II SA/Po 85/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji /-/ J. Szuma Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej "Inspektorem Wojewódzkim"), po rozpatrzeniu odwołania R. K., w zasadniczej części utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (zwanego dalej "Inspektorem Powiatowym") z dnia [...] października 2021 r., [...] nakazującą odwołującej się 1) wyłączenie z użytkowania budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce [...] przy ul. [...] w B. , gmina M. G., 2) umieszczenie na budynku informacji o zakazie wstępu oraz 3) wykonanie doraźnego zabezpieczenia budynku przed dostępem osób trzecich. Inspektor Wojewódzki uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji tylko w zakresie terminu wykonania obowiązków i (w miejsce terminu określonego na [...] listopada 2021 r.) orzekł o konieczności wykonania przez zobowiązaną obowiązków do [...] lutego 2022 r. Na decyzję Inspektora Wojewódzkiego skargę wniosła R. K. zaskarżając decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązków. Poza wnioskami głównymi, obejmującymi uchylenie decyzji w kwestionowanym zakresie (skarżąca chciałaby, aby konieczność wykonania obowiązków określono do [...] sierpnia 2022 r.), wystąpiła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wyjaśniła, że "wobec argumentacji przedstawionej [...] w skardze" nie będzie ona w stanie wykonać nałożonych na nią obowiązków w terminie, co narazi ją na ewentualne wszczęcie postępowania egzekucyjnego i wymierzenie grzywny. Spośród argumentacji skargi, na którą powołała się R. K. należy wymienić takie okoliczności, jak sytuację życiową mieszkańców obiektu, ich możliwości finansowe i mieszkaniowe. Lokatorzy budynku objętego nakazami (W. D. i B. D. – rodzice skarżącej) są osobami starszymi i schorowanymi. Nie posiadają środków na przeprowadzenie remontu obiektu ani też środków na opłacenie najmu innego lokalu. Zarazem ich stan zdrowia nie pozwala na przeprowadzenie prac naprawczych własnymi siłami oraz nie posiadają oni innej nieruchomości, do której mogliby się przenieść. Co więcej. W. D. i B. D. są bardzo związani ze swoim mieszkaniem i nie przyjmują do wiadomości, że ostatecznie będą musieli je opuścić. Skarżąca zaznaczyła, że planuje przeprowadzić remont, ale nie jest w stanie zapewnić rodzicom innego lokalu do dnia [...] lutego 2022 r. Prace budowlane wymagają współpracy z firmami budowlanymi i konieczne jest też zgromadzenie na to funduszy. Skarżąca zaznaczyła, że nie zamierza uchylać się od nałożonych obowiązków, jednakże apelowała, że nie jest w stanie zrealizować decyzji w terminie. Będzie to możliwe do [...] sierpnia 2022r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania wskazanych aktów odpowiada przesłankom zawartym w ustawie, pozwalającym na jego uwzględnienie na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej "P.p.s.a.") wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W niniejszej sprawie R. K. oczekuje, że poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wstrzymaniu ulegnie termin wykonania obowiązku wyłączenia z użytkowania budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce [...] przy ul. [...] w B. , którego to terminu – jak twierdzi – nie jest w stanie dochować. Skarżąca skądinąd kwestionuje decyzję Inspektora Wojewódzkiego z dnia [...] grudnia 2021 r., [...] tylko w odniesieniu do daty jej wykonania, podkreślając, że nie jest w stanie szybko zorganizować ani prac remontowych ani wyprowadzki rodziców, którzy budynek objęty postępowaniem zajmują. Do tego, rodzice są osobami starszymi i schorowanymi. Nie chcą opuścić budynku. R. K. miałaby natomiast problem z zapewnieniem im miejsca pobytu (z powodów organizacyjnych i finansowych). Jak zaznaczono art. 61 § 3 P.p.s.a. formułuje alternatywnie dwie ustawowe przesłanki pozostawione ocenie sądu rozstrzygającego o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności. Są to niebezpieczeństwo: - wyrządzenia znacznej szkody lub - spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Znaczna szkoda to taka szkoda (majątkowa, a także niemajątkowa), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego równowartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które – raz zaistniałe – powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Aby Sąd mógł stwierdzić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, strona kwestionująca decyzję (postanowienie) musi przytoczyć istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że jej wykonanie spowoduje dla niej daleko idące, względnie trudne do odwrócenia negatywne konsekwencje. W ocenie Sądu okoliczności przedstawione w skardze przez R. K. nie są wystarczające, aby wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji na podstawie przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Przede wszystkim w tym miejscu należy zaznaczyć, że decyzja Inspektora Wojewódzkiego i poprzedzająca ją decyzją Inspektor Powiatowego mają charakter "interwencyjny". Zawierają nakaz doraźny wyłączenia budynku z użytkowania z uwagi na groźbę jego zawalenia. Nakaz taki znajduje podstawę w art. 68 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm. – uw. Sądu, dalej "P.b."), który stanowi między innymi, że w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, organ nadzoru budowlanego jest obowiązany nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania. Mając świadomość, że jest to dla R. K. uciążliwe (organizacyjnie i finansowo), a dla jej rodziców trudne także z powodów subiektywnych (starsze osoby, co zrozumiałe, niekiedy niechętnie opuszczają miejsce zamieszkania, do którego są przywiązani), Sąd nie może jednak uznać nakazu wynikającego z decyzji z dnia [...] grudnia 2021 r., [...] jako takiego, który może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Rodzina R. K. stanęła po prostu przed trudnym, ale wynikającym z okoliczności życiowych, wyzwaniem jakim jest konieczność doprowadzenia do należytego stanu technicznego budynku, w którym zamieszkują W. D. i B. D.. W toku postępowania organy stwierdziły (Sąd na ten moment tego nie przesądza, gdyż będzie to kontrolowane w wyroku), że budynek w [...] grozi zawaleniem. W takiej sytuacji nakaz wyłączenia budynku z użytkowania ma na celu ochronę dobra jego mieszkańców przed realnym niebezpieczeństwem dla zdrowia i życia. Osoby, które zmuszone są na podstawie art. 68 P.b. opuścić miejsce zamieszkania, muszą same bądź z pomocą rodziny znaleźć nowe bądź tymczasowe miejsce pobytu. Sama konieczność znalezienia takiego miejsca pobytu nie rodzi natomiast żadnego niebezpieczeństwa szkody ani trudnych do odwrócenia skutków. Sąd podkreśla, że z punktu widzenia wartości chronionych przez art. 68 P.b. nie ma znaczenia to, czy osoby zamieszkujące budynek nie chcą go opuścić, nie mają na to środków finansowych czy przeszkodą jest ich stan zdrowia. Możliwe zawalenie budynku to groźba nagłego jego zniszczenia i utraty życia lub zdrowia mieszkańców. Terminu wyłączenia budynku grożącego zawaleniem z użytkowania nie można więc przesuwać czy wstrzymywać bez bardzo ważnych ku temu powodów. Sąd na marginesie zwraca uwagę, że w sytuacji, gdy stan budynku zagraża jego zawaleniem, jego właściciel jest obowiązany przedsięwziąć wszystkie możliwe działania mające na celu uniknięciu zagrożenia dla jego mieszkańców. Ciężar pomocy rodzicom wynika więc w przypadku R. K. z prawa własności, ale też ma ona obowiązki wobec nich wynikające z prawa rodzinnego. Na marginesie sprawy Sąd zaznacza, że jeżeli wykonanie decyzji o wyłączeniu budynku w [...] z użytkowania stawia rodziców skarżącej w sytuacji, w której będą oni pozbawieni miejsca zamieszkania z powodu braku środków finansowych oraz z powodu braku możliwości uzyskania pomocy rodziny, to w takiej sytuacji mogą oni zwrócić się do właściwego ośrodka pomocy społecznej o dofinansowanie celowe (na przykład opłacenie tymczasowego najmu lokalu) na podstawie art. 41 ustawy z dnia [...] marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 z późn. zm.). Mając to wszystko na uwadze Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. Orzeczenie wydano na podstawie więc art. 61 § 3 P.p.s.a. Stosownie do art. 61 § 5 P.p.s.a. postanowienie mogło zapaść na posiedzeniu niejawnym. /-/ J. Szuma