II SA/Po 857/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Asesor WSA Jacek Rejman (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2026 r. sprawy ze skargi J. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia 19 grudnia 2023 r. nr [...] Decyzją z dnia 26 listopada 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia odwołania J. I. (dalej również: zainteresowana; skarżąca; strona), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a. w związku z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901) - dalej również: u.p.s., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Gminy [...] (dalej również: Burmistrz; organ I instancji) z dnia 19 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Rozstrzygnięcie to zostało wydane w następującym stanie sprawy, wskazanym w uzasadnieniach powyższych decyzji. Decyzją z dnia 19 grudnia 2023 r. nr [...] Burmistrz Gminy [...] odmówił J. I. przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu butli gazowej, opłaty za wodę i energię elektryczną, zakupu ciepłej odzieży, koca, doładowanie telefonu, zakupu biletów PKP, środków higieny i kosztów drobnych napraw. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz stwierdził, że z uwagi na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym (art. 11 ust. 2 u.p.s.) oraz otrzymywanie od organu I instancji świadczeń we wcześniejszych okresach brak było podstaw do przyznania pomocy wskazanej we wniosku zainteresowanej z dnia 29 listopada 2023 r. w postaci zasiłku celowego na wyżej opisane potrzeby. W odwołaniu z dnia 15 stycznia 2024 r. zainteresowana zakwestionowała stanowisko organu I instancji, podnosząc, że nie otrzymywała żadnych zasobów ze strony ZUS oraz że metody organu I instancji w zakresie składanych przez skarżącą wniosków uznaje za przemoc psychiczną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 26 listopada 2024 r. stwierdziło, że argumenty wskazane w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Kolegium podniosło, że po przeprowadzeniu wszechstronnej analizy odwołania, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa, stwierdziło, iż decyzja organu I instancji została wydana zgodnie z prawem oraz znajduje pełne uzasadnienie w stanie faktycznym i prawnym sprawy. Według organu II instancji z akt sprawy jednoznacznie wynika, że J. I., będąc osobą samotnie gospodarującą, nie pobiera ani renty, ani emerytury. W związku z osiągnięciem wieku emerytalnego w dniu 6 lipca 2023 r. zainteresowana była wielokrotnie pouczana przez pracowników socjalnych o konieczności złożenia wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej również: ZUS) celem ustalenia prawa do emerytury lub innych świadczeń z systemu ubezpieczeń społecznych. W wykonaniu tego zalecenia, przy wsparciu pracownika socjalnego, skarżąca w dniu 2 sierpnia 2023 r. złożyła stosowny wniosek, jednakże nie dostarczyła wymaganej dokumentacji, co skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika również, że w piśmie z dnia 3 listopada 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wezwał skarżącą do uzupełnienia brakujących dokumentów, jednakże wezwanie to pozostało bez odpowiedzi. W konsekwencji, decyzją z dnia 10 listopada 2023 r. ZUS odmówił przyznania skarżącej prawa do emerytury. Organ zauważył, że J. I. nie poinformowała Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej również: OPS) w [...] o treści powyższej decyzji, a co więcej - w dniu 8 listopada 2023 r. złożyła pisemne oświadczenie, w którym stwierdziła, że nie otrzymała żadnych wezwań ani decyzji z ZUS. Według organu, takie postępowanie budzi istotne wątpliwości co do rzetelności działań skarżącej i jej współpracy z organami administracji publicznej. Powołując się na art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283), Kolegium zwróciło uwagę na to, że osoby korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania z pracownikami socjalnymi w celu rozwiązania swojej trudnej sytuacji życiowej. Według organu skarżąca. pomimo licznych pouczeń i udzielonego jej wsparcia, nie wykazała odpowiedniego zaangażowania w realizację działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji życiowej, w szczególności finansowej. Organ II instancji stwierdził, że brak realizacji postanowień kontraktu socjalnego, uporczywe składanie sprzecznych wniosków, a także nieodpowiednie zachowanie wobec pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej – w tym liczne skargi, niegrzeczne zachowanie oraz niestosowne telefony – stanowią dodatkowe dowody na niewywiązywanie się przez skarżącą z obowiązku współpracy. Okoliczności te uzasadniają zastosowanie przez organ I instancji przepisu art. 11 ust. 2 u.p.s., który przewiduje możliwość odmowy przyznania świadczenia w przypadku niedotrzymywania postanowień kontraktu socjalnego lub braku współdziałania z pracownikiem socjalnym. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i służy wspieraniu osób w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, z którymi nie są one w stanie sobie poradzić, wykorzystując własne możliwości i uprawnienia. W przypadku zainteresowanej brak dostatecznego zaangażowania w realizację działań wskazanych przez pracowników OPS w połączeniu z niewywiązywaniem się z obowiązków wobec ZUS wyklucza możliwość uznania jej za osobę w pełni współpracującą i korzystającą z pomocy zgodnie z jej celem. Odnosząc się do podnoszonego w odwołaniu zarzutu przemocy psychicznej ze strony organu I instancji, Kolegium stwierdza, że zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Procedury administracyjne prowadzone przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] były zgodne z obowiązującymi standardami oraz przepisami prawa, a działania podejmowane przez pracowników OPS w [...] służyły realizacji celów pomocy społecznej, z poszanowaniem praw i godności skarżącej. Mając na uwadze powyższe, Kolegium uznało decyzję organu I instancji za prawidłową, zgodną z przepisami prawa oraz w pełni uzasadnioną stanem faktycznym sprawy. Według organu II instancji odwołanie zainteresowanej nie wnosi żadnych nowych okoliczności, które mogłyby skutkować jego uwzględnieniem. W piśmie z dnia 17 stycznia 2025 r. J. I. wniosła skargę na powyższą decyzję organu II instancji, wyrażając tym samym niezadowolenie z jej wydania. Jednocześnie wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika procesowego (adwokata). Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wniosło o jej oddalenie. Kolegium wskazało na to, że skarżąca nie sprecyzowała żadnych zarzutów w przedmiotowej skardze. Organ odwoławczy powtórzył argumentację dotyczącą art. 4 u.p.s. i braku odpowiedniego zaangażowania skarżącej w realizację działań zmierzających do poprawy swojej sytuacji życiowej. Ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu (adwokat) w piśmie procesowym z dnia 13 marca 2026 r. podtrzymał wywiedzioną przez J. I. skargę oraz wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Pełnomocnik wniósł także o także o zasądzenie na rzecz adwokata wyznaczonego z urzędu kosztów, nieopłaconej choćby w części, pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. Podkreślił, że skarżąca wystąpiła o zasiłek celowy obejmujący podstawowe potrzeby, a w uzasadnieniu decyzji odmownej brak jest szczegółowego odniesienia do wskazanych przez skarżącą kosztów oraz jej faktycznej sytuacji życiowej. Zamiast tego uzasadnienie zaskarżonej decyzji – zarówno organu I, jak i II instancji – w istotnej części opiera się na twierdzeniach o charakterze ocennym, które nie odnoszą się do ustawowych przesłanek przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Według pełnomocnika, organ zamiast dokonać rzetelnej i obiektywnej oceny sytuacji życiowej oraz materialnej strony skoncentrował się na przedstawieniu subiektywnej charakterystyki skarżącej, odnosząc się do rzekomego sposobu jej zachowania, częstotliwości kontaktów telefonicznych czy sposobu komunikowania się z pracownikami Ośrodka Pomocy Społecznej. Twierdzenia te nie zostały jednak poparte żadnymi obiektywnymi dowodami ani nie zostały powiązane z przesłankami materialnoprawnymi, od których uzależnione jest przyznanie świadczenia z pomocy społecznej. W istocie organ wprowadził do uzasadnienia decyzji elementy o charakterze pozaprawnym, które w żaden sposób nie mogą zastępować ustaleń faktycznych dotyczących sytuacji życiowej i materialnej strony. Tak skonstruowane uzasadnienie prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie zostało oparte nie na analizie rzeczywistych przesłanek ustawowych, lecz na ocenie osoby skarżącej, co jest niedopuszczalne w postępowaniu administracyjnym. Nieuprawniona jest również argumentacja organu odnosząca się do przedłożonych przez stronę dokumentów dotyczących opłat za media, gdyż sam fakt uregulowania rachunku za wodę nie może zostać potraktowany jako okoliczność przemawiająca przeciwko przyznaniu świadczenia. Przeciwnie - świadczy on o podejmowaniu przez skarżącą działań zmierzających do regulowania podstawowych zobowiązań, często kosztem innych potrzeb życiowych. Również wskazanie, że w trakcie wywiadu środowiskowego skarżąca posiadała opał, nie może stanowić podstawy do przyjęcia, iż jej sytuacja materialna nie uzasadnia udzielenia wsparcia, gdyż samo istnienie opału w danym momencie nie przesądza ani o jego ilości, ani o możliwości zabezpieczenia potrzeb grzewczych w dalszej części sezonu. Zdaniem pełnomocnika, analiza uzasadnienia decyzji prowadzi zatem do wniosku, że organ I instancji w znacznej mierze skoncentrował się na przedstawieniu negatywnej charakterystyki strony, zamiast dokonać obiektywnej i rzetelnej oceny jej sytuacji życiowej i materialnej. Tego rodzaju sposób argumentacji prowadzi do nieuprawnionego przeniesienia na grunt rozstrzygnięcia administracyjnego ocen dotyczących osoby strony, które nie mogą zastępować ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia przesłanek przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Pełnomocnik podkreślił, że postępowanie w sprawach z zakresu pomocy społecznej powinno być prowadzone z uwzględnieniem szczególnego charakteru tych spraw oraz z poszanowaniem godności osób ubiegających się o wsparcie. Konstruowanie uzasadnienia decyzji w sposób prowadzący do zdyskredytowania strony poprzez eksponowanie ocen dotyczących jej zachowania nie stanowi właściwej podstawy rozstrzygnięcia, lecz prowadzi do zastąpienia ustaleń faktycznych oceną osoby strony. W świetle powyższego należy podkreślić, że sposób skonstruowania uzasadnienia decyzji przez organ pierwszej instancji uniemożliwia dokonanie rzetelnej kontroli legalności rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny. Zamiast bowiem przedstawić logiczny i spójny wywód odnoszący się do ustawowych przesłanek przyznania świadczenia z pomocy społecznej, organ skoncentrował się na przedstawieniu szeregu ocen dotyczących osoby skarżącej oraz jej relacji z pracownikami Ośrodka Pomocy Społecznej. Argumentacja ta nie pozostaje jednak w bezpośrednim związku z materialnoprawnymi przesłankami rozstrzygnięcia sprawy i w istocie prowadzi do zastąpienia ustaleń faktycznych oceną osoby strony. Znamiennym jest, że również Kolegium w odpowiedzi na skargę podnosi argumenty jedynie ocenne, wskazując, że skarżąca nie wykazała "odpowiedniego zaangażowania" i formułuje "liczne skargi". Podkreślić należy, że organy tym samym czynią skarżącej zarzut z faktu obrony swoich praw. Według pełnomocnika, w niniejszej sprawie skarżąca – na co wskazują same decyzje organów – jest osobą starszą, a organ w żadnym momencie nie wskazuje, że mogłaby ona podjąć zatrudnienie, zaś znaczna część uzasadnienia ma charakter polemiczny i odnosi się do oceny postawy skarżącej, co w istocie prowadzi do zdyskredytowania strony, zamiast do merytorycznej oceny jej sytuacji życiowej i materialnej. W konsekwencji należy uznać, że zaskarżona decyzja została uzasadniona w sposób, który nie spełnia standardów wymaganych dla aktu administracyjnego i nie pozwala na przeprowadzenie pełnej kontroli sądowej prawidłowości zastosowania prawa w niniejszej sprawie. Okoliczności te przemawiają za koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 18 marca 2026 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał wnioski i argumentację zawarte w skardze oraz piśmie procesowym z dnia 13 marca 2026 r., zwracając szczególną uwagę na fakt, że organy nie zajęły się meritum sprawy, a jedynie opisały kwestie związane z problematycznym kontaktem ze skarżącą. Jednocześnie pełnomocnik wniósł o zasądzenie na rzecz adwokata wyznaczonego z urzędu kosztów nieopłaconej choćby w części pomocy prawnej, z uwzględnieniem kosztów wynikłych z wniesionego przez pełnomocnika zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja odwoławcza utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu butli gazowej, opłaty za wodę i energię elektryczną, zakupu ciepłej odzieży, koca, doładowanie telefonu, zakupu biletów PKP, środków higieny i kosztów drobnych napraw. Wskazaną przez organ I instancji podstawę prawną do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczeń z pomocy społecznej stanowiły w szczególności przepisy art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2 i art. 106 ust. 1 i 4 u.p.s. (aktualnie: Dz.U. z 2025 r., poz. ze zm.). Odmowa nastąpiła ze względu na stwierdzenie zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 11 ust. 2 oraz w związku z art. 2 ust. 1 u.p.s., o czym w uznaniu organu I instancji świadczy brak współdziałania strony z organem w zakresie opisanym w tej decyzji, jak i w decyzji organu II instancji. Według art. 11 ust. 2 u.p.s., brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (ust. 2). Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 u.p.s. pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1); zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2); rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3); potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4). W następnej kolejności należy podkreślić, że każdej decyzji organu administracyjnego należy stawiać wszystkie wymagania wynikające z podstawowych zasad postępowania administracyjnego i szczegółowych reguł prowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego). W stosunku do decyzji administracyjnej wskazuje się ustawowo na konieczność respektowania zasad legalizmu i prawdy obiektywnej (art. 6 i art. 7), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, rozstrzygnięcia i motywowania stanowiska organu (m.in. art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Odniesienie się przez organ administracji do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy jest istotne z punktu widzenia wyżej przywołanych, podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania zajętego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia (patrz np. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 4906/21, dostępny w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu, wskazane przez organy okoliczności dotyczące oceny konieczności udzielenia skarżącej wsparcia w kontekście zgłoszonych potrzeb, jak i postawy oraz zachowania zainteresowanej w aspekcie współpracy z pracownikami OPS nie są prawidłowe. W konsekwencji, oparcie decyzji odmownej na tychże okolicznościach i powołanie się na art. 11 ust. 2 u.p.s. było niezasadne. Co się tyczy tej podstawowej okoliczności podnoszonej przez organy, jaką jest brak współpracy (współdziałania) skarżącej z pracownikiem socjalnym (art. 11 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 4 u.p.s.), jako podstawy odmowy przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego na potrzeby wskazane we wniosku z dnia 29 listopada 2023 r., trzeba podkreślić, że mając na uwadze zasadę godności człowieka, wyrażoną w preambule i art. 30 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, do której to zasady odwołuje się art. 3 ust. 1 u.p.s., trzeba podkreślić, że stosowanie środków restrykcyjnych na podstawie przywołanych przepisów ustawy o pomocy społecznej powinno być wyjątkowo rozważne, by w swej istocie nie prowadziło do naruszenia powyższej zasady. Znaczenie tejże zasady ogólnej wzmacnia również zasada postępowania w sprawach pomocy społecznej, wyrażona w art. 100 ust. 1 u.p.s., który w zd. pierwszym stanowi, że w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. Nie negując zatem znaczenia obwiązującej w ramach systemu zabezpieczenia społecznego zasady pomocniczości wyrażonej w art. 2 ust. 1 u.p.s. (również wskazanej w preambule Konstytucji), należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy nie rozważyły podstaw do przyznania świadczeń na pokrycie wskazanych przez stronę potrzeb bytowych, a w to miejsce poprzestały na prostym stwierdzeniu braku współdziałania, bez jakiejkolwiek próby oceny całokształtu okoliczności sprawy. Wszystkie wskazane przez organy okoliczności zostały też zinterpretowane na niekorzyść skarżącej, a przy tym po części zostały one oparte na sądach ocennych, trudnych do jednoznacznego zweryfikowania. O ile stan sprawy wskazuje na trudności w komunikacji ze skarżącą, która nadinterpretuje działania organu pomocowego (jako nieadekwatne do rzeczywistości jawi się stanowisko strony o stosowaniu wobec niej przemocy psychicznej), to jednakże nie można tego wprost interpretować jako braku wymaganego współdziałania. Organy pomocowe muszą bowiem być przygotowane na trudności w kontaktach z klientami pomocy społecznej, tak w zakresie komunikowania organom określonych faktów, jak i co do ich formy. W szczególności należy to odnosić do sytuacji, gdy dana osoba wykazuje oznaki nieporadności życiowej, gdyż ustawy o pomocy społecznej wśród powodów udzielania pomocy społecznej wymienia m.in. ubóstwo (pkt 1), bezrobocie (pkt 4), bezradność w sprawach prowadzenia gospodarstwa domowego (pkt 9). Działanie organów nie powinno też polegać na stosowaniu dodatkowej sankcji za to, że skarżąca ma trudności w prawidłowym współdziałaniu z ZUS w celu przedłożenia dokumentów niezbędnych do rozstrzygnięcia o przyznaniu emerytury z FUS. Tym bardziej, że w świetle treści uzasadnienia decyzji ZUS I Oddział w [...] z dnia 10 listopada 2023 r. znak [...] (w aktach sprawy) w ogóle wątpliwe jest, czy skarżąca jest w stanie wykazać wymagane okresy podlegania ubezpieczeniom emerytalno-rentowym, skoro po dniu 1 stycznia 1999 r. według stanowiska ZUS nie podlegała tym ubezpieczeniom ani nie udowodniła okresów ubezpieczenia przebytych przed dniem 1 stycznia 1999 r. Dlatego też powoływanie się przez organ na niewywiązywanie się przez skarżącą z kontraktu socjalnego nie powinno stanowić bezwzględnej przyczyny do zastosowania w tej sprawie przepisu art. 11 ust. 2 u.p.s., tym bardziej, że jak wyjaśnił Burmistrz w uzasadnieniu decyzji, mimo niewywiązywania się z tego kontraktu przez skarżącą było przyznawane jej wsparcie na zaspokojenie potrzeb bytowych na wskazane w tej decyzji cele (organ wskazał na konkretne decyzje z dnia 12 września 2023 r., 7 listopada 2023 r. i 23 listopada 2023 r.). Natomiast bliżej wskazane przez organ II instancji okoliczności, jak uporczywe składanie sprzecznych wniosków, a także nieodpowiednie zachowanie wobec pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej – w tym liczne skargi, niegrzeczne zachowanie oraz niestosowne telefony – powołane jako dodatkowe dowody na niewywiązywanie się przez skarżącą z obowiązku współpracy, nie były podnoszone w uzasadnieniu decyzji organu I instancji (a co najwyżej w piśmie przewodnim z dnia 18 stycznia 2024 r. przekazującym odwołania od trzech kolejnych decyzji odmownych z dnia 19 grudnia 2023 r.). Również nie zostało należycie wyjaśnione przez organy, jak konkretnie fakt otrzymywania od organu I instancji świadczeń we wcześniejszych okresach powinien stanowić podstawę do odmowy do przyznania pomocy wskazanej we wniosku zainteresowanej z dnia 29 listopada 2023 r. Nie wiadomo, czy organowi chodzi o tożsamość potrzeb za ten sam okres, czy też ogólne spostrzeżenia w tym względzie. Ponadto, kwestia opłacenia rachunku za wodę objętego wnioskiem o przyznanie zasiłku celowego powinna zostać rozważona nie tylko pod kątem tego, czy skarżąca jest w stanie sama zabezpieczyć tę konkretną potrzebę, ale również i to, czy uczyniła to kosztem zaspokojenia innych niezbędnych potrzeb. Niekonsekwentne jest także – a co najmniej dalece zbyt lakoniczne – argumentowanie przez organ I instancji, że "potrzeby objęte treścią wniosku mają charakteru niezbędnych potrzeb bytowych", przy jednoczesnym wskazywaniu, że przywołanymi decyzjami z września i listopada 2023 r. zostały przyznane skarżącej zasiłki celowe na bardzo zbliżone potrzeby. Kolegium części powyższych zagadnień w ogóle nie dostrzegło i pominęło ich rozważenie w uzasadnieniu decyzji, tym samym powielając niedostatki decyzji organu I instancji. Wobec tego, w ocenie Sądu należy ponownie przeprowadzić postępowanie administracyjne, w którym organ podejmie działania w celu skutecznego i pełnego zweryfikowania potrzeb zgłoszonych we wniosku o przyznanie zasiłku celowego. Zarazem Sąd zaznacza, że skarżąca powinna powstrzymać się od takiego formułowania swoich oczekiwań i wniosków, które mogłyby prowadzić do zbędnego utrudnienia należytego procedowania jej spraw o przyznanie wsparcia z pomocy społecznej. Dotyczy to w szczególności wspomnianej już nadinterpretacji działań organu, której strona dała wyraz w odwołaniu. Podsumowując, skarżąca znajduje się niewątpliwie w bardzo trudnej sytuacji życiowej i materialnej (nie dysponuje wystarczającymi zasobami, jest w wieku poprodukcyjnym, nie ma świadczeń emerytalno-rentowych), z powodu której wymaga ona pomocy, o czym świadczy fakt wcześniejszego przyznawania jej wparcia na zaspokojenie potrzeb bytowych (patrz: wskazane przez organ I instancji decyzje z września i listopada 2023 r.). Zarazem nie oznacza to, że organ pomocowy obowiązany jest zaspokoić każdą ze zgłaszanych potrzeb. Rozstrzygnięcia organów uzależnione są bowiem od okoliczności konkretnej sprawy i możliwości pomocy społecznej. Niemniej jednak końcowe wnioski organów obydwu instancji okazały się nieadekwatne – bo co najmniej przedwczesne – do okoliczności sprawy oraz zasad postępowania w przedmiocie świadczeń z pomocy społecznej. Skarga – wraz z jej uzupełnieniem – okazała się zatem zasadna. Wszystko to, co zostało powyżej wyartykułowane przez Sąd, wskazywało bowiem na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 11 ust. 2 w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., jak też naruszenie przepisów postępowania w powiązaniu z przepisami prawa materialnego, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Z uwagi na stwierdzone naruszenie przepisów postępowania, które niewątpliwe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na jej rozstrzygnięcie, skoro zdeterminowało charakter jej rozstrzygnięcia, konieczne okazało się uchylenie obydwu zakwestionowanych w niniejszej sprawie decyzji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy uwzględnią poglądy prawne i wytyczne co do dalszego postępowania wynikające z rozważań przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. Końcowo Sąd jeszcze wyjaśnia, że nie rozpoznał wniosku ustanowionego dla strony pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów pomocy prawnej (wniosek zawarty w piśmie procesowym z dnia 13 marca 2026 r., ponowiony na rozprawie), ponieważ stosownie do art. 250 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. rozstrzygnięcie o wynagrodzeniu pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, a zatem za świadczenie pomocy prawnej udzielonej z urzędu, powinno zapaść w odrębnym postanowieniu, które co do zasady wydaje referendarz sądowy.