II SA/Po 843/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z o.o. z siedzibą w G. na zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w P. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odpadów oddala skargę Wojewódzkie Inspektor Ochrony Środowiska zarządzeniem pokontrolnym, nr (...), z dnia (...) maja 2013 r., skierowanym do O. G. – prokurenta samoistnego "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G., na podstawie art. 12 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r., Nr 44, poz. 287 ze zm.) oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach od (...) marca 2013 r. do (...) kwietnia 2013 r. na terenie "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G., Oddział w P., ul. (...), P., udokumentowanych protokołem nr (...), nakazał aby proces zbierania odpadów na terenie Oddziału w P. był prowadzony w sposób selektywny, ze szczególnym uwzględnienie dalszego sposobu ich zagospodarowania, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zarządzenia. Uzasadniając powyższe zarządzenie wyjaśniono, że w ramach prowadzonego postępowania kontrolnego stwierdzono na terenie "A" Sp. z o.o. w G., Oddział w P., nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. Kontrolowany podmiot prowadzi zbieranie odpadów metali, wśród których znajdują się również odpady o kodzie 160117, pochodzące od przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu pojazdów. W wyniku przeprowadzonych oględzin stwierdzono łączne (na jednej hałdzie) magazynowanie odpadów, które w zależności od ich parametrów (właściwości fizycznych) kierowane są do procesu strzępienia lub bezpośrednio do huty. Obowiązek zbierania odpadów w sposób selektywny wynika z przepisów art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 21). Dodatkowo podniesiono, że miejsce i sposób magazynowania odpadów wskazano również w pkt 3 decyzji Starosty P. z dnia (...) marca 2009 r. zezwalającej na zbieranie odpadów. Pismem z dnia (...) maja 2013 r. "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. wezwała Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do usunięcia naruszenia prawa i uchylenia wydanego zarządzenia pokontrolnego. W uzasadnieniu pisma podniesiono, że Spółka segreguje zbierane przez siebie odpady (złom) nie zmieniając ich kodów, lecz grupując je według sposobu dalszego przeznaczenia na a) złom wymagający przerobu na strzępiarce (ewentualnie praso – nożycach) przed skierowaniem do huty; b) złom mogący trafić bezpośrednio do przerobu w hucie. Zdaniem Spółki, dla oceny, czy Spółka realizuje określony w art. 23 ust. 1 ustawy o odpadach obowiązek selektywnej zbiórki odpadów, nie ma znaczenia, czy zbierane odpady będą oznaczone tym samym kodem według rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów. Wystarczające jest gromadzenie odpadów, których właściwości i cechy umożliwiają specyficzny rodzaj przetwarzania. W konsekwencji należało uznać, że sposób zbierania odpadów przez Spółkę jest zgodny z definicją selektywnego zbierania – polega ona bowiem na gromadzeniu odpadów według ich zdatności do dalszego przetworzenia w hucie. W wyniku segregacji część odpadów kierowana jest do strzępiarki i na praso nożyce przed skierowaniem do huty, a część bezpośrednio do huty. Taki sposób postępowania z odpadami ma oparcie w obowiązujących przepisach, a ponadto uzasadnienie techniczne, środowiskowe oraz gospodarcze. Z punktu widzenia dalszego zagospodarowania zbieranych przez Spółkę odpadów niecelowe byłoby dalsze sortowanie odpadów. Tymczasem organ inspekcji środowiska przyjął, że bez względu na właściwości i cechy umożliwiające specyficzny sposób przetwarzania zbieranych przez Spółkę odpadów, selektywna zbiórka oznacza zbieranie odpadów z podziałem na ich poszczególne rodzaje, tj. każdy odpad oznaczony innym kodem powinien być zbierany oddzielnie. W opinii Spółki taka wykładania przepisów nie znajduje odzwierciedlenia w treści normatywnej przywołanych przepisów. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska pismem z dnia (...) czerwca 2013 r., nr (...), odpowiedział na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wyjaśniając, że w wyniku kontroli przeprowadzonej w okresie od (...) marca 2013 r. do (...) kwietnia 2013 r. na terenie "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. Oddziału w P. przy ul. (...) ujawniono łączne magazynowanie na jednej hałdzie odpadów pochodzących ze stacji demontażu pojazdów, opakowań po substancjach niebezpiecznych lub nimi zanieczyszczonych, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego oraz odpadów powstałych w wyniku termicznego przekształcenia odpadów (w tym filtrów olejowych, zaliczanych do odpadów niebezpiecznych). Część odpadów pochodzących ze stacji demontażu stanowiły stalowe karoserie, wewnątrz których znajdowały się pozostałe elementy wyposażenia tj. fotele, tworzywa sztuczne, tapicerka, stłuczone szyby oraz elementy instalacji elektrycznych, które nic nadawały się do bezpośredniego skierowania do huty. Jak podniesiono, prowadzenie działalności na zasadzie współpracy z podmiotami prowadzącymi stacje demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz z jednostkami prowadzącymi lokalne punkty skupu złomu wymaga przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, a w szczególności jej art. 23 ust. 1, dotyczącego selektywnego zbierania odpadów, jak też ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, a w szczególności jej art. 28 określającego zasady rozliczania uzyskanych poziomów odzysku i recyklingu oraz ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, a w szczególności art. 37 i 38, nakazujących selektywne zbieranie zużytego sprzętu oraz ich przekazywanie wyłącznie do zakładu przetwarzania, wpisanego do rejestru Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Na podstawie wyników kontroli oraz złożonych do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska pism wynika, że zbierane na terenie Oddziału w P. odpady pochodzące ze stacji demontażu pojazdów kierowano, w zależności od ich stanu, bezpośrednio do Huty "B" w O. lub do dalszego ich przetworzenia w zakładzie przerobu złomu (strzępiarka lub prasonożyce) "A" w G. Organ wyjaśnił następnie, że sposób dalszego zagospodarowania zbieranych odpadów jest bardzo istotny z punktu widzenia sposobu rozliczania poziomów odzysku/recyklingu przez przedsiębiorców prowadzących stacje demontażu pojazdów, który określono w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 października 2010 r. w sprawie obliczania poziomów odzysku i recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. z 2010 r., Nr 202, poz. 1340). Wskazano w nim jednoznacznie, które procesy "R" należy uwzględnić w procesie obliczania recyklingu/odzysku odpadów oraz sposób obliczania poziomu odzysku/recyklingu w przypadku kierowania pojazdów i wstępnym demontażu do strzępienia. Z powyższego wynika jednoznacznie, że w przypali zbierania odpadów pochodzących ze stacji demontażu dochodzi do powstania dwóch niezależnych strumieniami odpadów różniących się ich właściwościami i specyfiką dalszego ich przetwarzania tj. karoserie zawierające wewnątrz inne elementy wyposażenia – kierowane bezpośrednio do strzępiarki i metale żelazne "czyste" kierowane bezpośrednio do huty. Dlatego też istotne znaczenie ma zapis w karcie przekazania odpadów pod pozycją "rodzaj procesu przetwarzania, któremu powinien zostać poddany odpad" tj. R-4 w przypadku bezpośredniego kierowania odpadów do huty i R-12 w przypadku kierowania odpadów do strzępieniu. Skargę na zarządzenie pokontrolne z dnia (...) maja 2013 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie art. 23 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 24 ustawy o odpadach polegające na przyjęciu, iż Spółka nie prowadzi na terenie zakładu w P., ul. (...), P., zbierania odpadów w sposób selektywny, pomimo iż sposób prowadzenia zbierania odpadów przez Spółkę w pełni odpowiada wymogom selektywnego zbierania oraz zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska polegające na niewskazaniu przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska konkretnego, w ustalonym w toku kontroli stanie faktycznym, sposobu prowadzenia zbierania odpadów, który w ocenie organu spełniałby wymóg selektywnego zbierania. W uzasadnieniu skargi podtrzymano zarzuty zawarte w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, że dla stwierdzenia dokonywania selektywnego zbieranie odpadów nie ma znaczenia, czy zbierane odpady są oznaczone tym samym kodem określonym w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 roku w sprawie katalogu odpadów. Podkreślono, że wprowadzony przez Spółkę sposób podziału zbieranych odpadów według możliwości ich dalszego zagospodarowania, wynika z określonych właściwości i cech zbieranych odpadów umożliwiających ich bezpośrednie przekazanie do dalszego przetwarzania w hucie bądź skorzystania z ogniwa pośredniego w postaci strzępiarki lub praso-nożyc, co jest zgodne z definicją selektywnego zbierania. Taki sposób postępowania z odpadami jest ponadto uzasadniony technicznie, środowiskowo oraz gospodarczo. Z punktu widzenia dalszego zagospodarowania zbieranych przez Spółkę odpadów niecelowe byłoby dalsze ich sortowanie. Dodatkowo podniesiono zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska poprzez wydanie zarządzenia pokontrolnego, które było niewykonalne, bowiem nie określało w sposób przejrzysty i jednoznaczny, jakie czynności należy wykonać w celu usunięcia stwierdzonych naruszeń. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Pismem procesowym z dnia (...) października 2013 r. pełnomocnik "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. – radca prawny D. C. wniósł o jej uwzględnienie podtrzymując zarzuty zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości zarządzenia pokontrolnego nr (...) z dnia (...) maja 2013 r., skierowanym do O. G. – prokurenta samoistnego "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G., w którym zobowiązano Spółkę, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zarządzenia, aby proces zbierania odpadów na terenie Oddziału Spółki w P. był prowadzony w sposób selektywny, ze szczególnym uwzględnienie dalszego sposobu ich zagospodarowania, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zarządzenia. Rozpoznając przedmiotową sprawę należy w pierwszej kolejności zauważyć, że kwestionowane zarządzenie pokontrolne zostało wydane na podstawi art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska, zgodnie z którym wojewódzki inspektor ochrony środowiska na podstawie ustaleń kontroli może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Zarządzenie powyższe stanowi niewątpliwie władczy akt organu administracji publicznej nakładającym na adresata określone obowiązki. Równocześnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że zarządzenie pokontrolne, o którym mowa w powołanym powyżej przepisie jest innym aktem z zakresu administracji publicznej, na który przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, po wyczerpaniu trybu przewidzianego w art. 52 § 3 i w terminie określonym w art. 53 § 2 powołanej powyżej ustawy. Skarżąca Spółka skorzystała z powyższej możliwości i pismem z dnia (...) maja 2013 r. wezwała Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do usunięcia naruszenia prawa i uchylenia wydanego zarządzenia pokontrolnego. Stąd też uznać należało, że skarga została wniesiona w trybie i na zasadach określonych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, i jako taka podlegała rozpoznaniu. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje, że na terenie "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G., Oddział w P., ul. (...), P. ma miejsce łączne (na jednej hałdzie) magazynowanie odpadów, które w zależności od ich parametrów (właściwości fizycznych) kierowane są do procesu strzępienia lub bezpośrednio do huty. Okoliczność powyższą potwierdzają zarówno zdjęcia, dokonane podczas przeprowadzenia czynności kontrolnych w dniach od (...) marca 2013 r. do (...) kwietnia 2013 r., jak i treść protokołu kontroli Nr (...), gdzie w punkcie 4 stwierdzono między innymi, że odbierając odpadu metali żelaznych o kodzie 160117 (metale żelazne) od stacji demontażu pojazdów, kontrolowany podmiot odbiera w znacznej części odpady zawierające w sobie elementy tworzyw sztucznych, tapicerki, szyb, a także foteli, co dyskwalifikuje je do bezpośredniego przekazania do odzysku o kodzie R-4 (huta). Wprawdzie skarżąca odmówiła podpisania tego protokołu, jednakże powyższy fakt w istocie potwierdziła w swoich wyjaśnieniach stanowiących załącznik Nr 3 do protokołu. Rozpoznając przedmiotową sprawę należy, wskazać że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach pod pojęciem "zbieranie odpadów" rozumie się gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów, o którym mowa w pkt 5 lit. b. Równocześnie, zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 24 powołanej powyżej ustawy pod pojęciem "selektywnego zbierania odpadów" rozumie się zbieranie, w ramach którego dany strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami. Zawarta w 3 ust. 1 pkt 24 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach definicja legalna selektywnego zbierania odpadów stanowi inkorporację do polskiego systemu prawnego wymogów określonych w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów oraz uchylających niektóre dyrektywy (Dz. U. UE L z 2008 r., Nr 312, s. 3), która kładzie nacisk na zbieranie odpadów w taki sposób, który pozwala dany strumień odpadów przetwarzać w sposób dla niego specyficzny, przy równoczesnym uwzględnieniu właściwości odpadów. W ocenie Sądu, nie ulega więc wątpliwości, że w świetle ustawowej definicji, odpadami selektywnie zbieranymi będą takie odpady, które ze względu na swoje właściwości będą podlegały temu samemu rodzajowi przetwarzania. Jeżeli nadto zważyć, że w świetle definicji legalnej pojęcia zbierania odpadów (art. 3 ust. 1 pkt 34 ustawy o odpadach) dopuszcza się możliwość sortowania odpadów, ale jedynie takiego, które nie prowadzi do zasadniczej zmiany ich charakteru i składu, należy dojść do wniosku, że odpadami selektywnie zbieranymi nie będą takie odpady, które (jak w niniejszym przypadku) stanowią mieszaninę metali, szkła i plastiku i które przed docelowym sposobem przetworzenia (np. w hucie) wymagają obróbki pośredniej, polegającej na rozdzieleniu poszczególnych ich frakcji w ramach tzw. procesu strzępienia. Zbieranie odpadów tego rodzaju na jednej hałdzie nie pozwala bowiem na ich specyficzne (a więc właściwe dla tych odpadów) przetwarzania i wymaga zastosowania procesu obróbki pośredniej nieprzewidzianej w art. 3 ust. 1 pkt 34 powołanej powyżej ustawy. Skarżąca spółka nie realizuje obowiązku selektywnego zbierania odpadów w powyższym rozumieniu. Jak wynika bowiem z protokołu kontroli z dnia (...) kwietnia 2013 r. w jednym miejscu (na jednej hałdzie) zbierane są odpady, które ze względu na swoje właściwości mogą być skierowane bezpośrednio do huty, jak i takie, które wcześniej muszą być poddane procesowi strzępienia. Co więcej, w toku prowadzonych czynności kontrolnych ujawniono również obecność wśród zmagazynowanych odpadów metali żelaznych innych odpadów, w tym zaliczanych do niebezpiecznych tj. opakowań po substancjach niebezpiecznych oraz zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, czego potwierdzeniem jest protokół oględzin wraz z załączoną dokumentacją fotograficzną (załącznik Nr 2 do protokołu kontroli). W konsekwencji należało dojść do wniosku, że istniały podstawy do wydania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Za nietrafny uznać należało również zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska polegające na niewskazaniu przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska konkretnego, w ustalonym w toku kontroli stanie faktycznym, sposobu prowadzenia zbierania odpadów, który w ocenie organu spełniałby wymóg selektywnego zbierania. Niewątpliwie, jak zasadnie wywiedziono w skardze, w świetle art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska wydane zarządzenie pokontrolne powinno określać w sposób przejrzysty i jednoznaczny, jakie czynności należy wykonać w celu usunięcia stwierdzonych naruszeń. Należy jednak zwrócić uwagę, że obowiązek selektywnego zbierania odpadów, rozumiany jako prowadzenie zbiórki odpadów, która nie prowadzi do zmiany klasyfikacji zmienianych odpadów, a więc nie narusza klasyfikacji odpadów, stanowi obowiązek wynikający wprost z przepisów prawa. Ponadto został on potwierdzony w decyzji Starosty P. z dnia (...) marca 2009 r., mocą której zezwolono "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. na zbieranie odpadów na terenie zlokalizowanym przy ul. (...) w P. Reasumując dotychczasowe rozważania uznać należało, że zarządzenie pokontrolne Wojewódzkie Inspektor Ochrony Środowiska z dnia (...) maja 2013 r. odpowiadało prawu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.