II SA/Po 87/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia NSA Grażyna Radzicka Asesor sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant Sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 05 maja 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi 1) W.C., 2) T.C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2001r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych czynności; oddala skargę. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ St. Małek /-/ G. Radzicka II SA/Po 87/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2001 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. Nr 106 poz. 1126 ze zmianami) oraz art. 104 k.p.a. nakazał p. J.M., właścicielowi lokalu mieszkalnego nr [...] w S. przy ul. [...] - uczestnikowi niniejszego postępowania, w terminie do dnia [...] listopada 2001r. zdemontowanie i ponowne zamontowanie istniejącej poręczy schodów w odległości min. 4 cm od ścianki działowej lub przesunięcie tejże ścianki, celem doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, iż decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. uczestnik postępowania został zobowiązany do przedłożenia ekspertyzy - opinii technicznej schodów i ścianki działowej. Z dostarczonej dokumentacji wynikało, iż stan techniczny ścianki działowej oraz schodów nie budzi zastrzeżeń, stwierdzono natomiast nie zachowanie odległości zamocowania poręczy schodów od ścianki działowej, co narusza przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 czerwca 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący nie zgodzili się na usunięcie wskazanych nieprawidłowości poprzez zdemontowanie i ponowne zamontowanie poręczy schodów twierdząc, iż powinno to nastąpić w drodze przesunięcia ścianki działowej. Zdaniem skarżących jedynie w ten sposób klatka schodowa, którą uczestnik postępowania pomniejszył bez uzyskania ich zgody oraz z naruszeniem ich udziału we współwłasności całej nieruchomości, będzie miała wymaganą przepisami szerokość. Decyzją nr [...] znak [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych czynności, wyznaczając w tym zakresie nowy termin - do [...] marca 2002 r. w pozostałej części decyzję organu I instancji utrzymując w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji co do zakresu czynności które mogą zostać wykonane w celu zamontowania poręczy w wymaganej przepisami prawa odległości od ścianki działowej. Ustosunkowując się do zarzutu nadmiernego zwężenia szerokości schodów organ II instancji wyjaśnił, iż w tym zakresie nie naruszono przepisów, bowiem zgodnie z § 68 ust. 1 ww. rozporządzenia minimalna szerokość użytkowa schodów wynosi 80 cm, a z dokumentacji wykonawczej wynika, iż w przypadku przedmiotowych schodów wynosi ona 92,5 cm. Co do dokonanej zmiany terminu wykonania nakazanych czynności organ odwoławczy wyjaśnił, iż wyznaczając nowy termin uwzględnił wszczęcie postępowania odwoławczego, co wpłynęło niekorzystnie na zakreślony termin ich wykonania. W skardze na powyższą skarżący W. i T.C. wnieśli o jej uchylenie, zarzucając organowi II instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności § 69 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia poprzez bezzasadne przyjęcie, że przedmiotowe schody w pełni odpowiadają warunkom technicznym przewidzianym w rozdziale 4 powołanego rozporządzenia oraz naruszenie art. 196 k.c. poprzez bezpodstawną ingerencję w ich udziały we współwłasności, co dokonane zostało na szkodę skarżących. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili również wewnętrzną sprzeczność, co w ich ocenie czyni decyzję niewykonalną, z uwagi na brak jednoznacznego określenia nałożonego obowiązku. Podkreślając, że uczestnikowi postępowania bezpodstawnie dano wybór co do usunięcia nieprawidłowości pomimo, iż naruszając ich udział we współwłasności, samowolnie dokonał zwężenia szerokości klatki schodowej. Ustosunkowując się do stwierdzenia zachowania parametrów szerokości schodów, wymaganych przepisem § 69 ww. rozporządzenia, skarżący podnieśli, iż schody nie spełniają warunków bezpieczeństwa z uwagi na ich zbyt stromą konstrukcję. Wskazując na wielkość przysługującego im udziału we współwłasności skarżący podnieśli również, że nakazanie usunięcia naruszeń w drodze zdemontowania i ponownego zamontowania poręczy spowoduje zmniejszenie ich udziału we współwłasności w części obejmującej klatkę schodową. Zdaniem skarżących zarzutu naruszenia przysługujących im udziałów we współwłasności, organ odwoławczy nie rozpoznał. Pismem z dnia [...] lutego 2002 r. skierowanym do organu I instancji uczestnik postępowania poinformował, iż w dniu [...] lutego 2002 r. zamontował poręcz schodów w odległości 4,5 cm od ścianki działowej. Pismem z dnia [...] kwietnia 2004 r. skarżący podtrzymali skargę wyjaśniając, iż schody i ich zabezpieczenie nie odpowiadają przepisom prawa, a zaskarżona decyzja bezpodstawnie ingeruje w prawo własności skarżących, zmniejszając ich udziały we współwłasności. Dodatkowo skarżący wnieśli o przeprowadzenie dowodu z protokołu oględzin poręczy schodów, na okoliczność, że nakazane czynności nie zostały wykonane i schody nadal nie spełniają wymogów bezpieczeństwa, przedkładając kopię protokołu oględzin oraz ekspertyz z dnia [...].04.2004 r. Załączając kopię aktu notarialnego oraz opinii technicznej z dnia [...].02.1999 r. skarżący wnoszą o ustosunkowanie się do nierozpoznanych przez organ odwoławczy kwestii przesunięcia ścianki działowej. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. W przedmiotowej sprawie decyzja organu II instancji wydana została z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa materialnego i procesowego. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji oparte zostało na art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy. W niniejszej sprawie organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w zakresie, w którym nakazuje ona wykonanie przez uczestnika postępowania określonych czynności, zmiany orzeczenia organ odwoławczy dokonał natomiast w zakresie oznaczenia terminu wykonania tych czynności. Orzeczenie organu II instancji ma więc charakter kasacyjno-reformacyjny, przy czym Sąd nie stwierdził, by przepis ten został w zaskarżonej decyzji naruszony. Rozpatrując zarzuty skarżących należy przede wszystkim odnieść się do dwóch kwestii, tj. prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji, w myśl którego uczestnikowi postępowania pozostawiono wybór co do rodzaju czynności, których wykonanie ma na celu zamontowanie poręczy schodów w sposób zapewniający zachowanie wymogów określonych w wskazanym przepisie rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim odpowiadać powinny budynki i ich usytuowanie oraz naruszenia przysługujących im udziałów we współwłasności nieruchomości na terenie której zlokalizowany jest zamieszkiwany przez nich budynek wraz z przedmiotową klatką schodową. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji (t.j. Dz.U. 2000 Nr 106 poz. 1126, zm. Dz.U. 2000 Nr 43poz. 489, Dz.U. 2000 Nr 109 poz. 1157, Dz.U.2000 Nr 120 poz. 1268) na inwestora, który bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia wykonał roboty budowlane, można nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem, określając jednocześnie termin wykonania tych czynności. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ww. ustawy; w niniejszej sprawie w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi oraz w sposób odbiegający od warunków określonych w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy). Organy nadzoru budowlanego, w ramach przysługujących im uprawnień, dokonują nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego. W zakresie wykonanych robót budowlanych kontrola ta obejmuje ocenę zgodności z obowiązującymi przepisami wykonanych robót i powstałego w ich wyniku obiektu budowlanego lub jego części, przy czym na mocy ww. przepisów celem działania organu nadzoru budowlanego jest doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z wymogami technicznymi oraz obowiązującymi przepisami prawa. W niniejszej sprawie organ I instancji wskazał dwa sposoby usunięcia istniejących nieprawidłowości - przesunięcie ścianki działowej lub zamontowanie poręczy schodów z zachowaniem wymaganej odległości od istniejącej ścianki działowej. Właśnie to drugie rozwiązanie skarżący zakwestionowali podnosząc, iż w przypadku przemontowania poręczy zwężona zostanie szerokość schodów, co wobec ich stromej konstrukcji naruszy zasady bezpieczeństwa. Uwzględniając zakres uprawnień organów nadzoru budowlanego oraz treść ekspertyzy technicznej załączonej do akt sprawy I instancji zarzut skarżących należy rozpatrywać wyłącznie w zakresie oceny prawidłowości zamontowania poręczy schodów, bowiem właśnie w takim zakresie możliwa jest w niniejszej sprawie ingerencja organów nadzoru budowlanego w sprawy kontroli zgodności przeprowadzonych prac z obowiązującymi przepisami prawa. Ocena, czy ścianka działowa postawiona została z zachowaniem lub naruszeniem udziału skarżących we współwłasności nieruchomości oraz wykonanie tych prac z pominięciem ich zgody, nie podlega kontroli tych organów, a tym samym nie podlega kontroli w niniejszym postępowaniu sądowo-administracyjnym. W tym przypadku nie zachodzi bowiem niezgodność wykonania ścianki działowej z obowiązującymi przepisami, a prawidłowość jej postawienia wobec braku zastrzeżeń technicznych co do jej konstrukcji i stanu, można rozpatrywać wyłącznie w aspekcie ewentualnego naruszenia uprawnień skarżących jako współwłaścicieli nieruchomości, na terenie której wraz z uczestnikiem postępowania mieszkają. Jest to więc spór natury cywilno-prawnej, którego rozpatrywanie nie leży w gestii organów nadzoru budowlanego, lecz sądów cywilnych. Tym samym należy uznać, iż wskazując uczestnikowi postępowania wykonanie obowiązku poprzez przesunięcie ścianki działowej, organ nadzoru budowlanego wykroczył poza zakres przysługujących mu uprawnień. Ponieważ w decyzji organu I instancji uczestnikowi postępowania pozostawiono wybór w zakresie rodzaju czynności, których wykonanie zapewni prawidłowe funkcjonowanie klatki schodowej, umożliwiając mu również zdemontowanie poręczy i ponowne zamontowanie jej z zachowaniem wskazanych odległości od ściany, należy uznać, iż woli uczestnika postępowania pozostawiono, w jaki sposób doprowadzi istniejący stan klatki schodowej do stanu zgodnego z prawem w rozumieniu przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy Prawo budowlane, a więc do stanu zgodnego z przepisami prawa budowlanego. Jak wyżej wyjaśniono, jedynie w takim zakresie możliwa jest kontrola organów nadzoru budowlanego. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sąd administracyjny uchyla decyzję w całości lub części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane uchybienie organu I instancji nie może zostać uznane za stanowiące podstawę do uchylenia decyzji. Przedmiotem i celem postępowania organu I instancji było doprowadzenie istniejącego stanu do stanu zgodnego z prawem, w wyżej wskazanym zakresie. Organ I instancji wskazał, jakie czynności w celu wykonania tego obowiązku należy wykonać, a uczestnik postępowania obowiązek ten wykonał, przemontowując poręcz w sposób wskazany w ekspertyzie technicznej. W świetle powyższych okoliczności należy uznać, iż treść rozstrzygnięcia organu I instancji zapewniła spełnienie tego celu i w tym zakresie jest zgodna z art. 51 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy Prawo budowlane. Przedłożone przez skarżących do akt sprawy dokumenty, w związku z wyznaczeniem przez Sąd rozprawy, w tym protokół z oględzin przeprowadzonych w dniu [...].04.2004 r. oraz opinia techniczna dot. zgodności użytkowania wspólnych części budynku z treścią aktu notarialnego, ze względu na zakres niniejszego postępowania nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu. W zakresie prawidłowości zamontowania poręczy mogą natomiast zostać rozpatrzone przez organ I instancji, na którym ciąży obowiązek wyegzekwowania wykonania prawomocnej decyzji w sposób zgodny z przepisami prawa budowlanego. W opisanej sytuacji, Sąd nie mógł uwzględnić skargi i dlatego orzekł o jej oddaleniu, w oparciu o art. 151 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271, zm. Dz.U. 2003 Nr 228 poz. 2261). /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ St. Małek /-/ G. Radzicka K.B.