II SA/Po 840/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi E.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...].r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego kwotę 200,- zł. (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. przyznaje radcy prawnemu B. K. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych podatku od towarów i usług. IV. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/T. Świstak /-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Zieliński W dniu [...] 1999 r., do Dyrektora Zarządu Geodezji I Katastru Miejskiego [...] w P. wpłynął wniosek R. i E. G. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w P. przy ul. Ż. [...] zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], oznaczonej geodezyjnie: obręb D., ark. Mapy [...], działka nr [...], o pow. 490 m2. Kolejnymi postanowieniami z dnia: [...] 2000 r., [...]2000 r. oraz [...] 2001 r. Dyrektor Zarządu Geodezji I Katastru Miejskiego [...] w P. przedłużał termin do załatwienia sprawy. Pismem z dnia 1 grudnia 2005 r. Kierownik Biura Zarządu Gospodarowania Nieruchomościami Miasta P. poinformował wnioskodawców o wejściu w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, która przewidywała, iż do postępowań wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed datą jej wejścia w życie, stosowane będą przepisy nowej ustawy. Jednocześnie poinformowano, iż utraciła moc uchwała Rady Miasta P. nr [...] z dnia 9 października 2002 r. w sprawie udzielania bonifikaty od opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Z uwagi na powyższe zaproponowano wnioskodawcom złożenie wniosku o zawieszenie postępowania do czasu podjęcia nowej uchwały w sprawie bonifikat. Pismem z dnia 29 grudnia 2005 r. R. i E. G. złożyli wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego, w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w P. przy ul. Ż. [...], do czasu ustalenia bonifikaty od opłat za przekształcenie. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2006 r. Dyrektor Zarządu Geodezji I Katastru Miejskiego [...] w P. zawiesił przedmiotowe postępowanie. Pouczył strony, iż w przypadku niezłożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania - przez którąkolwiek ze stron - w terminie 3 lat, żądanie wszczęcia postępowania będzie uznane za wycofane. Pismem z dnia 4 kwietnia 2008 r., Wydział Gospodarki Nieruchomościami Urzędu Miasta P. poinformował R. i E. G., iż w dniu 1 stycznia 2008 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oraz niektórych innych ustaw. W piśmie wyjaśniono zasady obliczania opłaty z tytułu przekształcenia oraz poinformowano o przysługujących bonifikatach oraz warunkach ich uzyskania. Jednocześnie zwrócono się do wnioskodawców czy są zainteresowani podjęciem zawieszonego postępowania oraz złożeniem wniosku o udzielenie bonifikaty. Decyzją z dnia [...] 2009 r. nr [...] Prezydent Miasta P. umorzył postępowanie z wniosku R. i E. G. w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w P. przy ul. Ż. [...], zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] oznaczonej geodezyjnie: obręb D., ark. Mapy [...], działka nr [...], o pow. 490 m2. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż pomimo upływu 3 lat od otrzymania postanowienia o zawieszeniu postępowania, strona nie zwróciła się z wnioskiem o jego podjęcie, czyli żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. W związku z powyższym postępowanie należało, na podstawie art. 105 K.p.a., umorzyć jako bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli R. i E. G. Podnieśli, iż nie rozumieją przyczyny umorzenia postępowania. Postępowanie nie zostało zakończone decyzją ostateczną do dnia 13 października 2005 r. nie z ich winy, a organ nie uprzedził ich o zbliżającej się zmianie przepisów. W dniu 30 grudnia 2005 r. występująca w imieniu wnioskodawców córka została zmuszona do złożenia wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego, co odbyło się wbrew woli zainteresowanych. Ponadto podnieśli, iż nie przyjęto ich wniosku z dnia 17 stycznia 2006 r. o podjęcie zawieszonego postępowania. Decyzją z dnia [...] 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Kolegium zwróciło uwagę, iż wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego z dnia 29 grudnia 2005 r. został podpisany przez obie strony tj. R. i E. G., zatem twierdzenia skarżących dotyczące przymuszenia ich córki do złożenia wniosku o zawieszenie postępowania, nie zasługują na uwzględnienie. Organ odwoławczy zaznaczył, iż w postanowieniu o zawieszeniu postępowania skarżący zostali prawidłowo pouczeni o skutkach braku złożenia wniosku o podjęcie postępowania, w terminie 3 lat. Odnosząc się do zarzutu nieprzyjęcia przez organ I instancji pisma R. i E. G. z dnia 17 stycznia 2006r., Kolegium stwierdziło, iż na przedmiotowym wniosku załączonym do odwołania nie ma daty jego wpływu do organu i tym samy tym samym trudno jest uznać powyższe twierdzenie za wiarygodne. Ponadto pismem z dnia 4 kwietnia 2008 r strony zostały poinformowane przez organ I instancji o możliwości podjęcia postępowania, a także o zmianie przepisów i możliwości udzielania w obowiązującym stanie prawnym bonifikaty od opłaty, z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Strony poinformowano o czynnościach, których dokonanie było przesłanką podjęcia zawieszonego postępowania i wystąpienia o podzielenia bonifikaty. Zgodnie z pouczeniem zawartym w piśmie, niedokonanie tych czynności (niezłożenie stosownych dokumentów) oznaczało brak zainteresowania strony podjęciem postępowania i możliwością skorzystania z bonifikaty. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, iż R. i E. G. nie byli zainteresowani podjęciem zawieszonego postępowania, więc rozstrzygnięcie organu I instancji należało uznać za prawidłowe. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu R. i E. G. wnieśli o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Podnieśli, iż przyczyny zaistniałej sytuacji dopatrują się w postanowieniu Dyrektora Zarządu Geodezji I Katastru Miejskiego [...] w P. z dnia 12 marca 2001 r. przedłużającego termin załatwienia sprawy do chwili wejścia w życie nowych przepisów. Skarżący zwrócili uwagę, iż w momencie złożenia wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w P.przy ul. Ż. [...], w dniu 26 listopada 1999 r. obowiązywała inna, ich zdaniem bardziej korzystna procedura przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Podnieśli, że sposób załatwienia ich sprawy jest niezgodny z art. 2, art. 75 i art. 76 Konstytucji RP, a przekształcenie powinno dotyczyć jedynie gruntu gdyż wszystko, co się na nim znajduje jest owocem ich pracy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P.wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji dodatkowo podnosząc, iż zarzut przewlekłości postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie może być podnoszony na tym etapie postępowania. Postanowieniem z dnia 18 marca 2010 r. Wojewódzki Sądu Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę R. G. z uwagi na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, przez jej podpisanie. Pismem procesowym z dnia 20 sierpnia 2010 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik R. i E. G. – r.pr. B. K. podniosła m.in., iż wszelkie czynności dokonywane w postępowaniu administracyjnym przez małżeństwo G., w tym wniosek o zawieszenie postępowania, spowodowane były oczekiwaniem na korzystniejsze warunki przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz opierały się na całkowitym zaufaniu do organów państwa. Nie bez znaczenia jest przewlekłe postępowanie prowadzone przez organ I instancji. Faktem jest, iż strona pozostawała przez długi czas w bezczynności wobec przedłużania terminów do załatwienia sprawy, jednakże było to spowodowane błędnymi pouczeniami organu I instancji o braku środków zaskarżenia od postanowień o odroczeniu terminu zakończenia postępowania. Pełnomocnik podkreślił, iż wolą R. i E. G. nie było zawieszenie postępowania a następne rezygnacja z uprawnień z przekształcenia prawo użytkowania w prawo własności. Ich działania były spowodowane sugestiami i propozycjami organu, których znaczenia i konsekwencji nie byli w pełni świadomi. Obecna na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2010 r. pełnomocnik skarżącego wycofała zgłoszony w piśmie z dnia 20 sierpnia 2010 r. wniosek o przesłuchanie skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek nie z powodu podniesionych w niej zarzutów. Zgodnie z art. 98 K.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu (§ 1). Jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane (§ 2). Należy jednak podkreślić, iż za wycofane zostanie uznane żądanie pierwotne, a zatem w niniejszej sprawie, wniosek o wszczęcie postępowania o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności . A skoro tak, to brak wniosku zmierzającego do wszczęcia i prowadzenia postępowania powoduje, iż postępowanie takie staje się postępowaniem bezprzedmiotowym. Stosownie natomiast do art. 105 §1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W rozpatrywanej sprawie niewątpliwym jest, iż podstawą zawieszenia postępowania był wniosek R. i E. G., z dnia 29 grudnia 2005 r. o zawieszenie, na podstawie art. 98 § 1 K.p.a., postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w P. przy ul. Ż. [...], wszczętego na ich żądanie. W związku z powyższym zaistnienie okoliczności wskazanych w art. 98 § 2 K.p.a. winno skutkować uznaniem, iż wniosek o przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, został wycofany a postępowanie podlega umorzeniu. Organy obu instancji przyjęły, iż w trzyletnim okresie od dnia doręczenia stronom postanowienia o zawieszeniu postępowania żadna ze stron nie zwróciła się o jego podjęcie. Należy jednak zauważyć, iż odwołując się od decyzji I instancji R. i E. G. podnieśli, że pismem z dnia 17 stycznia 2006 r. zwrócili się do Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego [...] w P. o podjęcie zawieszonego postępowania, a wniosek ten nie został przyjęty. Odpis ww. pisma został załączony do odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. rozpatrujące odwołanie ograniczyło się do stwierdzenia, iż podniesioną przez małżeństwo G. okoliczność trudno uznać za wiarygodną, z uwagi na brak na załączonym do odwołania odpisie ww. pisma, daty jego wpływu do organu. Zgodne z art. 140 K.p.a. w postępowaniu odwoławczym znajdują zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem I instancji. Do organu odwoławczego należy, zatem dokładne i wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, na podstawie całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ( art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, podniesiona w odwołaniu okoliczność nieprzyjęcia przez organ I instancji wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, istotna dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, nie została wystarczająco wyjaśniona przez organ odwoławczy. Ustalenie, czy pismo R. i E. G., z dnia 17 stycznia 2006 r. zostało złożone (przesłane) do organu I instancji, jest niezbędne dla ustalenia czy zaistniały wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 98 § 2 K.p.a., i których istnienie jest konieczne dla uznania, iż istnieje podstawa do umorzenia postępowania. Poczynione w tym zakresie czynności Kolegium należy uznać za niewystarczające. Nie wyjaśniono m.in., czy skarżący faktycznie złożyli pismo z dnia 17 stycznia 2006 r., a jeżeli tak to czy dokonali tego osobiście w siedzibie organu, czy za pośrednictwem poczty, czy zaewidencjonowano w siedzibie organu I instancji wpływ ww. pisma. Dopiero po poczynieniu tego rodzaju ustaleń będzie można uznać, iż organ w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 77 § 1 K.p.a. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w pkt. III wyroku, na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /Tomasz Świstak/ /Danuta Rzyminiak - Owczarczak/ /Jakub Zieliński/