II SA/Po 854/00

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Ireny i Bogdana S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 28 lutego 2000 r. (...) w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego - oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ś.-W. decyzją z dnia 4 lutego 2000 r. - wydaną na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo Budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ nakazał Irenie i Bogdanowi S. rozbiórkę części budynku usytuowanego na terenie działki nr 2175 przy ul. W. 27 w Ś.-W., o wymiarach 16,40 m x 6,28 m w technologii murowanej z dachem z płyt warstwowych styropianowych na konstrukcji stalowej, wybudowanej w 1997 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. W odwołaniu od tej decyzji inwestorzy wyjaśnili, że w trakcie budowy stacji diagnostyki samochodowej prowadzonej na podstawie pozwolenia budowę, zaistniała konieczność dobudowania przedmiotowej części budynku z uwagi na specyfikę działania prowadzonej (...) działalności gospodarczej. Decyzję o dobudowie podjęli sądząc, że uprawnia ich do tego posiadane pozwolenie na budowę. Obecnie cały budynek stanowi nierozerwalną całość, a rozbiórka części budowlanych ograniczy, prowadzoną przez odwołujących się, działalność gospodarczą. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia 28 lutego 2000 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy podkreślając, że dopuszczenie się samowoli budowlanej obliguje organ nadzoru budowlanego do orzeczenia na podstawie art. 48 Prawa budowlanego nakazu rozbiórki przedmiotowej części budynku. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi Ireny i Bogdana S. do Naczelnego Sądu Administracyjnego - z wnioskiem o jej uchylenie. Skarżący zarzucili, że nakaz rozbiórki narusza podstawowe zasady Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i art. 8 i może doprowadzić do upadku działalności gospodarczej. Nadto budowa była kontynuacją poprzedniego budynku, na który skarżący posiadał stosowane zezwolenie. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie informując, że zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym stanowiącym załącznik do wydanego pozwolenia na budowę, drugi etap inwestycji obejmował obiekt usytuowany w granicy z działkami nr 2173 i 2174 w odległości ca 8,0 m w budynku wniesionego na działce nr 2174. Przy budowie tej odległości nie zachowano. Na rozprawie z dnia 9 listopada 2001 r. skarżący wyjaśnili, że poszerzenie budynku o przedmiotową część stanowiło istotne odstępstwo od projektu budowlanego. Po zakończeniu budowy zgłosili ten fakt kierownikowi Urzędu Rejonowego w Ś.-W., a organ ten na podstawie art. 59 ust. 1, 2 i 3 Prawa budowlanego decyzją z dnia 6 czerwca 1997 r. udzielił pozwolenia na użytkowanie obiektu - stacji diagnostyki samochodowej. Uczestniczka postępowania Danuta R., właścicielka sąsiedniej działki nr 2174, wniosła o oddalenie skargi stwierdzając, że wydane pozwolenie na użytkowanie nie mogło zalegalizować samowoli budowlanej, jakiej dopuścili się skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jest poza sporem, że uzyskane przez skarżących pozwolenia na budowę stacji diagnostyki samochodowej nie obejmowało przedmiotowej części budynku. Trafnie, zatem organy nadzoru budowlanego przyjęły, że przedmiot sporu wybudowany został bez pozwolenia na budowę i w konsekwencji orzekły na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /Dz.U. nr 89 poz. 414 ze zm./ nakaz rozbiórki. Według wskazanego przepisu właściwy organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. W rozpoznawanej sprawie chodzi o względnie samodzielną część budynku o wymiarach 16,40 m x 6,28 m, a orzeczony nakaz rozbiórki dotyczy tylko tej części obiektu budowlanego. Nie ma uzasadnienia prawnego argumentacja skarżących, że wystarczy, iż budowa obiektu budowlanego oparta jest o pozwolenie na budowę ażeby uznać niedopuszczalność zastosowania określonego w art. 48 nakazu rozbiórki do części tego obiektu wybudowanej samowolnie /por. wyrok SN z dnia 6 kwietnia 2001 r. III RN 89/00/. Samowoli budowlanej nie może zachować powołana przez skarżących decyzja z dnia 6 czerwca 1997 r. - pozwolenie na użytkowanie obiektu stacja diagnostyki samochodowej, wydana na podstawie art. 59 ust. 1 Prawa budowlanego. Z przepisu tego wynika, że decyzję taką wydaje się po stwierdzeniu na miejscu budowy zgodności wykonanego obiektu z warunkami pozwolenia na budowę. Skoro w sprawie jest bezsporne, że przedmiotowa część obiektu wybudowana została samowolnie, można domniemywać, iż samowola miała miejsce już po wydaniu pozwolenia na użytkowanie. Dokładnej daty samowoli budowlanej nie ustalono, poprzestając na stwierdzeniu, że nastąpiła ona na miejscu w 1997 r. Do czasu wprowadzenia do Prawa budowlanego artykułu 36 a ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane, ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych ustaw /Dz.U. nr 111 poz. 726/ każde odstępstwo od warunków projektu lub pozwolenia na budowę wymagało uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Przepis art. 36a, obowiązujący od 24 grudnia 1997 r. w ustępie 1 wymaga uzyskania decyzji w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego. Poszerzenie budynku stacji o część o wymiarach 16,40 m x 6,28 m tak powinno zostać zakwalifikowane. Przepisy Prawa budowlanego nie dają możliwości podjęcia właściwych akcji przeciwko przedmiotowej samowoli. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyżej powołanym wyroku z dnia 6 kwietnia 2001 r., zastosowanie art. 36a ust. 1 prowadziłoby do konsekwencji znacznie bardziej dotkliwych dla skarżącego, skoro - stosownie do ustępu drugiego tego przepisu w przypadku naruszenia obowiązku uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę właściwy organ uchyla decyzję o pozwoleniu na budowę. Ten mechanizm ochrony przed samowolą budowlaną prowadziłby za daleko, bo już nie tylko część budynku, ale cały budynek stacji diagnostycznej traciłby podstawę wybudowania. Uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji.