II SA/Po 839/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 lutego 2012 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami), art. 2 ust. 1, art.3 ust. 3, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt. 2 i 3, art. 39 ust. 1 i 2, art. 41pkt. 1 i 2, w związku z art. 106 ust. 4, art. 107 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004r. (tj. Dz. U. z 2009, Nr 175, poz. 1362 z późniejszymi zmianami), § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127 poz. 1055), w związku z § 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 2006r. w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186 z późniejszymi zmianami) oraz art. 3, art. 5 ust. 1, art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywienia" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 z 2005r. z późniejszymi zmianami), po rozpatrzeniu sprawy T. K. Prezydent miasta P. decyzja z dnia [...] lutego 2011r. [...] odmówił przyznania zasiłku celowego, specjalnego zasiłku celowego, zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku na refundację kosztów poniesionych na opłatę gazu. W uzasadnieniu organ podał, że T. K. zwrócił się z prośbą o pomoc materialną na refundację kosztów poniesionych na opłatę gazu oraz o zmniejszenie odpłatności za usługi opiekuńcze. W dniu 21.12.2010r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy, podczas którego wnioskodawca nie okazał zapłaconych rachunków za gaz. Nie sprecyzował również, do jakiej wysokości chciałby mieć obniżoną odpłatność za usługi opiekuńcze. Organ ustalił, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Dochodem wnioskodawcy jest rena w kwocie 1991,07 zł. Otrzymuje również rentę z "PZU Życie SA", którego ostatnio ujawniona przez wnioskodawcę kwota wynosi 353,- zł. Wskazując na przepis art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej podano, że "prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91 przysługuje: osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477, 00 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" Stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Świadczenie to może, zatem zostać udzielone wyłącznie w sytuacji, w której zaniechanie jego przyznania naraziłoby materialną egzystencję osoby lub rodziny. Organ pierwszej instancji podał, że wniosek rozpatrzono również pod kątem przyznania specjalnego zasiłku celowego, zgodnie z art. 41. ustawy o pomocy społecznej. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, w tym zwłaszcza treści wywiadu środowiskowego nie pozwoliła na stwierdzenie, iż w stosunku do wnioskodawcy zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie zasiłku z art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten przewiduje, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi". W czasie wywiadu ustalono, że wnioskodawca ponosi następujące koszty utrzymania domu: podatek gruntowy w wys. 400,00 zł na rok, rachunki za energię elektryczną w łącznej wysokości 97,14 zł (tj. 98,55 zł oraz 11,59 zł za okres 5.10.2010 do 4.12.2010r.). Ponadto ponosi koszty usług opiekuńczych w kwocie 666,60 zł miesięcznie. Pozostaje zatem kwota 1275,91 zł do dyspozycji na pozostałe opłaty i potrzeby, tj. woda, gaz, żywność, leki. W świetle powyższych faktów organ pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uznania sytuacji wnioskodawcy za specjalnie uzasadnioną do przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Podkreślono, że zgodnie z art. 3 ust. 3 "rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy" i zgodnie z ust. 4 w/cyt. art. "potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej". Stosownie do wyroku NSA SA/Gd. 3281/95 z dn. 24.09.1996r. należy wskazać, iż. udzielona pomoc społeczna nie zawsze może być przyznana w takiej wysokości, aby w pełni mogła zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdyż nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Zaspokajanie potrzeb powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby wstanie egzystować. W związku z powyższym decyzja przyznająca lub odmawiająca przyznania pomocy ma charakter uznaniowy i zależy od konkretnych okoliczności sprawy oraz możliwości tut. Ośrodka. Rozpoznając odwołanie T. K. od decyzji organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia [...] czerwca 2011r, nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Przedstawiając w uzasadnieniu ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organ pierwszej instancji SKO wyjaśniło ,że środki z pomocy społecznej wbrew temu, czego oczekuje odwołujący, nie mają zastępować jego stałego źródła dochodów, przyznawane są tylko w wyjątkowych przypadkach mają zapewnić przezwyciężanie trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie bowiem z art.2 ustawy o pomocy społecznej ma na celu udzielanie takiej właśnie pomocy, pod warunkiem jednak, że wcześniej klient wykorzysta wszystkie swoje uprawnienia, zasoby i możliwości. Organ I instancji przeanalizował również zasadność przyznania pomocy pod kątem spełnienia warunku "wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku" jako podstawy przyznania świadczenia w oparciu o art.41 ustawy. Wskazano, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28.08.2008r. (sygn. akt I OSK 1416/07) "szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych badań interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych, a nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości". Organ I instancji miał prawo do uznania, że w tej sprawie taki nadzwyczajny zbieg okoliczności nie występuje, stąd też i uzasadniona jest odmowa udzielenia Panu T. K pomocy na wnioskowane cele. Klient ma obowiązek wykorzystania do zaspokojenia tych potrzeb własne zasoby, a te w ocenie Prezydenta Miasta , są wystarczające do tego celu. Organ I instancji przeanalizował wydatki klienta i uznał, że klient dysponował własnymi zasobami finansowymi na realizację swoich potrzeb. Pomoc społeczna w postaci zasiłku celowego nie ma charakteru obligatoryjnego lecz wyłącznie jest to świadczenie, którego przyznanie należy każdorazowo do uznania administracyjnego w tym przypadku Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, Filii Wilda, działającego z upoważnienia Prezydenta miasta P. Powyższa decyzja została zaskarżona przez T. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z treści skargi wynika, że skarżący nie zgadza się z decyzją odmawiającą przyznania zasiłku, podaje, że renta rodzinna jaką dostaje po ojcu jest jego przychodem, a nie dochodem, kwestionuje powoływanie się na kryterium dochodowe w kwocie 477 zł, oraz w ujęciu historycznym przedstawia swoją sytuację rodzinną i majątkową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Kontrola sądowoadministracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie wykazała naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Ustalenia stanu faktycznego tj. istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia czy T. K. można udzielić wnioskowanych zasiłków, zostały poczynione w sposób prawidłowy. Należy tutaj wskazać na wysokość dochodu uzyskiwanego co miesiąc przez skarżącego. Z uwagi na fakt, że skarżący nie przedstawił wysokości swoich co miesięcznych dochodów organ pomocy społecznej prawidłowo zwrócił się do ZUS Oddział i na podstawie pisma ZUS z dnia 21.01.2011r. ustalił, że renta skarżącego w listopadzie 2010r. wynosiła 1991,07 zł. Potwierdzeniem powyższego jest pismo ZUS znajdujące się na k 12 akt administracyjnych. Przepisami regulującymi zasady udzielania pomocy społecznej jest ustawa z 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz.U.2009 nr 175 poz.1362). Zgodnie z art. 8.1. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. 3. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia(11) oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Nie ma więc racji skarżący kwestionując ustalenia organu ,że jego dochód znacznie przekracza kryterium dochodowe ustalone aktualnie przez ustawodawcę pozwalające na udzielenie zasiłku celowego zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z cyt. przepisem w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. 2. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. 3. Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne Organy administracji prawidłowo uzasadniły odmowę przyznania specjalnego zasiłku celowego. Zgodnie bowiem z art. 41 pkt.1 cyt. ustawy W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; Zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W tym stanie faktycznym i prawnym mając na uwadze, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) skargę jako nie uzasadniona oddalił.