II SA/Po 858/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu -Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 stycznia 2014 r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia 1. ustanowić dla T. K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości i zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata celem wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący podał, że jest rencistą i z tego tytułu otrzymuje rentę w wysokości [...] zł netto miesięcznie, jego żona pracuje i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Oświadczył, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m² położone w N. W., gdzie zamieszkuje wraz z żoną i córką, jej mężem i dzieckiem. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą około [...] zł, które częściowo udokumentował i ponosi je skarżący po połowie z córką i jej rodziną, która prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Nadto skarżący oświadczył, że choruje i z tego tytułu ponosi koszty leków – [...] zł miesięcznie. Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "p.p.s.a.") dodatkowo oświadczył, że jego jedynym dochodem jest renta i nie ma innego źródła dochodu. Jedynym dochodem żony skarżącego jest jej wynagrodzenie za pracę i nie uzyskuje ona innych dochodów, także dorywczych (na dowód powyższego skarżący przedłożył deklaracje podatkowe za 2012r.). Nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej. Nadto wskazał, że terminowo spłacają kredyty zaciągnięte na remont domu oraz garaż w łącznej wysokości [...] zł. Miesięczna rata kredytów wynosi [...] zł i [...] zł. Oświadczył, że nie mają żadnych zajęć komorniczych. Nie posiadają lokat terminowych. Przedłożył zaświadczenia z banku o wysokości kredytów i terminowej spłacie, oraz wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 czerwca 2013r. do 23 grudnia 2013 r., z którego wynika, że korzysta z usługi salda debetowego do kwoty [...] zł. Saldo na dzień 23 grudnia 2013 r. było ujemne i wynosiło [...] zł, do dyspozycji pozostało [...] zł. Następnie wnioskodawca przedłożył kserokopie rachunków i faktur za prąd, wodę, abonament RTV, ścieki, śmieci, podatku od nieruchomości. Posiadają także dwa samochody osobowe – Opel Astra z 1995 r. i Opel Corsa z 1994 r. Nadto wyjaśnił, że projektowana zabudowa zostanie sfinansowana z kredytu zaciągniętego w banku. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawca nie dysponuje środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem chociażby w części. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Tak więc, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle treści wniosku o prawo pomocy oraz jego uzupełnienia wskazać należy, że wnioskodawca nie wykazał, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych zainicjowanego postępowania. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że dochody skarżącego i jego żony łącznie wynoszą [...] zł netto miesięcznie i są one stałe. Dochody te pozwalają na poniesienie wszystkich kosztów utrzymania skarżącego i żony skoro swoje zobowiązania płacą terminowo i nie mają żadnych zaległości. Mają także możliwość wsparcia się dodatkowymi środkami z tytułu salda debetowego w rachunku bankowym, z czego korzystają i na dzień wniesienia wniosku o prawo pomocy posiadali w dyspozycji wolne środkami w wysokości około [...] zł. Zaznaczyć należy, że z prawa pomocy chociażby w części, może skorzystać osoba, która po uiszczeniu jedynie koniecznych, kosztów niezbędnego utrzymania swojego i rodziny, a nie wszystkich możliwych wydatków, nie posiada już żadnych wolnych środków. Skoro zatem skarżącemu po uiszczeniu koniecznych opłat, wliczając nawet raty kredytowe pozostają wolne środki, którymi może rozporządzać, to powinien je przeznaczyć w pierwszej kolejności na poniesienie kosztów sądowych, które mają charakter należności publicznoprawnych. Przewidywane koszty sądowe niniejszej sprawy to 100 zł opłaty kancelaryjnej oraz ewentualnie 250 zł wpisu od skargi kasacyjnej, które nadto rozłożone są w czasie. Nadto zaznaczyć należy, że zobowiązania z tytułu kredytów nie mogą przesądzać o możliwości skorzystania ze zwolnienia od kosztów sądowych. Istotą prawa pomocy nie jest bowiem ochrona indywidualnych interesów strony, która zaciąga zobowiązania na prywatny cel, nie można bowiem przerzucać kosztów tych decyzji finansowych na Skarb Państwa, w tym podatników. Dla oceny możliwości finansowych skarżącego w niniejszej sprawie nie jest również obojętna ocena profesjonalnej instytucji bankowej, która ustaliła zdolność skarżącego i jego rodziny do obsłużenia kredytów w wysokości [...] zł, z miesięczną ratą - około [...] zł. W tym stanie rzeczy, przyjąć należy, że wnioskodawca jest w stanie wygospodarować środki na poniesienie pozostałych kosztów sądowych niniejszej sprawy. Wobec powyższego oddalić należało wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Tym niemniej, kwota jaką realnie skarżący dysponuje nie wystarcza na poniesienie kosztów wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Nadto skarżący zapowiedział wniesienie skargi kasacyjnej, której sporządzenie objęte jest tzw. "przymusem adwokacko-radcowskim". Należało zatem przyznać prawo pomocy w tej części i ustanowić adwokata. Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska