II SA/Po 866/17

Dnia 20 listopada 2018 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]roku, Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia umorzyć postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata /-/ R. Talaga Postanowieniem z dnia 4 maja 2017 roku starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowił dla P. K. adwokata. Pismem z dnia 25 czerwca 2018 roku Okręgowa Rada Adwokacka w Poznaniu wyznaczyła adwokata P.M. jako pełnomocnika skarżącego z urzędu. Pismem z dnia 9 lipca 2018 roku pełnomocnik skarżącego złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 marca 2018 roku, sygn. akt II SA/Po 866/17. Pismem z dnia 20 sierpnia 2018 roku P. K. wniósł sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną, w której wyjaśnił, że jego pełnomocnik ustanowiony z urzędu nie konsultował się z nim przez złożeniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 5 września 2018 roku Sąd odrzucił skargę kasacyjną. Pismem z dnia 19 września 2018 roku P. K. złożył po raz kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu, uzasadniając to zakończeniem reprezentacji przez ustanowionego wcześniej z urzędu adwokata z momentem wniesienia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku wydanego w niniejszej sprawie. Zarządzeniem sędziego z dnia 25 września 2018 roku poinformowano skarżącego, że złożona przez pełnomocnika z urzędu opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie rodzi dla strony prawa do żądania wyznaczenia innego pełnomocnika z urzędu, gdyż ustanowiony pełnomocnik nadal reprezentuje stronę. Ponadto skarżący pozostaje zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych związanych z jego udziałem w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 22 października 2018 roku P. K. ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy i ustanowienie ponownie pełnomocnika z urzędu, powołując się na rozmowę z ustanowionym w sprawie pełnomocnikiem, w której został poinformowany, że wraz ze złożeniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej zakończył on reprezentowanie strony skarżącej. Jednocześnie P. K. przedłożył wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii kosztów sądowych. Otóż w niniejszym postępowaniu sądowym już wcześniej umorzono wywołane wnioskiem skarżącego postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Żądanie to zostało następnie powtórzone przez skarżącego. W tym względzie należy przypomnieć, że zgodnie art. 239 § 2 pkt 1 a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Stąd skarżący wnosząc skargę w sprawie dotyczącej zasiłku celowego z mocy prawa, nie miał i nadal nie ma obowiązku ponoszenia wszystkich kosztów sądowych związanych z jego udziałem w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy rozpoznanie wniosku skarżącego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie należało umorzyć (art. 249a P.p.s.a.). W drugiej kolejności, należy odnieść się do kwestii kolejnego żądania dotyczącego ustanowienia adwokata w ramach przyznania prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem referendarza z dnia 4 maja 2018 roku skarżącemu został przyznany pełnomocnik z urzędu. Zarządzeniem z dnia 25 czerwca 2018 roku Dziekan Rady Okręgowej Rady Adwokackiej w P. wyznaczył dla skarżącego P.K. adwokata P. M. Adwokat, jako profesjonalny pełnomocnik, po analizie zapadłego orzeczenia zgodził się z argumentacją zaprezentowaną w wyroku Sądu i w związku z tym sporządził z zachowaniem zasad należytej staranności w dniu 24 sierpnia 2018 roku opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W myśl art. 249a P.p.s.a., jeżeli rozpoznanie wniosku stało zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Zdarzenie powodujące zbędność rozpoznania wniosku powinno mieć charakter następczy, a więc powinno nastąpić już po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przepis ten należy jednak interpretować w sposób rozszerzający tzn. obejmujący również takie sytuacje, w których zbędność rozpoznania wniosku zachodziła już w momencie jego złożenia (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 990). Jeżeli żądanie przyznania prawa pomocy o treści wskazanej w kolejnym formularzu wniosku o prawo pomocy zostało już prawomocnie rozstrzygnięte, rozpoznanie kolejnego wniosku o tożsamej treści staje się zbędne (postanowienie z dnia 9 czerwca 2016 roku II GZ 569/16). Ustawodawca w sposób wyraźny określił ramy czasowe do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przez określenie "tok postępowania" zawarte w art. 243 § 1 P.p.s.a. należy rozumieć tok postępowania sądowoadministracyjnego od chwili jego wszczęcia do prawomocnego zakończenia. Pełnomocnictwo zaś obejmuje z mocy samego prawa – na podstawie art. 39 P.p.s.a. – umocowanie do wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu. W ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań. Uprzednie przyznanie P. K. adwokata z urzędu wypełniło rozumienie pojęcia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla strony pełnomocnika. Nie zachodziła zatem konieczność ponownego przyznania prawa pomocy w tym samym zakresie. W realiach niniejszej sprawy nie było możliwe rozpoznanie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika do wniesienia środka zaskarżenia od wyroku Sądu. Ponowne rozpoznawanie wniosku w zakresie przyznania pełnomocnika w osobie innego adwokata w tej samej sprawie pozostaje zatem bezprzedmiotowe, gdyż wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu został już rozpoznany pozytywnie dla strony. W niniejszej sprawie zachodzą zatem przesłanki do umorzenia postępowania również w zakresie ustanowienia adwokata, ponieważ przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie jest zbędne. W kwestii ustanowionego pełnomocnika z urzędu należy dodatkowo zaznaczyć, że o wyznaczeniu konkretnego adwokata pełnomocnikiem strony nie decyduje Sąd, ale jedynie organ samorządu adwokackiego (Okręgowa Rada Adwokacka). W orzecznictwie sądów administracyjnych jednomyślnie wskazuje się, że jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci ustanowienia innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II FZ 303/13; postanowienie WSA w Krakowie z dnia 8 października 2018 roku, II SA/Kr 1414/17). Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 249a, art. 258 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ R. Talaga