II SA/Po 852/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Wiesława Batorowicz /spr./ Protokolant sekr.sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi G. i Z.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ W.Batorowicz /-/ A.Zieliński /-/ A.Łaskarzewska Decyzją Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego w P. z dnia [...] lipca 2004 r. odmówiono przekształcenia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości stanowiącej własność Miasta P. oznaczonej geodezyjnie obręb: [...] ark. mapy [...], działka [...] o pow. [...] m2 zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...], położonej w P. przy ul. [...], będącej we współużytkowaniu wieczystym Z. i G. B. w udziale wynoszącym 1/2 części w prawo własności. Z uzasadnienia decyzji wynikało, że Z. i G. B. złożyli wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego opisanej nieruchomości w prawo własności. Ustalone zostało, że wnioskodawcy są użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości w udziale wynoszącym 1/2 części. W tej samej nieruchomości został wyodrębniony drugi lokal mieszkalny, który nabyli H. i A. S. i do nich należała 1/2 część udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu. Po śmierci tych osób i ich spadkobiercy M. S., spadek odziedziczył Skarb Państwa. Wobec tego organ uznał, że skoro przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. Nr 120 z 2001 r. poz. 1299 ze zm.) stosuje się tylko do osób fizycznych, przekształcenie nie jest możliwe. Odwołanie od decyzji złożyli G. i Z. B. domagając się jej uchylenia, wskazując iż domagają się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. (Dz.U. z 9.X.2001 r.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Podstawą wydania decyzji było ustalenie, że wnioskujący o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności posiadają jedynie udział w 1/2 części w tym prawie. Ustawa z dnia 4 września 1997 r. dopuszcza przekształcenie prawa tylko przy wspólnym wniosku wszystkich współużytkowników wieczystych. Dodatkowo wykluczyć należało dokonanie opisanego przekształcenia w części należącej do Skarbu Państwa skoro ustawa dotyczy jedynie osób fizycznych. Jako podstawę prawną Kolegium wskazało ustawę z dnia 4 września 1997 r. (Dz.U. z 2001 r. Nr 120 poz. 1299 ze zm.). Skargę na powyższą decyzję złożyli G. i Z. B. domagając się jej uchylenia. W skardze wywodzili, że Skarb Państwa, który odziedziczył udział w prawie użytkowania wieczystego, faktycznie nie jest użytkownikiem wieczystym, lecz pierwotnym właścicielem gruntu. Wskazywali, iż ustawodawca nie przewidział tak nietypowej sytuacji jak dziedziczenie prawa użytkowania wieczystego przez Skarb Państwa, co pozbawiło ich możliwości skorzystania z powołanej ustawy. Skarżący ponownie wskazali, iż żądanie przekształcenia winno mieć miejsce na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ powołał się na dotychczasowe argumenty i podkreślił, iż właścicielem nieruchomości jest Miasto P., a nie Skarb Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Uszło uwagi organu drugiej instancji, iż w sprawie niniejszej ma zastosowanie ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz.U. z 9.X.2001 r.), a nie jak uznały organy obu instancji ustawa z dnia 4.IX.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego (Dz.U. z 1999 r. Nr 65 poz. 746 ze zm.). Przepis art. 2 pierwszej ze wskazanych ustaw jednoznacznie wyklucza możliwość stosowania drugiej w stosunku do osób objętych dyspozycją art. 1 ust. 1. Skarżący w swoim odwołaniu podobnie jak w skardze wskazywali na konieczność zastosowania ustawy z 26 lipca 2001 r. wobec spełnienia przez nich przesłanek z art. 1 tej ustawy. Organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji nie odniósł się do tej części odwołania. W pierwszym jednak rzędzie podkreślić należy, że nie zastosował ustawy właściwej, co należało do jego obowiązku, nawet gdyby takiego żądania nie było, czym naruszył przepisy prawa materialnego w zakresie wskazanej ustawy. Zgodnie z art. 138 kpa organ II instancji przyznane ma kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w tym przypadku na podstawie właściwej ustawy i tym samym winien usunąć naruszenia prawa materialnego, których dopuścił się organ I instancji. Dodatkowo podkreślić należy, iż ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. przewidywała "uwłaszczenie" z urzędu, a także na wniosek uprawnionego kręgu osób. Za taki wniosek uznać należało odwołanie skarżących, w którym po raz pierwszy wyrazili wolę przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności według reguł przewidzianych we wskazanej ustawie. Zaniechanie przez organ II instancji rozpoznania wniosku w formie sprecyzowanej w odwołaniu naruszało zasady wynikające z art. 104 § 4 kpa skoro nie odniesiono się do wniosku zamieszczającego konkretną podstawę prawną. W tej sytuacji uchylono decyzję organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). /-/ W.Batorowicz /-/ A.Zieliński /-/ A.Łaskarzewska MK