II SA/Po 84/13

WyrokWSA w Poznaniu2013-03-12

Skład orzekający: Jakub Zieliński, Wiesława Batorowicz, Elwira Brychcy

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, może zostać skierowana do współwłaścicieli działki, na której obiekt się znajduje, w sytuacji gdy inwestor zmarł, a jego spadkobiercy nie posiadają tytułu prawnego do nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, wzniesionego bez pozwolenia na budowę, może zostać skierowana do współwłaścicieli działki, na której obiekt się znajduje, jeśli inwestor zmarł, a jego spadkobiercy nie posiadają tytułu prawnego do nieruchomości. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, obowiązek ten obciąża właściciela lub zarządcę obiektu. Skoro spadkobiercy inwestora nie posiadają tytułu prawnego do nieruchomości, a nie wykazano istnienia zarządcy w rozumieniu Prawa budowlanego, decyzja skierowana do współwłaścicieli działki jest prawidłowa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej wraz z tarasem i zbiornikiem na nieczystości, wybudowanego bez pozwolenia na budowę przez zmarłego K. M. Inwestor nie uzyskał pozwolenia na budowę, a roboty budowlane trwały od lipca 2000 r. do maja 2003 r. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu. Po uchyleniu przez WSA decyzji umarzającej postępowanie odwoławcze i oddaleniu skargi kasacyjnej przez NSA, sprawa wróciła do ponownego rozpatrzenia przez WINB. Skarżąca K. M. (spadkobierczyni inwestora) kwestionowała decyzję nakazującą rozbiórkę, wskazując na możliwość legalizacji obiektu lub skierowania nakazu do zarządcy nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 12 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2013 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. decyzją z [...] lipca 2010r. na podstawie art. 48 ust. 4, w związku z art. 83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo Budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 kpa nakazał Panu T. U., Panu A. U. i Pani N. U. - zamieszkałym w miejscowości Z., [...], gm. Z., współwłaścicielom działki o numerze ewidencyjnym [...] położonej w miejscowości Z. rozbiórkę budynku rekreacji indywidualnej, o powierzchni zabudowy 48,97 m2 wraz z przyległym zadaszonym tarasem o powierzchni 33,97 m2 i bezodpływowym zbiornikiem na nieczystości płynne. Organ wskazał, że obiekt pobudowany został bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w wyniku przeprowadzonych w dniu 16 kwietnia 2008r. oględzin nieruchomości pod względem legalności zabudowy działki nr ewid. [...],[...] i [...], położonej przy ul. [...] w miejscowości Z., gm. Z. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś. odnotował, że na przedmiotowej działce nr [...] istnieje murowany budynek jednokondygnacyjny (pełniący funkcję "obiektu rekreacji indywidualnej") o wymiarach 7,90m x 6,10 m, niepodpiwniczony o dachu stromym dwuspadowym konstrukcji drewnianej, do którego (na całej długości) przylega zadaszony taras konstrukcji drewnianej o szerokości 4,30m. Ustalono również wówczas, że budynek ten "został pobudowany na ruinach (fundamentach i pozostałościach trzech ścian) budynku gospodarczego", a roboty te wykonano od lipca 2000r. do maja 2003r. Ustalono również, że inwestorem był - zmarły we wrześniu 2003 r. - pan K. M. Ustalenia te stanowiły przyczynę wszczęcia z urzędu przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 17 kwietnia 2008r. postępowania administracyjnego w sprawie legalności zabudowy działki nr ewid. [...], położonej w miejscowości Z. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego - na podstawie art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane; w ówczesnym brzmieniu - wydał w dniu [...] marca 2010 r. postanowienie, którym pani N. U., panu T. U. oraz panu A. U. (jako współwłaścicielom) nakazał przedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów określonych w rozstrzygnięciu tego postanowienia. Natomiast z uwagi na fakt nieprzedstawienia tych dokumentów organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji wydał w dniu [...] lipca 2010 r. decyzję nakazująca rozbiórkę wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę - budynku rekreacji indywidualnej wraz z przyległym zadaszonym tarasem i bezodpływowym zbiornikiem na nieczystości płynne, posadowionego na działce nr [...], położonej w miejscowości Z. (art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego w ówczesnym brzmieniu). Na skutek odwołania K. M., reprezentowanej przez r.pr. M. K., Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] sierpnia 2010r. umorzył postępowanie odwoławcze przyjmując, że wnosząca odwołanie nie posiadała przymiotu strony niniejszego postępowania administracyjnego (art. 28 k.p.a.). Na skutek skargi K. M. na powyższą decyzję WINB z [...] sierpnia 2010r. Wojewódzki Sądu Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 15 grudnia 2010 r., IV SA/Po 971/10 uchylił zaskarżoną decyzję odwoławczą. Skargę kasacyjną organu oddalił zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r. (sygn. akt II OSK 431/11). Sąd przyjął, że z akt sprawy wynika, że następcy prawni K. M. faktycznie brali udział w postępowaniu, łącznie z doręczeniem pełnomocnikowi skarżącej K. M. decyzji organu I instancji z [...] lipca 2010r. Prawidłowo zatem Sąd I instancji zobowiązał organ administracji do merytorycznego rozpoznania sprawy, z uwagi na posiadanie interesu prawnego przez spadkobierców inwestora, jak i spadkobierców jednego ze współwłaścicieli nieruchomości. Z treści art. 52 ustawy Prawo budowlane wynika, że w pierwszej kolejności obowiązkiem rozbiórki jest obciążony inwestor, jeżeli ma tytuł prawny do obiektu, dopiero w drugiej kolejności właściciel lub sprawujący zarząd nad obiektem. Sąd uznał, że skoro w chwili powstania samowoli budowlanej K. M. był posiadaczem samoistnym, to inwestor ma interes prawny w każdym toczącym się postępowaniu dotyczącym legalizacji, bądź nakazu rozbiórki budynku wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Sąd II instancji podzielił również stanowisko, zgodnie z którym interes prawny spadkobierców K. M. jest uzasadniony również ze względu na ich uprawnienia cywilne o charakterze majątkowym, które to uprawnienie jest związane z ochroną poniesionych nakładów na realizację przedmiotowego obiektu przez inwestora. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po ponownym rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2012r. uchylił zaskarżoną decyzję I instancji w części, w jakiej określono podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia tj. "Na podstawie art. 48 ust. 4, w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo Budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zmianami) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zmianami), i w tym zakresie orzekł: Na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jedn. tekst: Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.", a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ nadzoru budowlanego II instancji w uzasadnieniu decyzji przytoczył dotychczasowy stan sprawy, a następnie wskazał, że w cytowanym orzeczeniu Sąd nie badał zasadności wydania w tej sprawie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego wzniesionego przez inwestora. Innymi słowy w tym zakresie nie zostały określone żadne wskazania wiążące organ odwoławczy. Motywowano, że przedmiotem postępowania administracyjnego jest legalność budowy budynku rekreacji indywidualnej (o powierzchni zabudowy - 48,97 m ) wraz z przyległym zadaszonym tarasem (o powierzchni zabudowy - 33,97 m2) i bezodpływowym zbiornikiem na nieczystości płynne, posadowionego na działce nr [...], położonej w miejscowości Z., w gminie Z. Zdaniem organu nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy obiekt budowlany stanowi "budynek" (art. 3 pkt 2 prawa budowlanego), a roboty związane z jego wykonaniem "budowę" (art. 3 pkt 6 prawa budowlanego). Częścią tego budynku jest zaś przylegający do niego na całej długości zadaszony taras konstrukcji drewnianej o szerokości 4,30 m. Jeśli przy tym bezsporne jest, że przedmiotowy budynek wybudowany został w czasie od lipca 2000r. do maja 2003r. przez pana K. M., a powierzchnia jego zabudowy wynosi 82,94 m2, to nie istnieją przesłanki do zastosowania któregokolwiek z wyłączeń od obowiązku uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę określonych przez ustawodawcę w art. 29-31 prawa budowlanego, to budowa ta mogła być rozpoczęta jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 prawa budowlanego). Skoro zaś bezsporne jest, że: 1) inwestor takiej decyzji nie uzyskał, 2) postępowanie administracyjne w tej sprawie ani nie zostało wszczęte przed dniem 11 lipca 2003 r. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2010 r., II OSK 1/10; LEX nr 597088), ani przed dniem 1 stycznia 2008 r. (art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. nr 99, poz. 665), to nie tylko uzasadnione, lecz również konieczne (art. 48 ust. 1 prawa budowlanego) było w tym przypadku przeprowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego postępowania administracyjnego w trybie art. 48-49 prawa budowlanego. Co więcej, podobnie jak przesłanki, tak też i treść nakazów wydanych przez organy nadzoru budowlanego na poszczególnych etapach tego postępowania oraz konsekwencje ich realizacji zostały precyzyjnie określone przez ustawodawcę w przepisach art. 48-49 prawa budowlanego. Z kolei w art. 52 tej ustawy wskazane zostały podmioty, które mogą być adresatami tych nakazów tzn.: inwestor, właściciel albo zarządca obiektu budowlanego. Jednocześnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że "W pierwszej kolejności nakaz rozbiórki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawcą samowoli budowlanej". Nadto dopuszczalność nałożenia nakazu na inwestora sądy administracyjne obwarowują dodatkowym wymogiem posiadania przezeń tytułu prawnego do obiektu budowlanego. Skoro bezsporne jest, iż to pan K. M. wybudował obiekt budowlany stanowiący przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego, to właśnie on, a nie jego następcy prawni, był inwestorem w rozumieniu art. 52 prawa budowlanego, czyli "sprawcą samowoli budowlanej". Skoro sprawca przedmiotowej samowoli budowlanej nie żyje, to jako potencjalni adresaci nakazów wydawanych na podstawie przepisów art. 48 prawa budowlanego pozostali: właściciel (współwłaściciele) bądź zarządca obiektu budowlanego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego argumentował, że jeśli niewątpliwe jest, że przed Sądem Rejonowym w Ś. z powództwa pani A. M., pani K. M., pana M. M., pana J. M. zawisła (obecnie zawieszona do czasu zakończenia niniejszej sprawy administracyjnej) sprawa "o przeniesienie własności działki" (bądź ewentualny zwrot nakładów poczynionych na nieruchomość objętą pozwem), na której wybudowany został budynek rekreacji indywidualnej wraz z przyległym zadaszonym tarasem, to oczywiste jest, że współwłaścicielami działki są następcy prawni pana P. U., wobec czego prawidłowo Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał właśnie te osoby jako adresatów rozstrzygnięć wydawanych w ramach postępowania prowadzonego na podstawie przepisów art. 48-49 prawa budowlanego. Skoro nie żyje inwestor, to w drugiej kolejności (art. 52 prawa budowlanego) nakazy te winny być kierowane do właściciela (w tym przypadku: współwłaścicieli) budynku (tj. pani N. U., pana T. U. i pana A. U.) jako osób posiadających tytuł prawny umożliwiający wykonanie decyzji. Istnienie współwłaścicieli spełniających kryterium posiadania wspomnianego tytułu prawnego wyklucza równocześnie możliwość i celowość prób nakładania tychże obowiązków na podmiot bądź podmioty, które winny być brane pod uwagę dopiero w trzecim rzędzie (biorąc pod uwagę ustawową kolejność podkreślaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym), tzn. zarządcę (bądź zarządców) budynku. Fakt posiadania przez następców prawnych inwestora przymiotu stron postępowania administracyjnego (art. 28 k.p.a.) - nie może być utożsamiany - z uwagi na brzmienie art. 52 prawa budowlanego - z możliwością nakładania na nich obowiązków, a uzasadnienia dla takiego działania nie może stanowić deklarowana przez następców prawnych inwestora chęć "zalegalizowania" budynku. Organ odwoławczy wskazał, że śmierć inwestora oraz nieposiadanie przez jego następców prawnych tytułu prawnego do obiektu uzasadniały w pełni z jednej strony zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej od nakładania na niego jakichkolwiek obowiązków w ramach niniejszego postępowania administracyjnego, a z drugiej obciążenie tymi obowiązkami aktualnych współwłaścicieli budynku. Prawidłowo zatem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpoczął procedurę legalizacyjną i wydał w dniu [...] marca 2010 r. postanowienie na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 tej ustawy. Trafnie wezwano adresatów obowiązków określonych w tym postanowieniu tj. współwłaścicieli budynku (art. 52 prawa budowlanego). Skutkiem zaś niewykonania przez adresatów postanowienia obowiązków określonych w jego rozstrzygnięciu, było powstanie po stronie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ustawowego obowiązku nakazania rozbiórki obiektu budowlanego stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania administracyjnego (art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 prawa budowlanego). Jednakże Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego był obowiązany do zastosowania art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. ze względu na konieczność dokonania korekty podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Wynikła ona stąd, iż: 1) podstawę tę winien w tym przypadku stanowić art. 48 ust. 1 prawa budowlanego zastosowany w związku z art. 48 ust. 4 tej ustawy, a nie wyłącznie ów ostatnio przywołany przepis oraz 2) już po wydaniu zaskarżonej decyzji administracyjnej nowego tekstu jednolitego ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tzn.: Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623). Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych przez odwołującą się stronę, organ wyjaśniał, że: 1) zawarte w odwołaniu oryginalne poglądy proceduralne związane ze stosowaniem przepisów art. 48 i 49 prawa budowlanego nie mogły mieć wpływu na podjęte przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie, 2) przywołane przez panią K. M. w podaniu z dnia 5 listopada 2012 r. stanowisko Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego wydane "w sprawie możliwości zakończenia budowy przez spadkobierców na podstawie art. 54 i 55 ustawy - Prawo budowlane" dotyczy całkowicie odmiennych stanów faktycznych (tj. dochowaniu przez spadkobierców inwestora formalności związanych z zakończeniem budowy legalnie wybudowanego obiektu budowlanego). Skargę na powyższą decyzję organu II instancji z [...] listopada 2012r. wniosła K. M. domagając się jej uchylenia w całości i zarzucając naruszenie art. 7 kpa i art. 77 §1 kpa oraz art. 48, art. 49 oraz art. 52 prawa budowanego. Skarżąca podnosiła, że Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego niesłusznie wskazuje, że skoro nie żyje inwestor, a właściciele nieruchomości nie dopełnili wymogów związanych z legalizacją obiektu to nie ma podmiotu, na którego rzecz można przeprowadzić legalizację (dodać trzeba, że legalizacja powinna być przeprowadzona z pierwszeństwem przed ewentualnym wydaniem nakazu rozbiórki, który jest dopuszczalny tylko o ile nie ma możliwości legalizacji obiektu). W przedmiotowej sprawie mógłby jako adresat obowiązków legalizacyjnych występować zarządca obiektu budowlanego. Skarżąca wskazała, że ona i jej rodzina, jako osoby faktycznie korzystające z przedmiotowej nieruchomości, dbający o nią są jej zarządcą w rozumieniu art. 52 prawa budowlanego. Organ błędnie przyjmuje, że przywołane przez skarżącą stanowisko Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego wydane w sprawie możliwości zakończenia budowy przez spadkobierców na podstawie art. 54 i 55 ustawy - Prawo budowlane dotyczy całkowicie odmiennych stanów faktycznych (tj. dochowaniu przez spadkobierców inwestora formalności związanych z zakończeniem budowy legalnie wybudowanego obiektu budowlanego). W tej sprawie nie chodzi o legalność wybudowania obiektu, tylko właśnie o dochowanie przez spadkobierców formalności za inwestora. Istota zagadnienia jest więc tożsama. Gdyby przyjąć stanowisko organu ustawodawca byłby niekonsekwentny w kontekście norm wyrażonych w Konstytucji w szczególności zasady równości wobec prawa i zasady proporcjonalności. Skoro spadkobiercy mogą dochować formalności związanych z zakończeniem budowy to tak samo są uprawnieni do podejmowania podobnych formalności w toku postępowania legalizacyjnego. Nadto zarzucono, że organ nie wyjaśnił statusu żony zmarłego (A. M.), a matki K. M. Ze względu na ustawową wspólność majątkową należy przyjąć, że była ona współinwestorem wraz ze swoim mężem K. M. Kwestii tej organ w ogóle nie dostrzega i nie bada. Podobnie organ nie przeanalizował jakie prawo legło u podstaw uznania przez NSA we wspominanej już sprawie (sygn. akt: II OSK 431/11), że K. M. oraz jej rodzinie przysługuje interes prawny do wzięcia udziału w postępowaniu na prawach strony. Wyrok NSA jest na gruncie tej sprawy wiążący i pierwszoplanowym zadaniem organu było ustalenie tej kwestii. Ponadto za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego należy uznać nieustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwana "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Zaznaczyć przy tym należy, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Rozstrzygając niniejszą skargę Sąd Administracyjny był zatem związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2010 r., IV SA/Po 971/10 uchylającego decyzję odwoławczą oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r. oddalającego skargę kasacyjną. W tym zakresie Sądy administracyjne zgodnie uznały, że skarżąca jako spadkobierczyni inwestora posiada przymiot strony postępowania nadzorczego dotyczącego legalizacji budynku rekreacji indywidualnej, o powierzchni zabudowy 48,97 m2 wraz z przyległym zadaszonym tarasem o powierzchni 33,97 m2 i bezodpływowym zbiornikiem na nieczystości płynne na działce nr [...] i w konsekwencji rozbiórki spornego obiektu (art. 28 kpa). Odrębną, natomiast kwestią jest to do jakiego podmiotu skierować należy akty administracyjne wydawane w toku sprawy i ostatecznie rozstrzygnięcie co do istoty sprawy; który z podmiotów wskazach w art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowane (Dz.U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) można obciążyć w niniejszej sprawie obowiązkiem rozbiórki. Sądy administracyjne uprzednio rozpoznające sprawę uznały, że w pierwszej kolejności obowiązkiem rozbiórki obciążony jest inwestor, jeżeli ma tytułu prawny do obiektu, dopiero w drugiej kolejności właściciel lub sprawujący zarząd nad obiektem. Z akt sprawy wynika, że aktualnie skarżąca nie ma żadnego tytułu prawnego do nieruchomości nr [...], na której znajduje się sporny obiekt. Sąd Rejonowy w Ś. wyrokiem z [...] lipca 2009r. w sprawie o sygn. akt [...] oddalił powództwo spadkobierców inwestora o ustalenie istnienia umowy dzierżawy działki nr [...], zawartej między inwestorem K. M. a ówczesnym współwłaścicielem działki P. U. Zawieszone jest postępowanie o przeniesienie własności nieruchomości albo o zapłatę ([...]) Oceniając w tym kontekście zaskarżoną decyzję organu II instancji uznać należało, że ponowne rozpoznanie sprawy nastąpiło zgodnie z powyższymi zaleceniami Sądu. Prawidłowo zatem organ II instancji zapewnił udział w postępowaniu wszystkim spadkobiercom zarówno inwestora, jak i współwłaściciela działki. W tym zakresie podkreślić należy, że organy obu instancji zapewniły pełen udział w postępowaniu administracyjnym żonie inwestora – A. M. Korzysta ona z przymiotu strony postępowania na tych samych zasadach co skarżąca, jako spadkobierca inwestora. Błędne jest zatem stanowisko pełnomocnika skarżącej, że z faktu bycia żoną inwestora zyskuje ona szczególny status w postępowaniu, tym bardziej, że nadal nie posiada tytułu prawego do spornej nieruchomości. Co istotne, w toku postępowania nadzorczego organy jednoznacznie ustaliły, że inwestorem był jedynie K. M. W tym stanie rzeczy, organ II instancji przystąpił do merytorycznego rozpoznania sprawy w przedmiocie legalizacji spornego budynku. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest, bowiem kwestia prawidłowości postępowania administracyjnego dotyczącego legalności budynku rekreacji indywidualnej, o powierzchni zabudowy 48,97 m2 wraz z przyległym zadaszonym tarasem o powierzchni 33,97 m2 i bezodpływowym zbiornikiem na nieczystości płynne w trybie art. 48 i 49 prawa budowlanego. Wobec braku pozwolenia na budowę powyższego budynku, co nie zostało zakwestionowane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na spadkobierców właściciela działki nr [...], na której zrealizowano sporny obiekt, obowiązek przedstawienia określonej dokumentacji. W tym zakresie, słusznie uznał organ nadzoru budowlanego, że skoro spadkobiercy inwestora nie posiadają tytułu prawnego do nieruchomości, to postanowienie w przedmiocie wykonania obowiązków warunkujących legalizację budynku należy skierować do właścicieli działki, którymi aktualnie są następcy prawni P. U. Z uwagi na fakt, że obowiązki powyższe nie zostały wykonane i nie spełniono warunków legalizacji, o jakich mowa w art. 48 ust. 2 prawa budowlanego, organ nie miał innej możliwości, jak wydać decyzję o rozbiórce obiektu na podstawie art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. W tym miejscu wskazać należy, że organ II instancji zasadnie uchylił decyzję organu I instancji w zakresie podstawy prawnej rozbiórki. Organ nadzoru budowlanego I instancji, w świetle powyższych ustaleń oraz wskazań Sądu poprzednio rozpoznającego sprawę, prawidłowo skierował nakaz rozbiórki do następców prawnych właściciela przedmiotowej nieruchomości. Bezzasadny jest również zarzut dotyczący konieczności wyjaśnienia, czy skarżąca pełni funkcję zarządcy spornej nieruchomości w rozumieniu art. 52 prawa budowlanego. Ustawa prawo budowlane posługuje się pojęciem zarządcy, jako podmiotu posiadającego tytuł prawny do nieruchomości na podstawie zarządu (art. 3 pkt 11 prawa budowlanego). Instytucja zarządu o jakiej mowa w art. 52 prawa budowanego uregulowanej przez przepisy art. 43 - 50 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Jest to forma prawna władania nieruchomością przez państwową lub samorządową jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Z faktu, że skarżąca i jej rodzina korzysta z nieruchomości nie sposób zatem wywodzić, że sprawuje ona zarząd w rozumieniu prawa budowlanego. Okoliczność ta nie wymaga zatem dodatkowych wyjaśnień ze strony organów prowadzących postępowanie nadzorcze. Natomiast kwestia ewentualnego przeniesienia prawa własności, rozliczeń, czy innych stosunków prawnych skarżącej i pozostałych spadkobierców inwestora ze spadkobiercami zmarłego właściciela nieruchomości jest zagadnieniem cywilnoprawnym i podlega orzecznictwu sądów powszechnych. Nadto, w świetle art. 134 §1 p.p.s.a. Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń przepisów prawa, w tym postępowania, które skutkowałoby uchyleniem zaskarżonej decyzji organu I, czy II instancji. Z powyższych względów skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a., jak Sąd orzekł w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło