 dla rozważanego terenu (k. 133 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] maja 2018 r., [...] Wójt Gminy Ż. odpowiedział, że nie posiada planu miejscowego obowiązującego dla działki [...] w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku (k. 139 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Z kolei Archiwum Państwowe w P. nie znalazło w swoich zasobach dokumentacji (pozwoleń na budowę) dotyczącej budynku gospodarczego na działce [...] (k. 141 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r., [...] Inspektor Powiatowy zwrócił się do G. S.A. o nadesłanie między innymi pozwoleń na budowę gazociągów, w strefie których znajduje się budynek gospodarczy na działce [...] (k. 142 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Przy piśmie z dnia [...] lipca 2018 r., [...] G. S.A. nadesłała dokumentację dotyczącą gazociągów DN400 oraz DN500 (k. 145-155 akt administracyjnych organu pierwszej instancji), w tym miedzy innymi wyciąg z planu realizacyjnego dla gazociągu DN500 (O.-A.) oraz decyzję Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i O. w K. z dnia [...] listopada 1976 r., [...]+P/9/10+24+45+55/598/76/3 o zatwierdzeniu planu realizacyjnego tego gazociągu.
Kolejnym pismem z dnia [...] lipca 2018 r., [...] BBK Inspektor Powiatowy zwrócił się do G. S.A. o nadesłanie pozwolenia na budowę Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w P. z dnia [...] listopada 1969 r., [...] oraz warunków technicznych wchodzących w skład projektu budowlanego, a nadto pozwolenia na użytkowanie gazociągu (k. 159 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2018 r., [...] G. S.A. nadesłała żądane dokumenty dotyczące gazociągu za wyjątkiem pozwolenia na użytkowanie, którego nie odnaleziono (k. 165 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Następnie do akt także normę [...] Odległości poziome gazociągów wysokiego ciśnienia od obiektów terenowych (k. 166-169 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] października 2018 r. Inspektor Powiatowy wezwał pełnomocnik P. Ł. do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy dla spornego budynku gospodarczego pod rygorem rozpoznania sprawy na podstawie posiadanego materiału dowodowego (k. 178 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Z kolei pismem z dnia [...] października 2018 r. organ zwrócił się do Wójta Gminy Ż. o wskazanie przeznaczenia terenu działki 278 oraz podanie, czy budynek gospodarczy nie narusza przepisów planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (k. 180 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Wójt Gminy Ż. w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] wyjaśnił, że dla działki [...] nie ma obowiązującego planu miejscowego (k. 185 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] BBK Inspektor Powiatowy zawiadomił strony o zakończeniu postępowania w trybie art. 10 § 1 K.p.a. (k. 186 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem, które wpłynęło do akt [...] stycznia 2019 r., P. Ł. powiadomił Inspektora Powiatowego, że wystąpił o ustalenie warunków zabudowy dla spornego budynku gospodarczego znajdującego się na działce [...] (k. 151 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r., [...] Inspektor Powiatowy zawiesił postępowanie (k. 152 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] lipca 2019 r., [...] Wójt Gminy Ż. powiadomił Inspektora Powiatowego, że postępowanie w sprawie warunków zabudowy dla budynku gospodarczego na działce [...] zakończyło się wydaniem decyzji (k. 207 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Przy piśmie z dnia [...] lipca 2019 r. P. Ł. nadesłał wskazaną wyżej decyzję o warunkach zabudowy (k. 210-217 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W dniu [...] sierpnia 2019 r. Inspektor Powiatowy ponownie przeprowadził kontrolę działki [...] Kontrola odbyła się z udziałem P. Ł. oraz pełnomocnika G. S.A. (k. 221-230 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Kontrola wykazała, że stan budynku jak i lokalizacja gazociągu nie zmieniły się w stosunku do ustaleń z ostatniej kontroli.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. [...] BBK Inspektor Powiatowy po wezwał pełnomocnik do nadesłania uzgodnienia spornego obiektu z G. S.A. pod rygorem możliwości wywiedzenia z zaniechania negatywnych skutków prawnych (k. 231 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
P. z dnia [...] października 2019 r., [...] BBK Inspektor Powiatowy zwrócił się do Wójta Gminy Ż., do Archiwum Państwowego w P. oraz do Starosty [...] o nadesłanie pozwolenia na budowę dla budynku gospodarczego na działce [...] za lata 80-te ubiegłego wieku (k. 236, 238, 240 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Żaden z wymienionych organów nie odnalazł dokumentów dotyczących spornego obiektu (k. 243, 244, 249 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Dnia [...] listopada 2019 r. odbyła się kolejna kontrola na działce [...] (z udziałem P. Ł.). W trakcie kontroli dokonano weryfikacji ustaleń dotyczących stanu spornego budynku gospodarczego (k. 250-252 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r., [...] Inspektor Powiatowy w trybie art. 10 § 1 K.p.a. zawiadomił strony o zebraniu materiału dowodowego (k. 253 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., [...] (k. 257-259 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) Inspektor Powiatowy, działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 [...] oraz art. 103 ust. 2 [...], nakazał P. Ł. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach 14,7 x 6,2 m znajdującego się na działce [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że uzupełniwszy materiał dowodowy zgodnie ze wskazaniami kasacyjnej decyzji Inspektora Wojewódzkiego ustalił, iż sporny budynek gospodarczy powstał w latach 80-tych ubiegłego wieku (wskazują na to zdjęcia lotnicze), a więc stosuje się do niego [...] (stosownie do art. 103 ust. 2 [...]). Wskazał dalej, że w procedurze z art. 37 [...] weryfikuję się zgodność z przepisami budowlanymi z okresu budowy, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym może być badana na datę wydawania decyzji w postępowaniu legalizacyjnym. W kontekście tego drugiego Inspektor Powiatowy przyznał, że P. Ł. przedłożył decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...] lipca 2019 r., [...] o warunkach zabudowy. Jednak w warunkach tej decyzji, w rozdziale II, punkt 1, lit. a jest zastrzeżenie, że lokalizacja planowanej zabudowy jest możliwa w obrębie ternu inwestycji, przy zachowaniu wymaganych przepisami prawa odległości gazociągów wysokiego ciśnienia lub uzyskaniu zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Dalej organ wyjaśnił, że dla gazociągów DN400 i DN500 znajdujących się przy działce [...] stosuje się normatywy z r.ws.w.t.gaz., gdyż w myśl § 110 tego aktu prawnego jego przepisy stosuje się do gazociągów wybudowanych przed jego wejściem w życie. Inspektor Powiatowy powołał się także na dane nadesłane przez G S.A. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r., gdzie zaznaczono, że dla gazociągu DN500 ograniczenie w zabudowie wynosi 16,25 m w jedną stroną, a dla gazociągu DN400 – 25 m. W ocenie organu należy także dostrzec, że już budując sporny obiekt J. K. i J. K. musieli wiedzieć o strefach ochronnych gazociągów.
W odwołaniu (k. 5-7 akt administracyjnych organu drugiej instancji) P. Ł. zarzucił naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a.: 1) poprzez uznanie, że budynek gospodarczy powstał w latach 80-tych ubiegłego wieku (podczas, gdy świadkowie zeznali, że miało to miejsce w 1970 r.), 2) poprzez zwrócenie się do Wójta Gminy Ż., Archiwum Państwowego oraz Starosty [...] o weryfikację czy istnieją dokumenty związane ze spornym budynkiem gospodarczym na przełomie lat 70-tych i 80-tych (podczas, gdy świadkowie zeznali, że miało to miejsce w 1970 r.), 3) poprzez ustalenie, że zdjęcia lotnicze prezentują nieruchomość należącą do odwołującego się, podczas gdy to nie zostało potwierdzone, a ponadto zdjęcia są nieczytelne, 4) poprzez ustalenie, że sporny budynek powstał w latach 80-tych, 5) poprzez ustalenie, że J. K. oraz J. K. budując sporny obiekt wiedzieli o istnieniu gazociągów, gdy tymczasem nie ustalono kiedy gazociągi powstały, 6) poprzez nie poddanie analizie dokumentacji projektowej gazociągów i nie ustalenie czy powstały zgodnie z projektem.
Przystępując do czynności postępowania odwoławczego Inspektor Wojewódzki przygotował powiększenie komputerowe na bazie danych ortofotomapy obrazujące położenie spornego budynku gospodarczego na działce [...] (k. 14 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Dokonano także komputerowej analizy zdjęcia lotniczego z 1981 r., oznaczając na nim miejsce przebiegu gazociągów DN500 i DN400 oraz miejsce późniejszego położenia budynku gospodarczego (nie uwidocznionego na fotografii).
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r., [...] Inspektor Wojewódzki zlecił Inspektorowi powiatowemu przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego poprzez kontrolę budynku gospodarczego na działce [...] (w celu zweryfikowania, czy jest on budynkiem) oraz przepisami protokołu z dnia [...] sierpnia 2019 r. (z uwagi na fakt, że był on nieczytelny) (k. 16 akt administracyjnych organu drugiej instancji).
W dniu [...] marca 2020 r. odbyła się zlecona kontrola przy udziale P. Ł. oraz przedstawiciela G. S.A. Ustalono, że budynek gospodarczy zrealizowano płyt betonowych ogrodzeniowych, a część frontu ma konstrukcję drewnianą. S. posiadają stopy fundamentowe (k. 20-24 akt administracyjnych organu drugiej instancji).
Pismem z dnia [...] czerwca 2020 r., [...] Inspektor Wojewódzki w trybie art. 10 § 1 K.p.a. zawiadomił strony o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z materiałem sprawy i wypowiedzenia się (k. 28 akt administracyjnych organu drugiej instancji).
Decyzją z dnia [...] września 2020 r., [...] Inspektor Wojewódzki, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał decyzję Inspektora Powiatowego w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ akcentował, że sporny obiekt jest budynkiem, a okres jego powstania budynku gospodarczego na działce [...] można ustalić na podstawie zdjęcia lotniczego z 1981 r. Inspektor Wojewódzki wyjaśnił dalej – podzielając stanowisko Inspektora Powiatowego – że "legalizacja" budynku gospodarczego nie jest możliwa w kontekście zawartego w art. 37 pkt 1 [...] Znajduje się on bowiem na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym "nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest po innego rodzaju zabudowę". Dla inwestycji P. Ł. pozyskał decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...] lipca 2019 r., [...] o warunkach zabudowy. Inspektor Wojewódzki powtórzył za organem pierwszej instancji, że wedle punktu II, podpunktu 1, lit. a tej decyzji lokalizacja planowanej zabudowy jest możliwa tylko przy zachowaniu wymaganych przepisami prawa odległości gazociągów wysokiego ciśnienia lub uzyskaniu zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Sporny budynek znajduje się w odległości 9 m od osi gazociągu DN500 oraz 14,5 m od osi gazociągu DN400. Dla gazociągów DN400 i DN500 znajdujących się przy działce [...] stosuje się normatywy z r.ws.w.t.gaz., gdyż w myśl § 110 tego aktu prawnego jego przepisy stosuje się do gazociągów wybudowanych przed jego wejściem w życie. Dla gazociągu DN500 ograniczenie w zabudowie wynosi 16,25 m w jedną stroną, a dla gazociągu DN400 – 25 m.
Skardze P. Ł. (reprezentowany przez pełnomocnika) zarzucił naruszenie:
- art. 107 § 1 pkt 6 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu oceny zeznań wszystkich świadków, którzy zgodnie zeznali, że budynek gospodarczy powstał w 1970 r., co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia, że budynek powstał po 1981 r.;
- art. 80 K.p.a. poprzez ustalenie, że budynek gospodarczy został wybudowany bez pozwolenia, pomimo że zarówno Starosta K., jak i Wójt Gminy Ż. oświadczyli, że nie dysponują rejestrami udzielonych pozwoleń, wydanych przed 1981 r.,
- art. 84 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 7 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu kartografii na okoliczność, czy na zdjęciu lotniczym z 1981 r. widoczne są budynek gospodarczy skarżącego i sieci gazowe spółki G.
- art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez częściowe tylko zbadanie, czy działka [...] objęta była kiedykolwiek po wybudowaniu budynku gospodarczego przepisami zezwalającymi na istnienie zabudowy gospodarczej (organ ograniczył się do zbadania przepisów obowiązujących obecnie), podczas gdy jego obowiązkiem było ustalenie, czy na jakimś z etapów istnienia budynku gospodarczego obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego zezwalający na zabudowę budynkiem gospodarczym, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania art. 37 ust. 1 pkt. 1 [...];
- art. 80 K.p.a. poprzez ustalenie, że istnienie budynku gospodarczego stanowi zagrożenie dla ludzi lub mienia, podczas gdy żaden z dowód tej okoliczności nie potwierdza, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 [...];
- art. 80 K.p.a. i 77 § 1 K.p.a. poprzez nie ustalenie, jaka jest strefa ochronna (bezpieczeństwa) gazociągów znajdujących się w pobliżu budynku gospodarczego.
Wskazując na powyższe P. Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Inspektor Wojewódzki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Odpowiedź na skargę przedstawiła też G. S.A. domagając się oddalenia skargi P. Ł.. Spółka szeroko argumentowała, że prace w strefie kontrolowanej gazociągów należą do niebezpiecznych i wymagają uzgodnień z operatorem sieci gazowej, zresztą wydawanym w specjalnej procedurze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie Sąd wskazuje, że w sferze pozaprawnej rozumie determinację skarżącego, który w toku całego postępowania administracyjnego oraz składając skargę usiłuje chronić przedmiot swojej własności, jakim jest budynek gospodarczy na jego działce [...] Budynek ten wybudowali jego poprzednicy prawni (dziadkowe J. K. i J. K.). Zdaniem skarżącego nastąpiło to w 1970 r. przed wybudowaniem gazociągów, a obiekty budowlane realizowano zgodnie z prawem.
W ocenie Sądu – niestety wbrew oczekiwaniom P. Ł. – przepisy mające zastosowanie do spornego budynku gospodarczego (art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b.1974) nie pozwalają na odstąpienie od nakazu jego rozbiórki.
Oceniając postępowanie organów nadzoru należy rozpocząć od ustalenia w jakiej dacie/okresie budynek gospodarczy na działce [...] powstał. Wbrew temu co twierdzi P. Ł. przedstawiając w skardze zarzut naruszenia art. 84 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 7 K.p.a., do odczytania fotogrametrycznego zdjęcia lotniczego z 1981 r. nadesłanego z zasobu przez Głównego Geodetę Kraju (k. 129 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) wcale nie jest potrzebna wiedza specjalistyczna. Po pierwsze, występując o nadesłanie fotografii lotniczych Inspektor Powiatowy wnioskował o materiały dotyczące konkretnie działki [...] (zob. k. 123 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) i oczywiste jest, że fotografie tej właśnie działki przygotowano. Po drugie, porównanie chociażby mapy zasadniczej przedłożonej przez P. Ł. z zaznaczonym spornym budynkiem gospodarczym (k. 95 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) pozwala łatwo zorientować się, że fotografia lotnicza przedstawia gospodarstwo na działce [...], gdzie na zabudowę siedliskową składają się budynek główny od strony północnej (Niedźwiady 31) oraz zbliżone do niego, położone prostopadle budynki gospodarcze od zachodu i wschodu. Wszystkie trzy tworzą kształt orientacyjnie zbliżony do odwróconej litery "U". Budynek gospodarczy objęty obecnie kontrolowanym postępowaniem administracyjnym znajduje się w pewnym oddaleniu od głównej zabudowy siedliskowej w kierunku południowo-wschodnim. W ocenie Sądu na fotografii lotniczej wykonanej w 1981 r. nadesłanej przez Głównego Geodetę Kraju spornego budynku gospodarczego o wymiarach 14,7 m x 6,2 m ewidentnie nie ma. Potwierdza to też analiza komputerowo-graficzna Inspektowa Wojewódzkiego, która ukazuje miejsce położenia gazociągów oraz budynku na zdjęciu lotniczym z 1981 r. (k. 13 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Nie sposób twierdzić, jak podnosi P. Ł., że fotografia nadesłana przez Głównego Geodetę Kraju jest nieczytelna i nie na jej podstawie czynić ustaleń. Fotografia z 1981 r. jest czytelna i jednoznacznie widać, że na gruncie, za linią wyznaczoną wschodnią ścianą wschodniego budynku gospodarczego przynależnego do siedliska, nie istniała w dacie wykonania zdjęcia żadna zabudowa.
Odnosząc się do argumentacji skargi dodać można, że choć rzeczywiście świadkowie twierdzili, iż sporna zabudowa na działce [...] powstała w 1970 r., jednak było to na tyle dawno, iż data ta mogła być przez nich mylona. Ponadto ustalenia oparte na danych fotografii z 1981 r. uprawdopodobnia wypowiedź T. I., który twierdził, że budynki na działce [...] powstały "przed śmiercią J. K.", która miała miejsce w 1986 r. (k. 78 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Podsumowując, Sąd nie miał najmniejszych wątpliwości, że budynek gospodarczy, którego dotyczy postępowanie, powstał na działce [...] po 1981 r.
Nic nie wskazuje też, aby na sporny budynek gospodarczy uzyskano pozwolenie na budowę.
Pismami z dnia [...] października 2019 r., [...] Inspektor Powiatowy zwrócił się do Wójta Gminy Ż., do Archiwum Państwowego w P. oraz do Starosty [...] o nadesłanie pozwolenia na budowę dla budynku gospodarczego na działce [...] za lata 80-te ubiegłego wieku (k. 236, 238, 240 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Żaden z wymienionych organów nie odnalazł dokumentów dotyczących spornego obiektu (k. 243, 244, 249 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W tym miejscu – niejako przy okazji – można też zakwestionować wywiedziony w skardze zarzut naruszenia art. 80 K.p.a. "poprzez ustalenie, że budynek gospodarczy został wybudowany bez pozwolenia, pomimo że zarówno Starosta K., jak i Wójt Gminy Ż. oświadczyli, że nie dysponują rejestrami udzielonych pozwoleń, wydanych przed 1981 r.".
Otóż z pisma Starosty [...] z dnia [...] października 2019 r., [...] (k. 241 akt administracyjnych organu pierwszej instancji) wynika co innego. Mianowicie organ nie twierdził, że nie posiada rejestrów, ale twierdził, że posiada je, jednak "po wnikliwej analizie rejestrów archiwalnych (ewidencji ruchu budowlanego) wydanych pozwoleń na budowę z lat 80-tych", stwierdził, że nie ma w nich wpisu potwierdzającego wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę dla budynku gospodarczego. Dodać też można, że ustalenia dotyczące ewentualnej możliwości wydania pozwolenia na budowę w latach 70-tych ubiegłego wieku również poczyniono. Wcześniej Dyrektor Wydziału Architektury i Budownictwa Starostwa Powiatowego w K. w piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r., [...] wyjaśnił, że za lata 1973-1979 r. nie zidentyfikowano wpisów o pozwoleniu na budowę dla budynku gospodarczego na działce [...] Organ zaznaczył, że rejestry wydanych pozwoleń na budowę obejmują okres od 1971 r. do 1979 r., (k. 66 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
W ocenie Sądu można więc przyjąć za udowodnione, że budynek gospodarczy na działce [...] powstał w latach 80-tych ubiegłego wieku i nie wydano przed jego realizacją pozwolenia na budowę.
Wobec stwierdzenia istnienia samowolnie zrealizowanego budynku na działce [...] organy nadzoru budowlanego obowiązane były więc wszcząć i prowadzić procedurę z zastosowaniem art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b.1974, co nakazuje art. 103 ust. 2 P.b.1994.
Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b.1974 "Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie obie przesłanki (punkty 1 i 2) znajdują w sprawie zastosowanie i stanowić mogą podstawę do orzeczenia rozbiórki.
Gdy chodzi o ustalenie zgodności obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym, to wskazać, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] grudnia 2013 r., II OPS [...] (ONSAiWSA z 2014 r., nr [...], poz. 89) przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 [...] w związku z art. 103 ust. 2 [...] "są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy".
Jak trafnie przyjęły organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie, dla oceny zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b.1974 ma więc znaczenie decyzja Wójta Gminy Ż. z dnia [...] lipca 2019 r., [...] o warunkach zabudowy, którą w końcowej fazie postępowania przedstawił P. Ł. (wcześniej jak i obecnie działka [...] nie była objęta planem miejscowym). Jednak w warunkach tej decyzji, w punkcie II., podpunkcie 1., lit. a jest zastrzeżenie, że lokalizacja planowanej zabudowy jest możliwa w obrębie ternu inwestycji przy zachowaniu wymaganych przepisami prawa odległości od gazociągów wysokiego ciśnienia lub uzyskaniu zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych. Innymi słowy, decyzja o warunkach zabudowy – a jest ona ostateczna i została przedłożona przez samego skarżącego – dozwala na realizację budynku gospodarczego na działce [...], niemniej z wyraźnym zastrzeżeniem, że nie może to nastąpić z naruszeniem ograniczeń odległościowych od istniejących gazociągów.
Należy więc stwierdzić, że P. Ł. przedstawiając decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...] lipca 2019 r., [...] nie wykazał, że teren, na którym znajduje się sporny budynek gospodarczy (zlokalizowany z naruszeniem norm odległościowych od gazociągów wysokiego ciśnienia) może być przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę.
Zdaniem Sądu, mimo, że organy nie akcentowały tego stanowczo, należy stwierdzić też, iż przesłanką rozbiórki budynku gospodarczego na działce [...] może być też art. 37 ust. 1 pkt 2 [...] – z uwagi na naruszające obowiązujące normy zbliżenie do gazociągów obiekt niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia.
Dla gazociągów DN400 i DN500 znajdujących się przy zabudowie na działce [...] stosuje się normatywy z r.ws.w.t.gaz., gdyż w myśl § 110 tego aktu prawnego jego przepisy stosuje się do gazociągów wybudowanych przed jego wejściem w życie.
Wedle tabeli nr [...] załącznika nr [...] do r.ws.w.t.gaz. strefa kontrolowana dla gazociągów o średnicy od 300 do 500 mm wynosi 50 m (dla relacji wobec budynków niemieszkalnych), a więc 25 m w każdą stronę.
Aby rozwiać wątpliwości zgłoszone w skardze, jakoby nie ustalono jaka jest strefa ochronna (bezpieczeństwa) gazociągów znajdujących się w pobliżu budynku gospodarczego (zarzut naruszenia art. 80 K.p.a. i 77 § 1 K.p.a.), wyjaśnić w tym miejscu należy, że zgodnie z r.ws.w.t.gaz. (uwagi do tabeli nr [...] załącznika nr [...]) strefa kontrolowana może być dla danego gazociągu zmniejszona, jeżeli przemawia za tym charakterystyka techniczna samego gazociągu. Nie jest tak, jak twierdzi P. Ł., że nie wiadomo na jakiej podstawie określona została dopuszczalna odległość od gazociągu, zwłaszcza odległość wnosząca 16,25 m od gazociągu [...] Gazociąg ten, jak wynika wprost ze znajdującego się w aktach planu realizacyjnego, przewidziano do realizacji już przy istniejącym gazociągu DN400, ale gazociąg DN500 projektowano technicznie tak, aby jego strefa chroniona w całości zmieściła się w istniejącej już strefie chronione [...] Na podstawie charakterystyki technicznej i z uwzględnieniem normy norma branżowej "[...]", ustanowionej przez Ministra Górnictwa i Energetyki dnia 18 marca 1971 r. (zob. obwieszczenie Polskiego Komitetu Normalizacyjnego z dnia 10 maja 1971 r. w sprawie ogłoszenia ustanowionych norm branżowych (BN), M.P. Nr 30, poz. 193). przyjęto właśnie, że strefa ochronna dla gazociągu DN500 powinna wynieść 16,25 m na stronę (zob. k. 147 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Jest to odległość, którą w dzisiejszej nomenklaturze określa się strefą/odległością "zmniejszoną".
Sporny budynek znajduje się w odległości 9 m od osi gazociągu DN500 oraz 14,5 m od osi gazociągu DN400, a więc w sposób ewidentny narusza współczesne przepisy techniczne dotyczące odległości od gazociągu, a przez to powoduje poważne niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b.1974.
Dodać można, że w przypadku obiektów usytuowanych w pobliżu gazociągów wysokiego ciśnienia w orzecznictwie przyjmuje się, że usytuowanie obiektu względem gazociągu wysokiego ciśnienia w odległościach mniejszych niż wynikających z przepisów prawa uzasadnia przyjęcie, że zachodzi podstawa do rozbiórki ze względu na niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2015 r., II OSK 1782/13 oraz 14 maja 2019 r., II OSK 1569/17, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sąd orzekającego w niniejszym składzie nie ma podstaw do przyjęcia poglądu o jakiejkolwiek gradacji wpływu istnienia budynku w nienormatywnej odległości od gazociągów. Każde zbliżenie obiektu naruszające ustanowione normy – niegdyś jako branżowe, a dziś jako techniczno-budowlane – jest stanem powodującym istotne potencjalne niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Sąd oczywiście zdaje sobie sprawę, że przesadą byłoby stwierdzenie, że każde istnienie obiektu budowlanego przy gazociągu automatycznie i niechybnie prowadzi do katastrofy. Nie o to jednak chodzi. Wprowadzenie norm bezpieczeństwa ma na celu utrzymanie określonych standardów zachowań i ograniczenie ludzkiej aktywności przy niezwykle niebezpiecznej (w przypadku awarii) infrastrukturze gazowej. Można przypomnieć w tym miejscu skutki prowadzenia robót budowlanych w pobliżu gazociągu, które w ostatnich latach prowadziły do głośnych w całej Polsce katastrof o ogromnych rozmiarach (Janków Przygodzki 2013 r.).
Niezależnie Sąd chciałby uzupełniająco zaznaczyć, że sporny budynek gospodarczy naruszał obowiązujące normy dotyczące bezpieczeństwa względem obiektów gazowych już w dacie jego budowy, a jego istnienie w tak bliskiej odległości od gazociągu (9 m) było niedopuszczalne od momentu powstania.
W okresie budowy budynku gospodarczego na działce [...] obowiązywało [...] Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 tego aktu prawnego obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami współczesnej wiedzy w sposób zapewniający bezpieczeństwo ludzi i mienia – "zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami". W odniesieniu do spornego budynku w dacie jego budowy obowiązywała norma branżowa [...] 8976-31, zgłoszona przez B. ustanowiona przez Ministra Górnictwa dnia [...] lipca 1980 r., jako norma obowiązująca od dnia 1 kwietnia 1981 r. (Dziennik Normalizacji i Miar z 1980 r. Nr 19, poz. 68). Zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o normalizacji (Dz. U. Nr 53, poz. 298) normę branżową ustanawiał właściwy minister.
Powyższe oznacza, że nie można w okolicznościach niniejszej sprawy uznać, iż w dacie budowy spornego budynku gospodarczego, to jest w latach 80-tych ubiegłego wieku, nie obowiązywała odpowiednia odległościowa norma bezpieczeństwa, co do gazociągów wysokiego ciśnienia ułożonych w ziemi. Co prawda, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o normalizacji norma branżowa obowiązywała w zakresie określonej branży (dziedziny gospodarki), jednak w tej sprawie istnienie gazociągu jest właśnie związane z dziedziną gospodarki należącą do działu dotyczącego transportu – transportu rurociągowego gazu ziemnego, co jest niezwykle istotne z punktu widzenia interesów Państwa (bezpieczeństwo energetyczne). Nie sposób więc w sposób racjonalny uznać, że określone normy bezpieczeństwa w tym zakresie nie obowiązywałyby także inwestorów prywatnych. Tak samo bowiem jak z powodów bezpieczeństwa niedopuszczalna jest budowa gazociągu w bliskości budynków osób trzecich, tak z tych samych powodów nie można sobie wyobrazić, aby osoby trzecie mogły realizować inwestycje przy funkcjonującym gazociągu. Działanie takie rażąco naruszałoby normy bezpieczeństwa, które dotyczą tej właśnie konkretnej branży z dziedziny gospodarki narodowej jaką jest transport. Dlatego kierując się wyłącznie zasadami wiedzy technicznej jak i normami (w tym przypadku branżowymi), do których odwoływał się art. 5 ust. 1 pkt 2 P.b.1974, brak jest podstaw do przyjęcia, że budowa budynku gospodarczego w odległości odpowiednio 9 m i 14,5 m od dwóch gazociągów wysokiego ciśnienia nie stanowi zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, skoro nawet norma branżowa nie przewidywała możliwości zmniejszenia odległości zabudowy od gazociągu do takiej niewielkiej odległości.
W ocenie Sądu nie ma podstaw do przyjęcia, aby racjonalny ustawodawca mógł dopuszczać taką lokalizację obiektów budowlanych względem gazociągów wysokiego ciśnienia, które nawet potencjalnie zagrażałoby bezpieczeństwu ludzi i mienia. Przyjęcie przeciwnego poglądu oznaczałoby, że ustawodawca miałby się godzić na powstanie takiego zagrożenia i uzależnić je wyłącznie od woli prywatnego inwestora. Taka wykładnia stałaby w oczywistej sprzeczności z podstawowym celem przepisów prawa budowlanego, które przede wszystkim mają służyć realizacji obiektów budowlanych w sposób, który nie będzie zagrażał bezpieczeństwu ludzi i mienia. Tylko w szczególnych wypadkach takie wartości mogą ulec poświęceniu dla innych wyższych celów, dlatego realizacja budynku gospodarczego na pewno nie stanowi powodu, dla którego tak doniosłe wartości jak bezpieczeństwo ludzi i mienia mogłyby doznać uszczerbku.
Podsumowując, w ocenie Sądu o spornym budynku gospodarczym na działce [...] można twierdzić, że nie tylko narusza on przepisy techniczno-budowlane (r.ws.w.t.gaz. - tabela nr [...] załącznika nr [...]) według stanu obecnego, ale także są podstawy, aby uznać, że jego realizacja w latach 80-tych ubiegłego wieku nastąpiła w sposób oczywisty niezgodnie z podstawowymi normami bezpieczeństwa obiektów gazowych. Dochowania norm z zakresu bezpieczeństwa ludzi i mienia nakazywał wprost art. 5 ust. 1 pkt 1 [...] (zob. też in fine) w powiązaniu z normą [...] Odległości poziome gazociągów wysokiego ciśnienia od obiektów terenowych.
Na marginesie można dodać, że stosownie do normy [...], tak jak i współcześnie, dla gazociągów wysokiego ciśnienia o średnicy powyżej 300 do 500 mm wymagane było zachowanie strefy bezpieczeństwa względem obiektów terenowych wynoszącej 25 m (w tym przypadku była to odległość "na jedną stronę", co jest tożsame z współcześnie określoną odległością 50 m dla całej strefy kontrolowanej). Norma [...], podobnie jak poprzednia [...], dopuszczały również stosowanie odległości zmniejszonej i takowa – zgodnie z planem realizacyjnym – została przyjęta dla gazociągu DN500 przechodzącego przez działkę 278 (dla DN500 – 16,25 m, dla DN400 – 25 m).
Odnosząc się do zarzutów skargi (co do których Sąd nie wypowiedział się wyżej) wskazać należy, że z całą pewnością organy nie naruszyły art. 80 K.p.a. i art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b.1974 "poprzez ustalenie, że istnienie budynku gospodarczego stanowi zagrożenie dla ludzi lub mienia, podczas gdy żaden z dowód tej okoliczności nie potwierdza". Jak wyjaśniono, budowa i istnienie budynku w strefie kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia jest niejako z definicji stanem rodzącym niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Z powodu zresztą istnienia takiego bezpieczeństwa strefy ograniczeń w zabudowie zostały wprowadzone.
Gdy chodzi o zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 K.p.a. "poprzez częściowe tylko zbadanie, czy działka [...] objęta była kiedykolwiek po wybudowaniu budynku gospodarczego przepisami zezwalającymi na istnienie zabudowy gospodarczej", to uznać go należy za nietrafny. Inspektor w toku postępowania zwracał się do Wójta Gminy Ż. o wskazanie, czy na przestrzeni lat działka [...] objęta była planami miejscowymi. W piśmie z dnia [...] stycznia 2017 r., [...] Wójt Gminy Ż. wskazał, że nie posiada żadnych dokumentów dotyczących działki [...] (pozwoleń na budowę, dokumentów dotyczących oddania obiektów do użytku, rejestru pozwoleń). Dodał także, że dla działki nie uchwalono obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ani nie wydano decyzji o warunkach zabudowy (k. 67 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Pismem z dnia [...] maja 2018 r., [...] Wójt Gminy Ż. odpowiedział, że nie posiada planu miejscowego obowiązującego dla działki [...] w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku (k. 139 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Wreszcie w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r., [...] Wójt Gminy Ż. wyjaśnił, że dla działki [...] nie ma obowiązującego planu miejscowego (k. 185 akt administracyjnych organu pierwszej instancji).
Mając na uwadze przedstawione argumenty Sąd doszedł do przekonania, że decyzja Inspektora Wojewódzkiego z dnia [...] września 2020 r., [...] RD oraz poprzedzająca ją decyzja Inspektora Powiatowego z dnia [...] grudnia 2019 r., [...] nie naruszają prawa, w szczególności podstawy materialnoprawnej jaką jest art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 [...] Sprawa dotyczy budynku gospodarczego wybudowanego w strefie bezpieczeństwa dwóch gazociągów wysokiego ciśnienia i istniejącego w tej strefie do dziś. Co więcej, budynek znajduje się bardzo blisko gazociągu, bo nawet 9 m od jednego z nich. Ze względu na taką potencjalnie bardzo niebezpieczną lokalizację, legalizacja budynku nie jest możliwa z powodów bezpieczeństwa. Istnienie budynku narusza też przepisy o planowaniu przestrzennym, gdyż nie jest zgodne z obwarowaniami zawartymi w decyzji o warunkach zabudowy (która, choć została wydana dla spornego obiektu, wyklucza jego lokalizację właśnie w bliskości gazociągu).
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.).
Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z późn. zm.), po uprzednim skierowaniu jej do takiego trybu przez Przewodniczącego Wydziału (k. 2 verte akt sądowych).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło