II SA/Po 85/23

Dnia 31 sierpnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 sierpnia 2023 roku sprawy ze skarg A. F. na decyzje Inspektor Sanitarny z dnia 12 grudnia 2022 r., nr [...], [...], [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargi. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w P. (dalej też PPIS)na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 dalej k.p.a.) i art. 5 ust 1 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 195 z późn. zm. Dalej uPIS) po rozpatrzeniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u A. F. (dalej też skarżąca lub strona) wydał następujące rozstrzygnięcia, w których orzekł, że nie stwierdza choroby zawodowej: 1. decyzją z 24 października 2022 r. nr [...]: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1836 dalej r.c.z.), wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 1510 z późn. zm. dalej: KP). 2. decyzją z 24 października 2022 r. Nr [...]: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu rowka nerwu łokciowego, wymienionej w poz. 20 pkt 2 wykazu chorób zawodowych określonego w r.c.z. wydanych na podstawie art. 237 § 1 Pkt 3-6 i § 11 KP. 3. decyzją z 24 października 2022 r. Nr [...]: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu kanału de Gyuon'a, wymienionej w poz. 20 pkt 3 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach r.c.z. wydanych na podstawie art. 237 § 1 Pkt 3-6 i § 11 KP. Motywując decyzje organ wskazał, że rozstrzygnięcia zostały wydane na podstawie orzeczeń lekarskich z dnia 5 marca 2018r. nr [...], [...] i [...] [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej i opinii uzupełniającej z dnia 22 sierpnia 2022 r. wydanych przez [...] Centrum Medycyny Pracy w P. oraz orzeczenia lekarskiego z dnia 15 listopada 2019 r. nr [...], [...] i [...] wydanego przez Instytut Medycyny Pracy [...] w Ł. dotyczącego skarżącej oraz całości akt sprawy. Organ wskazał, że sprawa podlegała ponownemu rozpoznaniu w związku z decyzjami [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 10 lutego 2020 r., w związku z którymi organ I instancji: zawiadomił wszystkie strony o toczącym się postępowaniu oraz umożliwił stronom udział w postępowaniu zgodnie z art. 10 § 1 Kpa; wyjaśnił w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości zakres wykonywanych czynności w X. sp. z o.o. ze szczególnym uwzględnieniem sposobu wykonywania pracy; przeprowadził ponowną ocenę narażenia zawodowego w sposób wyczerpujący uwzględniając wszystkie zakładu pracy; ponownie skonsultował zgromadzony materiał dowodowy z lekarskimi jednostkami orzeczniczymi biorącymi udział w niniejszym postępowaniu; przeanalizował zebrany i uzupełniony materiał dowodowy. PPIS stwierdził, że w związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej dokonanym przez Poradnię Konsultacyjną Chorób Zawodowych i Profilaktyki [...] Centrum Medycyny Pracy [...] organ przeprowadził wywiad zawodowy, w wyniku którego ustalono, że Pani A. F. była zatrudniona od dnia 1 grudnia 1991 r. do dnia 14 grudnia 1997 r. na stanowisku bufetowa, sprzedawca-bufetowa w firmie Y., od dnia 15 grudnia 1997 r. do dnia 7 stycznia 1998 r. jako stażysta odprawa pociągu w PKP [...], od dnia 15 stycznia 1998 r. do dnia 29 maja 1998 r. jako kasjer w S. (obecnie T. sp. z o.o. w P.), od dnia 25 maja 1998 r. do dnia 30 listopada 1999 r. była księgową w przedsiębiorstwie Z. sp. z o.o. w P.. W okresie od dnia 20 listopada 1999 r. do dnia 31 grudnia 1999 r. prowadziła własną działalność gospodarczą jako księgowa, od dnia 11 grudnia 2001 r. do dnia 13 listopada 2002 r. była specjalistą ds. sprzedaży w [...] "R. ", następnie objęła stanowisko specjalisty ds. sprzedaży/księgowej od dnia 14 listopada 2002 r. do dnia 31 maja 2004 r. w Hurtowni [...] i księgowej od dnia 20 grudnia 2004 r. do dnia 28 lutego 2006 r. w A. sp. z o.o. w P., od dnia 1 marca 2006 r. do dnia 30 czerwca 2007 r. w XX. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P., od 1 marca 2006 r. do 30 czerwca 2017 r. w X. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P.. Analiza oceny narażenia zawodowego przeprowadzona przez organ wykazała, że skarżąca od 1998 roku wykonywała obowiązki księgowej z przerwą od 2000 do 2004 roku, obsługiwała komputer (klawiaturę, mysz komputerową). W ocenie PPIS sposób wykonywania pracy nie wiązał się z czynnościami i ruchami monotypowymi, znacznie obciążającymi nadgarstki, w tym wielokrotnie powtarzanymi w czasie zmiany roboczej ruchami dłoni w maksymalnym zginaniu i prostowaniu nadgarstka czy z użyciem nadmiernej siły oraz ucisku. Wskazano, że w sprawie wydane zostały orzeczenia lekarskie [...] Centrum Medycyny Pracy w P. z dnia 5 marca 2018 r. nr [...], [...] i [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczeń lekarska jednostka orzecznicza I stopnia podała, iż skarżąca została skierowana po raz pierwszy do [...] Centrum Medycyny Pracy w P. przez lekarza profilaktyka w 2010 roku na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Po badaniu w Poradni Chorób Zawodowych i analizie dostarczonej dokumentacji oraz ocenie narażenia zawodowego dokonanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej z poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych - orzeczenie [...] z dnia 14 września 2010 r. Pani A. F. złożyła odwołanie od orzeczenia do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., jednak nie zgłosiła się na badanie w wyznaczonym terminie i sprawa została zakończona decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. nr [...] z dnia 6 grudnia 2010 r. Następnie lekarska jednostka orzecznicza wskazała, że Pani A. F. od 1998 roku pracowała w różnych zakładach pracy na stanowisku księgowej, przy obsłudze komputera, a w ostatnim zakładzie pracy X. sp. z o.o. od 2006 roku. Po 2010 roku Pani A. F. kontynuowała pracę na stanowisku księgowej do 2017 roku. W 2016 roku z powodu choroby i zabiegów z nią związanych korzystała ze świadczeń w ramach długotrwałego zwolnienia chorobowego - ZLA, a następnie świadczenia rehabilitacyjnego. W listopadzie 2017 roku Pani A. F. ponownie zgłosiła się do Poradni Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycyny Pracy w P., skierowana przez lekarza profilaktyka z podejrzeniem dwóch chorób zawodowych: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka obu rąk (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych) i zespołu rowka nerwu łokciowego (poz. 20 pkt 2 wykazu chorób zawodowych). W trakcie wizyty przedstawiła dokumentację medyczną, wnioskując o rozpoznanie również zespołu de Guyon'a (poz. 20 pkt 3 wykazu chorób zawodowych). Po badaniu i zapoznaniu się z wynikami, dostarczoną dokumentacją medyczną oraz opiniami specjalistów (ortopeda, neurolog) i oceną narażenia zawodowego dokonaną przez PPIS ustalono rozpoznanie: - zespół cieśni w obrębie nadgarstka obu rąk leczony rehabilitacyjnie; - neuropatie nerwu łokciowego lewego na poziomie rowka nerwu łokciowego po leczeniu operacyjnym; - zespół kanału de Guyon'a kończyny górnej lewej; - choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa; - choroba nadciśnieniowa; - obserwacja tarczycy w wywiadzie. [...] Centrum Medycyny Pracy w P. przed wydaniem orzeczenia przeanalizowało dokumentację z 2010 i 2017 roku, wyniki wykonanych badań, opinie specjalistów ortopedy i neurologa, dokumentację dostarczoną przez skarżącą w tym: karty informacyjne z leczenia w oddziale ortopedii i chirurgii ręki z 2018 r. oraz informacji o przebytej rehabilitacji leczniczej w C. P. w 2017 roku, dokumentację lekarzy leczących, dokumentację badań profilaktycznych i oceny narażenia zawodowego dokonane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. i lekarza Poradni Chorób Zawodowych w toku postępowania orzeczniczego i potwierdziło rozpoznanie kliniczne zespół cieśni w obrębie nadgarstków obu rąk, zespołu rowka nerwu łokciowego lewego i zespołu kanału de Guyon’a lewego. Organ wskazał, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Jednak bezwzględnym warunkiem upoważniającym do uznania choroby zawodowej jest w wyżej wymienionych przypadkach udokumentowanie narażenia zawodowego związanego ze sposobem wykonywania pracy polegającej na: długotrwałym, wielogodzinnym, wykonywaniem ruchów monotypowych, związanym z stałym lub długotrwałym przeciążaniu nadgarstka rożnego rodzaju ruchami (np. silnego chwytania, ściskania narzędzi pracy, zakręcania, prostowania), związanych z stałym lub długotrwałym utrzymywaniem łokci z równoczesnym oparciem o twarde podłoże trwające przez większa część zmiany roboczej. Z opracowanej charakterystyki stanowiska pracy wynika, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą nie może być określony jako ruchy monotypowe, wymagające wymuszonej pozycji ciała oraz znacznego wysiłku fizycznego. Przez wymuszoną pozycję ciała na stanowisku pracy należy rozumieć pozycję, której nie można zmienić, a jest konieczna do wykonywania zakresu obowiązujących czynności. Pani A. F. pracowała w pozycji dowolnej, czyli siedzącej, którą w każdej chwili mogła zmienić. Praca przy obsłudze klawiatury i myszy jest równomierna dla obu rąk i nieobciążona żadnym wysiłkiem fizycznym, a przy zastosowaniu ochron ergonomicznych np. podpórek pod przedramiona i fotela, pozycji nie można nazwać "wymuszoną". Obecny stan wiedzy wskazuje na to, że pisanie na klawiaturze komputera i obsługa myszki nie stanowią poważnego czynnika w rozwoju zespołu cieśni nadgarstka, zespołu de Guyon’a i rowka nerwu łokciowego. Obligatoryjne kryteria diagnostyczne i orzecznicze ustalane przez jednostki merytorycznie nadrzędne są oparte na badaniach naukowych oraz wciąż aktualizowanej literaturze fachowej. Dolegliwości te niewątpliwie utrudniają czynności osoby pracującej przy komputerze, ale nie zostały spowodowane pracą. Zespół cieśni nadgarstka występuje w całej populacji, niezależnie od rodzaju wykonywanych czynności. Jest jedną z często rozpoznawanych i leczonych chorób narządu ruchu. Może mu towarzyszyć zespół kanału de Guyon’a i zespół rowka nerwu łokciowego. Schorzenia te występują również w całej populacji, niezależnie od rodzaju wykonywanych czynności i są jednostkami chorobowymi o bardzo różnorodnej etiologii, który może występować zarówno w przebiegu zaburzeń metabolicznych jak i przewlekłych chorób układu ruchu o charakterze zwyrodnieniowym bądź zapalnym i często współistnieje ze schorzeniami układowymi, a zatem przyczyn choroby należy szukać w czynnikach pozazawodowych, wynikających ze schorzeń ogólnych. Wobec tego organ nie potwierdził narażenia zawodowego, które mogłoby spowodować chorobę zawodową wymienioną w skierowaniu na badanie w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, zespołu kanału de Guyon’a i zespołu nerwu łokciowego. Wskazano, że lekarska jednostka orzecznicza I stopnia nie widziała podstaw do uznania związku pomiędzy rozpoznanym obustronnym zespołem cieśni w obrębie nadgarstka, zespołu kanału de Guyon’a i zespołu nerwu łokciowego a pracą zawodową wykonywaną przez Panią A. F. na stanowisku księgowej przy obsłudze komputera. Pani A. F. skorzystała z przysługującego prawa i złożyła wniosek o przeprowadzenie ponownego badania w lekarskiej jednostce orzeczniczej II stopnia. Lekarska jednostka orzecznicza II stopnia, po przeanalizowaniu dokumentacji medycznej podzieliła ustalenia dotyczące przebiegu kariery zawodowej i dolegliwości chorobowych skarżącej i wydała w dniu 15 listopada 2019 r. orzeczenia lekarskie nr [...], nr [...] i nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Dalej PPIS wskazał, że zgodnie z zasadami obowiązującymi w orzekaniu o chorobach zawodowych, zawodową etiologię rozpatrywanych u pacjentki przewlekłych chorób obwodowego układu nerwowego można rozważać jedynie w przypadku, gdy istnieją przesłanki, aby stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, iż choroby te zostały spowodowane sposobem wykonywania pracy (odpowiedni charakter narażenia zawodowego). Wskazano, że zespół kanału de Guyon’a jest neuropatią nerwu łokciowego, która powstaje wskutek ucisku końcowych rozgałęzień nerwu łokciowego na poziomie nadgarstka w kanale de Guyon’a. Z kolei zespół rowka nerwu łokciowego również jest neuropatią nerwu łokciowego, której przyczyną jest bezpośredni ucisk nerwu w obrębie jego bruzdy na nadkłykciu przyśrodkowym kości ramiennej. Zawodową etiologię stwierdza się u pracowników wykonujących pracę w wymuszonej pozycji ciała, wymagającej długotrwałego utrzymywania kończyn górnych w pozycji zgiętej i lekko odwiedzionej przy równoczesnym przeniesieniu ciężaru górnej części ciała na stawy łokciowe oparte o twarde podłoże lub wykonujących czynności w stałym zgięciu obu stawów łokciowych. Analiza czynności zawodowych wykazała, że w ramach obowiązków zawodowych Pani A. F. nie wykonywała czynności powtarzalnych monotypowych, stwarzających warunki, w których dochodziłoby do zwiększenia ciśnienia w kanale nadgarstka i długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych i w konsekwencji wystąpienie ww. chorób. Wobec braku związku przyczynowego pomiędzy wykonywaną pracą, a stwierdzonym u pacjentki schorzeniem nie jest możliwe rozpoznanie u badanej ww. chorób zawodowych. W toku postępowania wyjaśniającego PPIS wystąpił do pracodawców o podanie zakresu wykonywanych czynności na stanowisku księgowej oraz kasjerki ze szczególnym uwzględnieniem sposobu wykonywania pracy, dostosowania stanowiska pracy do zasad ergonomii oraz wykonywania zadań służbowych po godzinach pracy. Na podstawie otrzymanych dokumentów zweryfikowano oraz uzupełniono kartę oceny narażenia zawodowego i pismem z dnia 19 lipca 2022 r. organ wystąpił do [...] Centrum Medycyny Pracy w P. o zajęcie stanowiska i wydanie nowej opinii lekarskiej lub uzupełnienie już wydanej. [...] Centrum Medycyny Pracy w P. w opinii uzupełniającej z dnia 22 sierpnia 2022 r. stanowiącej odpowiedź na pismo organu, podtrzymało treść orzeczeń lekarskich z 5 marca 2018 r. (co do braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej) utrzymanym w trybie odwoławczym przez jednostkę orzeczniczą II stopnia - Instytut Medycyny Pracy w Ł. z dnia 15 listopada 2019 r. Ponadto uznano, że całość dokumentacji którą dysponuje PPIS, w tym uzupełnienie orzeczenia lekarskiego z dnia 10 sierpnia 2022 r. zezwala na wydanie decyzji bez kolejnej dodatkowej konsultacji Instytutu Medycyny Pracy w Ł. zwłaszcza, że A. F. była już badana w Instytucie w trybie odwoławczym, a kolejna ocena stanowiska pracy nie wniosła żadnych nowych i istotnych informacji. Opinia lekarska w postępowaniu dotyczącym choroby zawodowej ma kluczowe znaczenie i stanowi, w rozumieniu art. 84 k.p.a. obligatoryjny dowód w sprawie mający walory opinii biegłego. Z tego też powodu, oprócz konkluzji, powinno zawierać uzasadnienie zajętego stanowiska, ze wskazaniem przeprowadzonych badań i wyjaśnieniem wszelkich wątpliwości, przy czym zalecane jest, aby użyte w niej sformułowania podane zostały w sposób zrozumiały dla stron i organów, nieposiadających wiadomości specjalnych zastrzeżonych dla biegłych. Organ podkreślił specyfikę postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych i wynikający z tego fakt związania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzeczeniami lekarskimi wydanymi w sprawie, w tym znaczeniu, że organy te nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek rozpoznających choroby zawodowe, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/G1 794/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 335/10). Dotyczy to zarówno objawów choroby, jak i przyczyn jej powstania (etiologii). W ocenie organu opinie lekarskie, znajdujące się w aktach sprawy są rzeczowe, spójne i logiczne. Organ nie znalazł podstaw do ich kwestionowania, ponieważ orzeczenia lekarskie zostały wydane po przeprowadzeniu specjalistycznych badań i analizie dokumentacji lekarsko-orzeczniczej. Orzeczenia w swojej treści są jednoznaczne. Organ uznaje je za dowód w rozumieniu art. 75 i art. 84 k.p.a., wyjaśniający istotne dla rozstrzygnięcia sporne kwestie wymagające wiedzy specjalistycznej. PPIS podkreślił, że aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej schorzenie, na które cierpi musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych i musi być ono spowodowane wystąpieniem w pracy czynników szkodliwych dla zdrowia, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenie zawodowe), przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Ocena stanu zdrowia pod kątem występowania choroby zawodowej została dokonana na etapie postępowania administracyjnego przez specjalizujące się w medycynie pracy jednostki orzecznicze: [...] Centrum Medycyny Pracy w P. oraz w trybie odwoławczym przez Instytut Medycyny Pracy [...] w Ł.. Jednostki te nie stwierdziły związku pomiędzy wykonywaną pracą zawodową a rozpoznanymi schorzeniami. Sam bowiem fakt rozpoznania schorzenia figurującego w wykazie chorób zawodowych przy braku potwierdzenia występującego w środowisku pracy czynnika szkodliwego dla zdrowia albo w związku ze sposobem wykonywania pracy nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Tym samym ta właśnie okoliczność decyduje o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. A. F. odwołała się od decyzji PPIS, wnosząc o ich zmianę i stwierdzenie u niej choroby zawodowej. Skarżąca argumentowała, że decyzje wydane zostały przy częściowo błędnie ustalonym stanie faktycznym, a także z naruszeniem prawa materialnego, w szczególności art. 235 kodeksu pracy, w zw. z art. 237 § 1 pkt.33-6 i § 11. Pomimo uchylenia wcześniej wydanej w jej sprawie decyzji przez Inspektor Sanitarny, organ nie wykonał zaleceń wskazanych w jej uzasadnieniu, tylko częściowo zmienił ustalenia faktyczne, ale nadal błędnie ocenił sprawę. Organy prowadzące postępowanie trafnie ustaliły, że cierpi na schorzenia spełniające wymogi choroby zawodowej, ale błędnie stwierdziły że nie pozostają one w związku przyczynowym ze szkodliwymi warunkami istniejącymi w środowisku pracy skarżącej. Po raz pierwszy o diagnozie obustronnego zespołu cieśni kanału nadgarstka dowiedziała się w roku 2002, kiedy schorzenie nie było jeszcze ujęte w wykazie chorób zawodowych. Wówczas od lekarza rodzinnego, ortopedów i chirurgów ręki oraz neurologów uzyskała informacje, że przyczyną schorzenia jest długotrwała praca przed komputerem, a wcześniej praca na kasie fiskalnej. Skarżąca podała również, że na jej stanowisku pracy nie było odpowiedniego biurka, wyposażonego w półkę na klawiaturę. Od klawiatury oddzielały ją segregatory z dokumentami. Było to związane z utrzymywaniem rąk w jednej, niewygodnej, wymuszonej pozycji, podczas której wykonywała ruchy monotypowe. W ocenie skarżącej przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane są sposobem wykonywania pracy. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej też jako [...]WIOS) decyzjami z dnia 12 grudnia 2022 r. nr [...], [...] i [...], wydanymi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 84 k.p.a., art. 5 ust. 1 pkt 4a, art. 12 ust. 2 pkt 1 oraz art. 37 ust. 1 uPIS, art. 235(1) KP, w związku z § 5 ust. 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1836) utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Motywując swoje rozstrzygnięcia [...]WIOS wskazał, że analiza oceny narażenia zawodowego przeprowadzona przez organ I instancji wykazała, że A. F. od 1998 roku wykonywała obowiązki księgowej z przerwą od 2000 do 2004 roku, obsługiwała komputer (klawiaturę, mysz komputerową). Z ustaleń dokonanych przez organ I instancji wynika, iż zakres czynności wykonywanych przez skarżącą nie może być określony jako ruchy monotypowe. Pani A. F. pracowała w pozycji siedzącej. Praca przy obsłudze komputera i myszy jest równomierna dla obu rąk i nie obciążona żadnym wysiłkiem fizycznym. Zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, pisanie na klawiaturze komputera i obsługa myszki nie stanowią czynnika w rozwoju zespołu cieśni nadgarstka ze względu na rodzaj ruchów w obrębie kończyn górnych i niewymuszone tempo pracy. Ruchy wykonywane głównie palcami wiążą się ponadto z małą siłą nacisku na klawisze, co nie stwarza warunków do wzrostu ciśnienia w kanale nadgarstka a tym samym do trwałego ucisku pni nerwów pośrodkowych. Obligatoryjnie kryteria diagnostyczne i orzecznicze oparte są na badaniach naukowych oraz wciąż aktualizowanej literaturze fachowej. Schorzenie to występuje w całej populacji, niezależnie od rodzaju wykonywanych czynności. Jest jedną z częstych rozpoznawanych chorób narządu ruchu. Zespół cieśni nadgarstka jest jednostką chorobową o bardzo różnorodnej etiologii, który może występować zarówno w przebiegu zaburzeń metabolicznych jaki i przewlekłych chorób układu ruchu o charakterze zwyrodnieniowym bądź zapalnym i często współistnieje ze schorzeniami układowymi, a zatem przyczyn choroby należy szukać w czynnikach pozazawodowych, wynikających ze schorzeń ogólnych. Nie potwierdzono również narażenia zawodowego, które mogłoby spowodować chorobę zawodową wymienioną w skierowaniu na badania w związku z podejrzeniem choroby zawodowej- zespołu kanału de Guyon’a, czyli sposobu wykonywania pracy polegającej na stałym lub długotrwałym przeciążeniu nadgarstka ruchami silnego chwytania, ściskania narzędzi pracy, ruchami monotypowymi, sekretnymi nadgarstka- wykonywanych z dużą siłą ruchów odkręcania i zakręcania, ruchami ekstremalnymi prostowania nadgarstka i zginania łokciowego, trwające przez większą część zmiany roboczej z dużym obciążeniem tych samych grup mięśniowych, przy silnym uciskaniu powierzchnią dłoniową ręki na narzędzie pracy. Podkreślono, że skarżąca mogła zmienić w każdej chwili swoją pozycję pracy, a jej praca nie wiązała się z wielogodzinnym utrzymaniem zgiętych łokci z równoczesnym oparciem o twarde podłoże i tym samym bezpośrednim uciskiem nerwu w obrębie jego bruzdy , co mogłoby być czynnikiem ryzyka wystąpienia zespołu rowka nerwu łokciowego. Zespół kanału de Guyon’a jest neuropatią nerwu łokciowego, która powstaje na skutek ucisku końcówek rozgałęzień nerwu łokciowego na poziomie nadgarstka w kanale de Guyon’a. Z podobnych względów (rodzaju i charakteru pracy) nie stwierdzono u skarżącej narażenia zawodowego, które mogłoby skutkować chorobą zawodową w postaci zespołu rowka nerwu łokciowego. Poddając ocenie zaskarżone decyzje, [...]WIOS podkreślił, że w postępowaniu dotyczącym chorób zawodowych organy związane są orzeczeniami lekarskimi wydanymi w sprawie, w tym znaczeniu, że organy te nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich jednostek uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych, ani też do dokonywania własnych ustaleń prowadzących do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 18 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/GL 794/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 335/10). Dotyczy to zarówno objawów choroby, jak i przyczyn jej powstania (etiologii). Ocena opinii lekarskich dokonywana przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej sprowadza się do badania ich pod względem formalnym, czyli oceny czy wyjaśniają istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych i czy są rzeczowo i przekonująco uzasadnione. Organ odwoławczy zaznaczył, iż każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności opinie lekarskie, [...]WIOS stwierdził, że brak jest podstawy do stwierdzenia u A. F. choroby zawodowej. W ocenie organu, opinie wydane przez [...] Centrum Medycyny Pracy w P. i Instytut Medycyny Pracy w Ł. są rzeczowe, spójne i logiczne. Organ nie znalazł podstaw do ich kwestionowania. Wydane opinie lekarskie zostały poprzedzone analizą zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji medycznej a także oceny narażenia zawodowego. W świetle przyjętego przez sądy administracyjne stanowiska, wydane w sprawie orzeczenia lekarskie jednostek właściwych do rozpoznania chorób zawodowych, dotyczą wiedzy specjalnej i ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nimi związany. Odnosząc się do zarzutów odwołania [...]WIOS wskazał, iż art. 235(1) KP określa przesłanki warunkujące stwierdzenie choroby zawodowej. Zgodnie z tym przepisem za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z treści przywołanego przepisu wynika, że są dwa alternatywne sposoby stwierdzenia, w wyniku oceny warunków pracy, czy choroba zawodowa spowodowana jest działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy ("narażenie zawodowe"). Użyta w dyspozycji art. 235(1) KP alternatywa rozłączna: "bezspornie" lub z "wysokim prawdopodobieństwem", wskazuje na pewną dyskrecjonalność organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadzących postępowanie w przedmiocie ustalenia przyczyn choroby zawodowej, nieoznaczającą jednak jakiejkolwiek dowolności. Wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową możliwe jest zatem, gdy zajdą łącznie następujące przesłanki: 1. w środowisku pracy występuje, bądź występował czynnik uciążliwy lub szkodliwy dla zdrowia; 2. rozpoznane schorzenie jest objęte wykazem chorób zawodowych; 3. ocena narażenia zawodowego musi wykazać związek przyczynowy rozpoznanej choroby z warunkami lub sposobem wykonywanej pracy. Wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych określa zamknięty katalog chorób zawodowych. Oznacza to, że aby doszło do stwierdzenia u danej osoby choroby zawodowej schorzenie, na które cierpi musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych i musi być ono spowodowane występowaniem w pracy czynników szkodliwych dla zdrowia, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenie zawodowe), przy czym związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym winien być stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. W ocenie organu odwoławczego zarzuty jakie przedstawiono w odwołaniach są niezasadne, albowiem stanowią one wyraz subiektywnego przekonania strony o tym, że zaistniałe w jej przypadku schorzenia zespół cieśni w obrębie nadgarstka, zespół rowka nerwu łokciowego i zespół kanału de Guyona stanowi niewątpliwie chorobę zawodową, co nie znalazło potwierdzenia w opiniach [...] Centrum Medycyny Pracy w P. oraz Instytutu Medycyny Pracy w Ł.. Brak potwierdzonego narażenia zawodowego, które mogło być czynnikiem sprawczym powstania zdiagnozowanych u skarżącej ww. chorób, a w dalszej kolejności brak związku przyczynowo-skutkowego, przemawiają w niniejszej sprawie o odmowie stwierdzenia u odwołującej choroby zawodowej. A. F. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu trzy skargi na decyzje [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 12 grudnia 2022 r. zaskarżając je w całości, wnosząc o ich uchylenie jak i poprzedzających je decyzji I instancji oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego poprzez nieuznanie przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanego sposobem wykonywania pracy: wymienionej w poz. 20 pkt. 1-3 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych, wydanego na podstawie art.237 § 1 pkt.3-6 i § 11 kodeksu pracy, za chorobę zawodową 2. naruszenie przepisów postępowania w szczególności art.7, 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że Skarżąca nie świadczyła pracy w warunkach narażających ją na powstanie choroby zawodowej i błędne ustalenie, że schorzenie, na które cierpi nie pozostaje w związku przyczynowo- skutkowym, z warunkami w których wykonywała pracę. W skardze opisała szczegółowo jak wyglądało wykonywanie przez nią pracy i jakie obciążenie powodowało to dla ręki, łokcia i nadgarstka. Podkreśliła, że pracowała w rudnych warunkach pracy biurowej co doprowadziło u niej do szeregu schorzeń i powinno być zakwalifikowane jako choroba zawodowa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2023 r. sygn. II SA Po [...] Sąd połączył do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zainicjowane przez A. F. skargami na decyzje [...]PWIS z 12 grudnia 2022 r. (k. [...] akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych powyżej kryteriów, kontrola legalności wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Przedmiotem kontroli Sądu jest ocena legalności decyzji [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymującej w mocy decyzje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w P. o braku podstaw do stwierdzenia u A. F. choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka, zespołu rowka nerwu łokciowego i zespołu kanału de Guyon’a wymienionych w poz. 20 pkt 1-3 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2022r. poz. 1836 dalej "rozporządzenie"). Stosownie do art. 235ą ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz.1510), za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 Kodeksu pracy). Z powyższych unormowań wynika, że o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch przesłanek. Pierwsza to zamieszczenie danego schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. A druga to ustalenie, że schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Należy wskazać, że aby można było stwierdzić chorobę zawodową nie wystarczy zdiagnozowanie u pracownika (lub byłego pracownika), że występuje u niego co najmniej jedna z chorób wymienionych w załączniku do rozporządzenia. Również sama okoliczność wykonywania pracy w narażeniu zawodowym, czy też zachorowania w okresie pracy, nie jest równoznaczna z powstaniem choroby zawodowej. Konieczne jest bowiem powiązanie przyczynowo - skutkowe objawów danej choroby z warunkami pracy wykonywanej przez chorego. Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy podzielić należy stanowisko organu odwoławczego, że brak jest dostatecznych podstaw do uznania, iż rozpoznane u skarżącej schorzenia - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, zespół kanału de Guyon’a oraz zespół rowka nerwu łokciowego powstały w związku ze sposobem wykonywania pracy (narażenie zawodowe.) Wskazać trzeba, że wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej poprzedza przeprowadzenie stosownego postępowania, którego zasady zostały ściśle określone w rozporządzeniu, tj. poczynając od złożenia zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, poprzez sporządzenie karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, a następnie przeprowadzeniem analizy zebranej dokumentacji w tym wyników przeprowadzonych badań przez wyznaczonych do tego celu jednostki orzecznicze I i II stopnia i wydanie orzeczeń lekarskich przez uprawnionych lekarzy medycyny pracy. Rolą Inspektora Sanitarnego, jest przeprowadzenie postępowania z poszanowaniem tego trybu i z uwzględnieniem wniosków wynikających z orzeczeń lekarskich wystawionych przez lekarzy medycyny pracy. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze (tj. wskazane w § 5 rozporządzenia), zaś orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów inspekcji sanitarnej i prowadzi do odmowy stwierdzenia choroby. Orzeczenia lekarskie mają charakter opinii biegłego, przy tym organ może oceniać je, w ramach art. 80 k.p.a. przez pryzmat ich kompletności, precyzyjności co do przedstawionych wniosków, jednakże nie jest uprawniony do zakwestionowania stanowiska lekarza orzecznika co do istnienia medycznych przesłanek do uznania danej choroby za chorobę zawodową, bowiem to wykracza poza kompetencje organu. Inaczej rzecz ujmując, w świetle przepisów prawa orzeczenie lekarskie stanowi w istocie jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, o ile nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów i jest prawidłowe pod względem formalnym. W rezultacie organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli wydane zostało ono z zachowaniem norm zamieszczonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych i nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej, że jej zdaniem wydane w sprawie orzeczenia lekarskie są błędne (gdyż nie stwierdzają związku przyczynowego pomiędzy schorzeniami a wykonywaną pracą księgowej), wyjaśnienia wymaga, że ani organ ani sąd nie posiadają wiadomości specjalnych, którymi dysponuje biegły, zatem nie mogą w związku z tym wkraczać w merytoryczną zasadność orzeczenia lekarskiego. W ocenie Sądu słusznie organ odwoławczy uznał orzeczenia lekarskie wydane przez [...] Centrum Medycyny Pracy w P. oraz przez Instytut Medycyny Pracy w Ł. (uzupełnione następnie na wniosek PPIS), czyli upoważnione do tego jednostki orzecznicze, za dowód w sprawie, czyniąc wynikające z nich okoliczności podstawą swoich ustaleń faktycznych. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że skarżąca została poddana dwukrotnemu badaniu w uprawnionych wyżej wymienionych jednostkach orzeczniczych I i II stopnia, które wydały orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. Jednostki te wzięły pod uwagę zakres obowiązków zawodowych wykonywanych przez stronę w ramach wykonywania pracy biurowej i oceniły, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy wykonywaną pracą a stwierdzonymi u pacjentki schorzeniami. W orzeczeniach wnikliwie odniesiono się do konkretnych czynności jakie wykonywała skarżąca w obrębie ręki, ramienia i dłoni (w tym ustalając charakterystykę tych ruchów) z uwzględnieniem sposobu wykonywania pracy oraz jej ergonomii. Na podstawie opracowanej charakterystyki stanowiska pracy ustalono, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącą nie mógł być określony jako ruchy monotypowe, wymagające wymuszonej pozycji ciała (czyli takiej, której nie można zmienić) oraz znacznego wysiłku fizycznego. Zwrócono uwagę, że skarżąca wykonywała pracę w pozycji siedzącej, umożliwiającej dowolną jej zmianę. Wskazywano, że charakter wykonywanej przez skarżącą pracy nie wymagał wykonywania ruchów monotypowych kończyn górnych. Odwołując się do obowiązującej wiedzy medycznej organy wskazały, że praca wymagająca używania klawiatury i myszy komputerowej nie jest istotnym czynnikiem predysponującym do rozwoju zespołu cieśni nadgarstka, zespołu kanału de Guyon’a czy zespołu rowka nerwu łokciowego o etiologii zawodowej. Organy stwierdziły również, że schorzenia te stanowią jednostki chorobowe o bardzo różnorodnej etiologii, które mogą występować i współistnieć z innego rodzaju chorobami układu nerwowego kończyn górnych. W tych okolicznościach, mimo stwierdzenia u A. F. wskazanych chorób nie można było jednak uznać, że stanowią one następstwo wykonywania pracy biurowej (księgowej i kasjerki), co pozwalałoby na stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej. Zdaniem Sądu należy zgodzić się z organami, że powyższa argumentacja w przekonujący sposób uzasadnia brak istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rozpoznanymi u skarżącej zmianami chorobowymi, a sposobem wykonywania pracy. Powyższe stanowiło o związaniu organów rozpoznaniem zawartym w podjętych orzeczeniach jednostek orzeczniczych. Stąd słusznie organ odwoławczy uznał orzeczenia lekarskie wydane przez upoważnione do tego jednostki orzecznicze za dowód w sprawie, czyniąc wynikające z nich okoliczności podstawą swoich ustaleń faktycznych. Odnosząc się do twierdzeń skarżącej wyjaśnić należy, że fakt wykonywania przez wiele lat pracy księgowej związanej z wykorzystywaniem sprzętu komputerowego, pracą z dużą ilością dokumentów i segregatorów, czy też pozycja podczas obsługi tego sprzętu pozostają bez wpływu na ocenę legalności decyzji objętej skargą. Jak już wcześniej wskazano sama okoliczność wykonywania pracy w narażeniu zawodowym, czy też zachorowania w okresie pracy nawet na chorobę objętą wykazem, nie jest jeszcze równoznaczna z powstaniem choroby zawodowej, gdyż ustawodawca wymaga rozpoznania takiej choroby przez jednostkę orzeczniczą, która potwierdzi istnienie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy warunkami pracy, a stanem zdrowia badanego. W świetle powyższego zaznaczyć należy, że skoro we wszystkich orzeczeniach lekarskich stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej, to ani organ ani sąd nie mógł stwierdzić ani przyjąć z przeważającym prawdopodobieństwem, że sposób wykonywania pracy mógł być przyczyną rozpoznania u skarżącej zespołu cieśni nadgarstka, kanału de Guyon’a czy zespołu rowka nerwu łokciowego. Stanowisko wyspecjalizowanych organów wskazywało, że nie wystąpił związek przyczyno – skutkowy pomiędzy sposobem wykonywania pracy a schorzeniami u skarżącej. Podsumowując, organy w ramach posiadanych kompetencji i zebranego materiału dowodowego, w szczególności najistotniejszych w tym zakresie orzeczeń lekarskich nie miały podstaw do stwierdzenia u skarżącej istnienia wymienionych we wstępie chorób zawodowych, co szczegółowo wyjaśniono w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji. W sprawie nie doszło więc do naruszenia przepisów postępowania art. 7, 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a. Sąd nie stwierdził również by organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę