II SA/Po 856/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 08 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] M. L. na uchwałę Rady Izby Komorniczej w P. z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego postanawia odrzucić skargę /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w [...]M. L., powołując się na art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", wniósł skargę do tutejszego Sądu skargę na uchwałę Rady Izby Komorniczej w P. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. Na podstawie tejże uchwały, podjętej na podstawie art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2006 r. nr 167, poz. 1191 z późn zm.), Rada Izby Komorniczej postanowiła wystąpić do Komisji Dyscyplinarnej przy Krajowej Radzie Komorniczej z wnioskiem o wszczęcie postępowania przeciwko skarżącemu. W uzasadnieniu skargi zawarto żądanie uchylenia zaskarżonej uchwały, w pierwszej kolejności podnosząc zarzuty merytoryczne dotyczące tego aktu. Uzasadniając następnie legitymację do wywiedzenia skargi podniesiono, że w świetle przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji wyłącznie wniosek Ministra Sprawiedliwości wszczyna postępowanie dyscyplinarne o jakim mowa w art. 74 ust. 2 ustawy. Zatem, skoro wnioski innych podmiotów, w tym Rady Izby Komorniczej, nie mogą automatycznie spowodować wszczęcia takiego postępowania, to wnioski te nie są częścią tego postępowania i w konsekwencji nie mogą zostać poddane kognicji sądu powszechnego, zgodnie z art. 75 ust. 2 ustawy o komornikach i egzekucji. Podniesiono ponadto, że uchwała taka dotyczy uprawnień i obowiązków wynikających wprost z przepisów prawa (regulujących zasady działalności komornika), bowiem zmienia ona znacząco status komornika i w efekcie rodzi związane z tym uprawnienia i obowiązki w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej. Uchwała ma przy tym charakter władczy i jest podjęta w sprawie indywidualnej. Rada Izby Komorniczej w P. w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie. Powołując się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 16 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK 1152/05 Rada podniosła, że sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Zaskarżona uchwała Rady Izby Komorniczej w P. została podjęta w trybie art. 74 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji. Stanowi ona wyraz woli właściwego terytorialnie organu samorządu zawodowego komorników co do skorzystania z przysługującego temu organowi prawa wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec komornika. Do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, powołana ustawa uprawnia bowiem Ministra Sprawiedliwości, prezesów sądów, sędziów-wizytatorów, organy samorządu komorniczego oraz komorników-wizytatorów (art. 74 ust. 1). Postępowanie dyscyplinarne wszczyna wniosek złożony przez Ministra Sprawiedliwości (art. 74 ust. 2). Analiza tego przepisu upoważnia do stwierdzenia, że złożenie wniosku przez pozostałe podmioty stanowi jedynie podstawę do podjęcia czynności przez komisję dyscyplinarną. Zgodnie z art. 75 ust. 1 powołanej ustawy o komornikach sądowych i egzekucji sprawy dyscyplinarne w pierwszej instancji rozpoznaje w składzie 3-osobowym komisja dyscyplinarna. Od orzeczeń komisji dyscyplinarnej stronom przysługuje odwołanie do sądu okręgowego według siedziby kancelarii obwinionego komornika (art. 75 ust. 2). Od orzeczenia sądu okręgowego nie przysługuje kasacja (art. 75 ust. 3). Do postępowania dyscyplinarnego w zakresie nieuregulowanym w powołanej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 75 ust. 4). W ocenie Sądu powyższe przepisy jednoznacznie wskazują, że kontrola sądowa nad postępowaniem dyscyplinarnym prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy o komornikach sądowych i egzekucji sprawowana jest przez sąd powszechny i ogranicza się do rozpatrzenia odwołania od orzeczenia komisji dyscyplinarnej. W tezie postanowienia z dnia 16 grudnia 2005 r. sygn. akt I OSK1152/05 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uchwała rady izby komorniczej podjęta na podstawie art. 74 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. nr 133, poz. 882 ze zm.), której przedmiotem jest wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko komornikowi, nie podlega kognicji sądu administracyjnego (orzeczenie publikowane w ONSA WSA 2006/3/73; dostępne w centralnej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tutejszy Sąd w całości podziela powyższy pogląd. Mając na uwadze rozważania przedstawione w tym orzeczeniu, Sąd stwierdza, że przedmiotowa uchwała nie spełnia przesłanki z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Nie została bowiem skierowana do podmiotu niepodporządkowanemu organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 1998 r. sygn. akt II SA 1367/97, ONSA/ 4/139), jak i nie dotyczy uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Uchwała rady izby komorniczej zawierająca wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec komornika wynika ze sprawowania funkcji nadzorczych, na co wprost wskazuje art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (do kompetencji rady izby komorniczej należy sprawowanie nadzoru nad komornikami i asesorami komorniczymi w zakresie powagi i godności zawodu komornika). Uwzględniając brzmienie wyżej przywołanych przepisów ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz poglądy orzecznictwa, należy stwierdzić, że uchwała rady izby komorniczej formułująca wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego wobec komornika stanowi akt wewnętrzny, podjęty w ramach działania danej korporacji zawodowej. Uchwała tego rodzaju nie ma także bezpośredniego przełożenia na sferę stosunków prawnych komornika, nie powoduje ona bowiem automatycznie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Złożenie takiego wniosku przez radę izby komorniczej umożliwia komisji dyscyplinarnej jedynie rozpoczęcie tej procedury. Taki rodzaj rozstrzygnięcia nie mieści się w katalogu aktów lub czynności podlegających zaskarżeniu do sądów administracyjnych w trybie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Ponadto należy mieć na uwadze, że na tym etapie procedury związanej z odpowiedzialnością dyscyplinarną komornika, jedynie Minister Sprawiedliwości przy składaniu wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego może zawiesić komornika w czynnościach (art. 74 ust. 3 powołanej ustawy). Zatem, skoro przepisy powołanej wyżej ustawy nie przewidują kontroli sądu administracyjnego w zakresie skarg na uchwałę rady izby komorniczej w przedmiocie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i nie mieści się ona w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., to sprawa ta nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jak to sformułował Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej przywołanym wyroku w sprawie o sygn. I OSK 1152/05, z punktu widzenia wykładni celowościowej nie byłoby właściwe powierzenie kontroli czynności wstępnych w postępowaniu dyscyplinarnym sądowi administracyjnemu w przypadku, gdy kontrola orzeczenia dyscyplinarnego powierzona jest wyraźnie sądowi powszechnemu. Oznaczałoby to bowiem wprowadzenie dwutorowości kontroli sądowej w zależności od etapu postępowania dyscyplinarnego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. /-/ D.Rzyminiak – Owczarczak