II SA/Po 837/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia T. K. na postanowienie z dnia [...] czerwca 2021 r., II SA/Po [...] o odrzuceniu skargi kasacyjnej T. K. na postanowienie z dnia [...] lutego 2021 r., II SA/Po [...] o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi T. K. na czynność Okręgowej Izby Radców Prawnych [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie przyjęcia ustnej skargi do protokołu postanawia: odrzucić zażalenie Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. T. K. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu z dnia [...] lutego 2021 r., II SA/Po [...] o odrzuceniu jego skargi. Z okoliczności wynika, że skargę kasacyjną sporządził osobiście (k. 76 akt sądowych). Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2021 r., II SA/Po [...] Sąd odrzucił skargę kasacyjną jako niedopuszczalną na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a."). Wskazał, że nie spełniono wymogu sporządzenia skargi kasacyjnej przez osoby kwalifikowane (art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a.). Sąd nadmienił też, że skarga kasacyjna T. K. została założona z uchybieniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 177 § 1 i 4 P.p.s.a. Termin ten upływał [...] czerwca 2021 r., a skargę kasacyjną nadano [...] czerwca 2021 r. Na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej T. K. wniósł zażalenie (k. 99 akt sądowych), które osobiście sporządził. Zwrócił się w nim o ponowne przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika w celu "uzupełnienia zażalenia od strony profesjonalnej pomocy prawnej". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 7 P.p.s.a. na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 194 § 4 P.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego (jest to tak zwany przymus adwokacko-radcowski). W takim przypadku art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a. (rozszerzający krąg osób uprawnionych do osobistego sporządzenia skargi na: sędziów, prokuratorów, notariuszy, radców Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesorów lub doktorów habilitowany nauk prawnych, doradców podatkowych oraz rzeczników patentowych) stosuje się odpowiednio. Niedopełnienie opisanego wyżej warunku jest brakiem nieusuwalnym, powodującym odrzucenie zażalenia (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2004 r., OZ 474/04, cyt. za: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, s. 484). W rozpoznawanej sprawie skarżący, pomimo prawidłowego pouczenia o przymusie adwokacko-radcowskim we wniesieniu zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej (zob. k. 94 akt sądowych, pkt 5), sporządził (i podpisał) zażalenie osobiście, nie posiadając przy tym uprawnień, o których mowa w art. 194 § 4 oraz art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a. Końcowo Sąd wyjaśnia, że z uwagi na niedopuszczalność obecnego zażalenia nie mógł badać zarzutu niekonstytucyjności regulacji dotyczących przymusu adwokacko-radcowskiego adresowanego w zażaleniu (punkt 7) w odniesieniu do postanowienia z dnia [...] czerwca 2021 r. W tym miejscu wyjaśnić można tylko na marginesie, że "przymus adwokacko-radcowski" ma na celu zapewnienie środkom odwoławczym (których dotyczy) odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Od podmiotów uprawnionych oczekuje się znajomości przepisów oraz należytej staranności w sprostaniu ścisłym wymogom formalnym i merytorycznym tych środków odwoławczych. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka "przymusu adwokacko-radcowskiego" nie traktuje się jako ograniczenia prawa do sądu naruszającego art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, tym bardziej, że występuje on także jako standard w innych państwach europejskich (zob. M. Grego-Hoffman, Pełnomocnik jako gwarant prawa do sądu w postępowaniu przed NSA [w:] Rola pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2012, wyd. el. Lex Omega, rozdział II, pkt 3). Odnosząc się do treści zażalenia T. K. Sąd dodatkowo wskazuje, że wydania niniejszego postanowienia nie tamowało żądanie ustanowienia przez skarżącego kolejnego pełnomocnika, cyt.: w celu "uzupełnienia zażalenia od strony profesjonalnej pomocy prawnej". Zasadnicze znaczenie ma bowiem to, że zażalenie datowane na [...] lipca 2021 r. (k. 99 akt sądowych) zostało bezspornie sporządzone i podpisane przez samego T. K., który nie należy do osób wymienionych w art. 175 § 2 i 3 P.p.s.a. posiadających kwalifikacje do samodzielnego sporządzenia pism w postępowaniu sądowoadministracyjnym objętych tak zwanym przymusem adwokacko-radcowskim. Fakt złożenia w zażaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (przez ustanowienie innego pełnomocnika) nie ma więc znaczenia, gdyż zażalenia datowanego na [...] lipca 2021 r., jako sporządzonego przez osobę nie posiadającą wymaganych ustawą kwalifikacji, nie można konwalidować. Końcowo Sąd wyjaśnia, że zawarte w zażaleniu z dnia [...] lipca 2021 r. żądanie przyznania prawa pomocy podlegać będzie odrębnemu rozpoznaniu przez referendarza sądowego. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 197 § 2 w związku z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.