II SA/Po 859/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędzia NSA Barbara Kamieńska /spr./ Sędzia WSA Elwira Brychcy Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 maja 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi M. N. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; I. uchyla postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] Nr [...]; II. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] Nr [...]; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej M.N. kwotę 500zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu wpisu od skargi oraz kwotę 255zł (dwieście pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; IV. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E. Brychcy /-/ A. Zieliński /-/ B. Kamieńska Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. - po zawiadomieniu przez pełnomocnika M.N. – zamieszkałej w Niemczech, że na jej nieruchomości (działce Nr [...]), położonej w D. D. w gminie G., T. M. samowolnie pobudował dom letniskowy – wszczął postępowanie, w trakcie którego wydał dnia [...] w trybie art.48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych przy budowie budynku letniskowego i o nałożeniu na inwestorów - W. i T. M. obowiązku przedstawienia w terminie do [...] marca 2004r.: 1) zaświadczenia Urzędu Gminy G. o zgodności przedmiotowego obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę właściwej izby samorządu zawodowego, 3) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uzasadnieniu powołał się na bezsporność wybudowania w 1999r. budynku letniskowego bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestorzy tłumaczyli niemożliwość wystąpienia z wnioskiem o takie pozwolenie brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Gdy inwestorzy powiadomili o wystąpieniu do sądu powszechnego przeciwko M.N. z powództwem o wykup części działki nr [...], na której wybudowano przedmiotowy obiekt – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w oczekiwaniu na wynik postępowania sądowego na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie administracyjne. O podjęcie zawieszonego postępowania wystąpiła pismem z dnia [...] lutego 2005r. właścicielka nieruchomości, informując, że powództwo inwestorów zostało oddalone a właścicielka jest zainteresowana "zalegalizowaniem na swoją rzecz samowoli budowlanej na działce nr [...]".M.N. wniosła o umorzenie postępowania skierowanego przeciwko T. M. i podanie jej warunków jakie musi spełnić aby "uzyskać pozytywną dla siebie decyzję w sprawie legalizacji samowoli". Po podjęciu postępowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 48 ust. w związku z art. 48 ust. 4 prawa budowlanego – nakazał W. i T. M. wykonanie na własny koszt rozbiórki budynku mieszkalnego letniskowego położonego na działce nr [...] w D. D., wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, ponieważ inwestorzy w zakreślonym terminie nie wykonali obowiązków nałożonych postanowieniem legalizacyjnym. Organ orzekający uznał, iż umorzenie postępowania w okolicznościach konkretnej sprawy byłoby sprzeczne z przepisem art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. M.N. wniosła od tej decyzji odwołanie, powołując się na cofnięcie wniosku o nakazanie inwestorom rozebrania budynku letniskowego pobudowanego na jej działce i chęć spełnienia warunków niezbędnych do legalizacji samowoli. W ocenie odwołującej się narusza prawo stanowisko organu I instancji, iż "legalizacji samowoli można dokonać na rzecz nielegalnego inwestora, a nie na rzecz właścicielki pobudowanego obiektu". Przedmiotem skargi M.N. do Sądu jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję. Organ drugiej instancji "przychylił się do wywodów zawartych w uzasadnieniu (...)". Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, powtarzając argumenty zawarte w odwołaniu. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Prowadzenie postępowania administracyjnego w związku z samowolnym pobudowaniem obiektu budowlanego nie wymagało wniosku strony. Organ nadzoru budowlanego, działając w tej sprawie z urzędu, miał w pierwszym rzędzie obowiązek rozważenia, w stosunku do kogo należy kierować postanowienie legalizacyjne, o którym mowa w art. 48 ust. 2. W konkretnej sprawie, gdy było bezsporne, że dom został już samowolnie wybudowany przez inwestorów na gruncie będącym własnością skarżącej, tylko właścicielka mogła wykazać się prawem do dysponowania gruntem i w konsekwencji sfinalizować starania o zalegalizowanie samowoli budowlanej. Wprawdzie z art. 52 Prawa budowlanego wynika, że adresatem decyzji o nakazie rozbiórki może być inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, ale do inwestora wybudowanego w warunkach samowoli obiektu budowlanego można kierować nakazy tylko wtedy, gdy nadal działka jest w jego dyspozycji. Adresatami postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego winny być te same podmioty, które zostały wymienione w art. 52, przy czym jeżeli roboty budowlane są jeszcze prowadzone – adresatem postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych będzie inwestor. Po zakończeniu robót budowlanych będzie nim właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (patrz Prawo budowlane – Komentarz, Z. Kostka "oddk" Gdańsk 2005, str. 129). Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych i nałożeniu obowiązków warunkujących legalizację nie podlega odrębnemu zaskarżeniu i musiało zostać zbadane wraz z zaskarżoną decyzją rozbiórkową (art. 142 kpa). Skarżąca już w odwołaniu od decyzji rozbiórkowej adresowanej do inwestora nie mogącego okazać się prawem do dysponowania jej nieruchomością na cele budowlane zarzuciła, że tylko właścicielka jest w stanie spełnić wymogi legalizacyjne i zarzut ten ponowiła w skardze. Powoduje to konieczność uchylenia postanowienia z dnia [...]. Decyzje rozbiórkowe wydane przez organy I i II instancji także nie mogą się ostać, bowiem adresowane są do inwestora nie mającego tytułu prawnego do gruntu, na którym pobudował przedmiotowy budynek letniskowy. Taka osoba nie mogłaby wykonać decyzji rozbiórkowej bez naruszenia cudzej własności. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a, art. 151 oraz – co do kosztów postępowania – art. 200 i art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. /-/ E. Brychcy /-/ A. Zieliński /-/ B. Kamieńska jw