II SA/Po 867/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel Sędzia WSA Robert Talaga (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2026 r. sprawy ze skargi D. B. i D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 18 lipca 2025 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 500,- (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 17.12.2024 r. Inwestor W. C. wystąpił o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji planowanego przedsięwzięcia polegającego na Budowie osiedla mieszkaniowego zlokalizowanego w Gminie [...] na działach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...]. W ramach przedsięwzięcia planuje się budowę 21 budynków mieszkalnych jednorodzinnych wraz z niezbędną infrastrukturą. Powierzchnia działki objętej wnioskiem wynosi 2,7672 ha i przedsięwzięcie zajmie całą jej powierzchnię. Powierzchnia zabudowy wyniesie ok. 0,3114 ha, a powierzchnia utwardzona 0,7346 ha. W ramach przedsięwzięcia wydzielona zostanie droga wewnętrzna. Pismem z dnia 19.12.2024 r. organ I instancji zawiadomił strony postępowania o jego wszczęciu wraz ze stosownymi pouczeniami oraz poprzez umieszczenie obwieszczenia na tablicy urzędu, stronie BIP Urzędu. Pismami z dnia 19.12.2024 r. organ I instancji wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...], Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] i Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w [...] o opinię co do potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Opinią z dnia 31.12.2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] nie stwierdził potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania wnioskowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko. Organ zaproponował aby uwzględnić w decyzji wskazane przez niego zalecenia. Opinią z dnia 2.01.2025 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie nie stwierdził potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania wnioskowanego przedsięwzięcia na środowisko. Wskazało jednak, na konieczność uwzględnienia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wskazanych 9 warunków i wymagań. Postanowieniem z dnia 22.04.2025 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] wyraził także opinię, że dla przedsięwzięcia nie ma potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko. Organ wskazał, na konieczność uwzględnienia w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wskazanych przez niego 6 warunków i wymagań. Decyzją z dnia 18.07.2025 r. znak [...] Wójt Gminy [...] orzekł, na wniosek W. C., brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na Budowie osiedla mieszkaniowego zlokalizowanego w Gminie [...] na działach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...]. Organ określił istotne warunki korzystania ze środowiska. Organ I instancji przeanalizował zasięg, wielkość i złożoność oddziaływania, jego prawdopodobieństwo, czas trwania, częstotliwość i odwracalność, możliwość ograniczenia oddziaływania, a także możliwość powiązań z innymi przedsięwzięciami ustalając, że realizacja planowanego przedsięwzięć, z uwagi na jego rodzaj, cechy i skalę możliwego oddziaływania, nie pociągnie za sobą zagrożeń dla środowiska. Organu I instancji na podstawie warunków przedsięwzięcia wynikających z opinii RDOŚ w [...] i Wód Polskich uznał, że przedsięwzięcie nie spowoduje ponadnormatywnego oddziaływania na warunki życia i zdrowia ludzi, a także nie będzie stanowiło zagrożenia dla środowiska. Zdaniem organu przedmiotowa inwestycja ze względu na rodzaj i skalę oraz lokalizację planowanego przedsięwzięcia, a także na brak konieczności wycinki drzew i krzewów nie przewiduje się znaczącego negatywnego oddziaływania przedsięwzięci na środowisko przyrodnicze, w tym różnorodność biologiczną, rozumianą jako liczebność i kondycję populacji występujących gatunków, w szczególności chronionych, rzadkich lub ginących gatunków roślin, zwierząt i grzybów, oraz ich siedlisk. Realizacja planowanego przedsięwzięcia nie wpłynie także na obszary chronione, a w szczególności na siedliska przyrodnicze, gatunki roślin i zwierząt oraz ich siedliska, dla których ochrony zostały wyznaczone obszary Natura 2000, a także nie spowoduje pogorszenia integralności poszczególnych obszarów Natura 2000 lub ich powiązań z innymi obszarami. Ponadto przedsięwzięcie, nie spowoduje utraty i fragmentacji siedlisk oraz nie wpłynie na korytarze ekologiczne i funkcje ekosystemu. Pismem z dnia 31.07.2025 r. D. złożyli odwołalnie wskazując, iż w bezpośrednim sąsiedztwie działek objętych inwestycją znajduje się działka nr [...] będąca własnością odwołujących, na której od 4 pokoleń prowadzona jest działalność rolniczą o profilu zwierzęcym oraz roślinny (uprawy o łącznym areale około 120 ha gruntów rolnych). Działka nr [...] zabudowana jest budynkiem mieszkalnym jednorodzinny oraz budynkami gospodarczymi i inwentarskimi w zabudowie zagrodowej, w tym chlewnią o obsadzie 500 sztuk świń, a także płytą obornikową i zbiornikiem na gnojówkę, a także 3 silosami zbożowymi. W planach jest rozbudowa gospodarstwa. Planowana inwestycja zablokuje możliwość rozbudowy rodzinnego gospodarstwa, a także doprowadzi do konfliktów z przyszłymi sąsiadami, a w konsekwencji stanie się przyczyną zakończenia prowadzenia działalności rolniczej. Odwołujący informowali Wójta o występującym zagrożeniu epidemiologicznym jakim jest rozprzestrzenianie się choroby afrykańskiego pomoru świń (AFS) oraz pryszczycy bydła. Pismem z dnia 02.09.2025 r. odwołujący uzupełnili odwołanie. Decyzją z dnia 19 września 2025 roku Samorządowego Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 18.07.2025 r., znak [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na "Budowie osiedla mieszkaniowego zlokalizowanego w Gminie [...] na działach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...]". Organ odwoławczy wskazał, że nie mógł odmówić wydania decyzji środowiskowej, jedynie z tego powodu, iż nie zgadzają się na nią właściciele nieruchomości sąsiednich. Negatywne stanowisko społeczeństwa może wpływać na uwarunkowania i wymogi decyzji, ale nie może być powodem do odmowy wydania decyzji. Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania. Organ wskazywał odwołującym, iż w związku z obawami potencjalnego wzrostu ryzyka rozprzestrzeniania się afrykańskiego pomoru świń (ASF), iż planowana inwestycja nie wiąże się z prowadzeniem działalności mogącej wpłynąć na zwiększenie zagrożenia epizootycznego. Ponadto właściciele gospodarstw utrzymujących trzodę chlewną stosują odpowiednie środki bioasekuracji mające na celu ochronę zwierząt przed zakażeniem wirusem ASF. W odniesieniu do zarzutów związanych z uciążliwościami zapachowymi, organ wyjaśnił, że ustawodawca nie przewidział w polskim porządku prawnym ochrony powietrza przed zapachami, która są niemierzalne i nie mogą być badane, bowiem w polskim systemie prawnym nie istnieją normy prawne, które odnosiłyby się do zapachów. Pismem z dnia 28.10.2025 roku D. i D. B. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 września 2025 roku, nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] o środowiskowych uwarunkowaniach nr [...] z dnia 18.07.2025 r. dla przedsięwzięcia polegającego na budowie osiedla mieszkaniowego zlokalizowanego w Gminie [...], na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...]. W uzasadnieniu podkreślili, że już w odwołaniu wskazywali argumenty, które wcześniej kierowali do organu sporządzającego decyzję, informując, że planowana na sąsiedniej nieruchomości inwestycja w sposób istotny zagraża istnieniu prowadzonego przez nich od lat rodzinnemu gospodarstwu rolnemu. W ich ocenie stan faktyczny sprawy zarówno na etapie procedury sporządzania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jak też rozpatrywania naszego odwołania od tej decyzji nie został ustalony z zachowaniem wymogów określonych w art. 7, art. 77 k.p.a. oraz nie został oparty na zebranym w sposób wystarczający i całościowy materiale dowodowym. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach z pewnością nie zawiera pełnych i wyczerpujących informacji o uwzględnionych łącznie i we wzajemnym powiązaniu uwarunkowaniach środowiskowych, ponieważ w sposób pobieżny i wybiórczy potraktowała wzajemne zależności pomiędzy istniejącym i planowanym zainwestowaniem gospodarstwa rolnego, a planowaną zabudową mieszkaniową jednorodzinną. Szczególnie, że Karta Informacyjna Przedsięwzięcia nie zawierała informacji o ich gospodarstwie rolnym, oraz budynku inwentarskim - chlewni. Podkreślili, że aktywnie uczestniczyliśmy w postępowaniu prowadzonym w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a na sąsiedniej działce nr [...] będącej ich własnością, na której znajduje się budynek mieszkalny – jednorodzinny oraz budynki gospodarcze i inwentarskie w zabudowie zagrodowej, w tym chlewnią o obsadzie 500 sztuk świń, a także płytą obornikową i zbiornikiem na gnojówkę, a wkrótce także 4 silosami zbożowymi. Sąsiadująca z działką skarżących zabudowa mieszkaniowa występuje wyłącznie w pasie około 90 m od drogi publicznej. Planowana zabudowa rozciągać się będzie na odległość aż 630 m od drogi, wzdłuż całej zachodniej granicy naszej nieruchomości. W takim stanie rzeczy zarówno funkcjonowanie gospodarstwa, a przede wszystkim stosowanie odpowiednich środków bioasekuracji, mających na celu ochronę zwierząt przed zakażeniem będzie w znaczący sposób utrudnione i bardziej kosztowne, znacząco także wzrośnie ryzyko nieświadomego lub celowego wprowadzenia wirusa ASF czy pryszczycy. Wójt Gminy [...] w sposób niewystarczający odniósł się do kwestii wód opadowych i roztopowych, określając jedynie, że "wody opadowe i roztopowe nie będą ujmowane w systemy kanalizacyjne, lecz będą infiltrować w grunt, w obrębie przedmiotowego terenu". Obecnie podczas występowania silnych opadów deszczu występuje naturalny spływ wód opadowych w kierunku drogi publicznej i w jej rejonie tworzą się obszary na których te wody zalegają. W przypadku powstania nowej, tak intensywnej zabudowy zmniejszy się znacząco obszar gruntu w który wody opadowe mogą infiltrować, a obszary zalewane ulegną istotnemu powiększeniu. W takim przypadku może dojść do zalania zbiorników na gnojówkę i płyty obornikowej znajdujących się na terenie naszego gospodarstwa, a w konsekwencji do zanieczyszczenia ściekami znaczącej powierzchni przyległych terenów. Mając na względzie zapewnienie możliwość dalszego funkcjonowania ich gospodarstwa rolnego skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia 19 września 2025 roku oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] o środowiskowych uwarunkowaniach nr [...] z dnia 18.07.2025 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 18.07.2025 r., znak [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na "Budowie osiedla mieszkaniowego zlokalizowanego w Gminie [...] na działach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...]". Decyzja ta została wydana w sytuacji, w której organ nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego. Przechodząc do merytorycznych rozważań, Sąd wyjaśnia, że materialną podstawę wydania decyzji stanowiły przepisy art. 71 ust. 1 i 2 oraz art. 84 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.u.i.ś. Ich zastosowanie wiązało się zaś z zakwalifikowaniem przedsięwzięcia do kategorii mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. i zastosowaniu przepisów art. 59 ust. 1 pkt 2 oraz art. 63 ust. 1 u.u.i.ś., w wyniku czego organ nie stwierdził potrzeby przeprowadzenia oceny odziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przepis art. 71 u.u.i.ś. stanowi, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia (ust. 1). Uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych: 1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (ust. 2). Z kolei według art. 59 ust. 1 u.u.i.ś. przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko; 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1. Ten ostatni przepis stanowi, że obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie kryteria szczegółowo wymienione w tym przepisie. Według art. 63 ust. 3 u.u.i.ś. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stwierdza się obligatoryjnie, jeżeli: 1) możliwość realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w ust. 1, jest uzależniona od ustanowienia obszaru ograniczonego użytkowania, o którym mowa w przepisach ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska; 2) z karty informacyjnej przedsięwzięcia wynika, że realizacja przedsięwzięcia może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza. Natomiast art. 63 ust. 4 u.u.i.ś. przewiduje, że w postanowieniu, o którym mowa w ust. 1, organ określa jednocześnie zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W tym przypadku stosuje się przepisy art. 68. Według art. 64 ust. 1 u.u.i.ś. postanowienie, o którym mowa w art. 63 ust. 1, wydaje się po zasięgnięciu opinii: 1) regionalnego dyrektora ochrony środowiska; 2) organu, o którym mowa w art. 78, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3a, 10-19 i 21-29, oraz uchwały, o której mowa w art. 72 ust. 1b; 3) organu właściwego do wydania pozwolenia zintegrowanego na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, jeżeli planowane przedsięwzięcie kwalifikowane jest jako instalacja, o której mowa w art. 201 ust. 1 tej ustawy; 4) organu właściwego do wydania oceny wodnoprawnej, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 20 lipca 2017 r.- Prawo wodne. W przepisie art. 75 ust. 1 pkt 4 u.u.i.ś. określono, że organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w pozostałych przypadkach niż wymienione w pkt 1-3 (w stosunku do przedsięwzięć niezastrzeżonych wprost dla kompetencji innych organów wymienionych w tych przepisach) jest wójt, burmistrz, prezydent miasta. Ustawa ta nie zawiera rozwiązania, które wyłączałoby organ wykonawczy gminy od załatwienia sprawy, gdy wnioskodawcą dla planowanych przedsięwzięć, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 4, jest jednostka samorządu terytorialnego, dla której organem wykonawczym jest organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Z uwagi na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest co do zasady takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji. Decyzji organu odwoławczego należy zatem stawić wszystkie wymagania wynikające z powyżej przywołanych przepisów, jak konieczność respektowania zasady prawdy obiektywnej (art. 7), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, rozstrzygnięcia i motywowania stanowiska organu (art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Zdaniem Sądu, analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych wskazuje na to, że decyzja organu odwoławczego nie sprostała wymaganiom w tym zakresie, gdyż w istocie powieliła niedostatki decyzji organu I instancji. Pozostaje bowiem zasadnicza wątpliwość, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano i rozpatrzono cały materiał dowodowy, jak i czy ustalenia oparto na całokształcie oceny materiału dowodowego. Tymczasem obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia. W sprawie miało miejsce naruszenie przez Kolegium przepisów art. 7 (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 (zasada wzbudzania zaufania do władzy publicznej), art. 11 (zasada przekonywania) oraz szczegółowych przepisów dotyczących ustalania i rozpatrywania materiału dowodowego, tj. art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Organ II instancji, pomimo przywołania i omówienia przepisów ustawy stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, ostatecznie nie odniósł się w odpowiedni sposób do wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W tym kontekście również nie wypowiedział się dostatecznie wnikliwie wobec zagadnień podnoszonych przez skarżących w toku postępowania administracyjnego. To wszystko składa się na brak wyczerpującego rozpatrzenia całokształtu okoliczności sprawy, materiału procesowego, co też przełożyło się na wadliwość ustaleń faktycznych i prawnych. Jak wynika z przywołanych przez organ przepisów ustawy środowiskowej i przepisów rozporządzenia, podstawowe znaczenie dla sposobu, w jaki procedowana będzie sprawa o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ma kwestia rozstrzygnięcia, czy dana inwestycja stanowi przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, czy też tylko potencjalnie, co z kolei znajduje swoje przełożenia na procedurę wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W pierwszym przypadku bowiem zawsze wymagane jest przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i sporządzenie odpowiedniego raportu, a w drugim przeprowadzanie oceny jest uzależnione od uprzedniego stwierdzenia takiego obowiązku przez organ właściwy, w drodze postanowienia. Kolegium zauważyło, że organ I instancji odnosząc swoje stanowisko dotyczące planowanego przedsięwzięcia w sposób pobieżny powielił stanowisko organu I instancji. Decyzja organu nie spełnia w tym względzie wymogów wynikających z zasad zaufania i przekonywania. Kolegium nie rozważyło należycie i nie umotywowało swojego rozstrzygnięcia w zakresie, w jakim dotyczy ono stwierdzenia przez organ I instancji braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W sytuacji gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, przy czym charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (art. 84 ust. 1 i 2 u.u.i.ś.). Ponadto w przypadku, gdy odstąpiono od konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymogów przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 ustawy, uwzględnionych przy stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Umożliwia to dokonanie oceny co do prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. Po złożeniu przez inwestora wniosku w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zasadne było wystąpienie przez organ I instancji, na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1-4 u.u.i.ś., do organów współdziałających o wydanie opinii w sprawie potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i zakresu raportu o oddziaływaniu na środowisko. Stanowiska wyrażone przez te organy zobowiązywały z kolei organ właściwy do dokonania oceny, czy w świetle art. 63 ust. 1 u.u.i.ś. konieczne było nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Zadaniem organu było ocenienie, czy planowana inwestycja odpowiada wymogom art. 63 ust. 1 ustawy środowiskowej. Z art. 63 ust. 1 wynika, że przeprowadzana ocena, czy w sprawie niezbędne jest nałożenie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, musi uwzględniać: rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia (pkt 1); usytuowanie przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (pkt 2) oraz m.in. rodzaj i skalę możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do uwarunkowań wymienionych w pkt 1 i 2 (pkt 3). Opinia jest najsłabszą formą współdziałania pomiędzy organami administracji publicznej i nie ma charakteru wiążącego dla organu wydającego postanowienie w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2507/14). Oczywiście organ ma obowiązek uzasadnienia powodów niepodzielenia stanowiska organu współdziałającego, który uznał, że ocena oddziaływania na środowisko jest konieczna. W niniejszej sprawie organ I instancji w kwestionowanej decyzji podzielił pogląd o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 84 ust. 1 u.u.i.ś.). Nie jest wystarczające stwierdzenie przez Kolegium, że organ I instancji uzasadnił w sposób jasny i wyczerpujący swoje stanowisko co do braku potrzeby przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko i sporządzenia raportu. Organ odwoławczy w istocie w tym aspekcie sprawy wypełnił jedynie funkcje kontrolne względem zaskarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji, nie spełnił jednak wymogów poczynienia ustaleń i rozważań własnych. W sprawie zostały wyrażone przez dwa organy współdziałające opinie o braku potrzeby przeprowadzenia oceny, tj. przez RDOŚ i PGW WW. Natomiast skarżący na etapie postępowania odwoławczego przedłożyli pismo Powiatowego Lekarza Weterynarii w [...] z dnia 25 sierpnia 2025 roku w którym rekomendowano uwzględnienie sformułowanych zaleceń oraz konsultacje ze starostwem powiatowym, wójtem, regionalną dyrekcją ochrony środowiska, Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska (WIOŚ) oraz lokalnymi kołami łowieckimi, w celu dostosowania projektu do specyfiki terenu i obowiązujących przepisów. Inspekcja Weterynaryjna wyjaśniła, że "Gospodarstwa utrzymujące świnie i bydło podlegają ścisłym zasadom bioasekuracji, których celem jest minimalizacja ryzyka wprowadzenia i rozprzestrzeniania chorób zakaźnych zwierząt, takich jak afrykański pomór świń (ASF), choroba niebieskiego języka (BTV), czy pryszczyca (FMD). Budowa 21 budynków w bliskim sąsiedztwie gospodarstwa może wpłynąć na skuteczność stosowanych środków bioasekuracji poprzez zwiększony ruch osób i pojazdów, który zwiększa ryzyko przypadkowego wprowadzenia patogenów na teren gospodarstwa (np. poprzez obuwie, pojazdy czy odpady). Okres budowy osiedla może dodatkowo generować ruch osób i sprzętu, co potęguje to ryzyko. Prace budowlane, w tym ruch ciężkiego sprzętu, wiercenie czy inne głośne działania, mogą powodować stres u bydła i trzody chlewnej. Zwierzęta te są wrażliwe na hałas, co może prowadzić do obniżenia apetytu, zmniejszenia przyrostów masy ciała, a w przypadku loch - do problemów z rozrodem, np. mniejszej liczby prosiąt lub zwiększonej śmiertelności młodych. Pył generowany podczas prac budowlanych może wpływać na jakość powietrza w budynkach inwentarskich, co zwiększa ryzyko chorób układu oddechowego u zwierząt, szczególnie u prosiąt i cieląt, które są bardziej wrażliwe na czynniki środowiskowe. Po zakończeniu budowy mieszkańcy osiedla mogą zgłaszać skargi na zapachy pochodzące z gospodarstwa, co może prowadzić do konieczności wprowadzenia dodatkowych środków bioasekuracyjnych lub ograniczenia produkcji. Bliskość osiedla może utrudniać rozbudowę lub modernizację obiektów inwentarskich ze względu na protesty mieszkańców. Mieszkańcy nowych domów mogą generować odpady organiczne, które, jeśli nie są odpowiednio zabezpieczone, mogą przyciągać dzikie zwierzęta, będące potencjalnymi nosicielami chorób (np. ASF). Gospodarstwa hodowlane dostarczają mięso, mleko i produkty pochodne, które są podstawą diety wielu ludzi. W Polsce sektor hodowlany odpowiada za znaczną Część 5 produkcji żywności. Utrzymanie takich gospodarstw zapewnia stabilność, dostaw żywności na rynek krajowy i eksportowy, co jest kluczowe w obliczu globalnych kryzysów, takich jak zakłócenia w łańcuchach dostaw. Budowa domków jednorodzinnych w sąsiedztwie gospodarstwa utrzymującego bydło i świnie może stanowić wyzwanie dla utrzymania wymogów bioasekuracji, szczególnie w kontekście chorób zakaźnych. Jednakże, przy zastosowaniu odpowiednich środków zapobiegawczych, wzmocnienia infrastruktury bioasekuracyjnej oraz ścisłej współpracy między inwestorem, mieszkańcami a gospodarstwem, możliwe jest zminimalizowanie ryzyka. W celu minimalizowania ryzyka epizootycznego związanego z budową i późniejszym funkcjonowaniem osiedla, inwestor powinien wdrożyć środku bioasekuracji, m.in. ogrodzenie terenu budowy szczelnym ogrodzeniem zabezpieczającym przed dostępem dzikich zwierząt, w szczególności dzików, dezynfekcję pojazdów na wszystkich wjazdach i wyjazdach z placu budowy, odpady budowlane, w szczególności organiczne muszą być przechowywane w szczelnych pojemnikach i regularnie usuwane z terenu budowy, aby nie przyciągnęły gryzoni, ptaków ani dzikich zwierząt, które mogą być nosicielami patogenów". W okolicznościach rozpoznawanej sprawy obowiązkiem organu odwoławczego było odniesienie się do przedstawionych w powyższym piśmie argumentów. Szczególnie wobec wcześniejszego powołania się na brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania wnioskowanego przedsięwzięcia na środowisko. W takie sytuacji organy bazowały jedynie na karcie informacyjnej przedsięwzięcia co do której wątpliwości wyrażali już przed wniesieniem skargi w niniejszej sprawie skarżący. W takiej sytuacji obowiązkiem organów było wezwanie organu, który wydał przywołane pismo przedstawione przez stronę skarżących do zajęcia oficjalnego stanowiska w kwestii przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W sprawie w istocie zaistniała nowa okoliczność, która powinna zostać wnikliwie przeanalizowana przez organy administracji przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie. Jednocześnie po dokonaniu rekomendowanych uzgodnień organy powinny rozważyć ewentualność sporządzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w przedmiotowej sprawie. Argumenty przedstawione przez Kolegium na tym etapie postępowania nie były wystarczające dla stwierdzenia prawidłowości decyzji odwoławczej. Nie można było bowiem pominąć okoliczności, że pismo inspekcji weterynaryjnej dotyczy kwestii sanitarnych. W takich warunkach niewątpliwie Kolegium powinno odnieść się do wszystkich okoliczności sprawy, w tym żądań, argumentów i okoliczności podnoszonych przez stronę, mając na uwadze wszystkie przepisy znajdujące zastosowanie w sprawie. W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że stwierdzone uchybienia natury procesowej mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro wskazują na brak wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich doniosłych prawnie okoliczności sprawy. Sąd tego w zastępstwie organów administracji czynić zaś nie może. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wynik sprawy i wysokość uiszczonych przez stronę kosztów sądowych (500 zł wpisu od skargi). ----------------------- Strona 2 z 2