II SA/Po 872/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu -Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu13 maja 2010r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania postanawia 1. ustanowić dla D. G. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. /-/K. Witkowicz-Grochowska Skarżący D. G. w dniu 20 kwietnia 2010r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości (rubryka 4). W uzasadnieniu wniosku wskazał, że prosi o ustanowienie adwokata ze względu na konieczność sporządzenia skargi kasacyjnej przez osobę uprawnioną. Podał, że jego mama utrzymuje się z emerytury, a on z gospodarstwa rolnego, które jest niewielkie i przynosi niewysokie i nieregularne dochody. Oświadczył, że spłaca także kredyt hipoteczny w wysokości 69.000 zł. oraz pomniejsze kredyty, a także pożyczki zaciągnięte przez matkę, która nie jest w stanie ponieść ich rat z uwagi na niską emeryturę. Wnioskodawca wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi razem z matką. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku podał, że posiada [...] ha gruntów rolnych, dom o powierzchni [...] m² oraz budynki gospodarcze (stodoła, spichlerze, chlewnia). Wnioskodawca oświadczył, że matka otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł brutto miesięcznie, nie wskazał natomiast wysokości dochodu, jaki przynosi gospodarstwo rolne. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy był niepełny wnioskodawca został wezwany w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi wnioskodawca podał, że jedynym źródłem dochodów jest gospodarstwo rolne oraz emerytura matki w wysokości [...] zł miesięcznie. Wskazał, że w gospodarstwie zajmuje się uprawą zbóż, które następnie przeznacza na pasze dla tuczników, których hoduje około 100 sztuk. Przychód z tej działalności oszacował na kwotę [...] zł, a koszty to około [...] zł. Oświadczył, że nie zatrudnia pracowników. Wymienił, że posiada ciągnik z 1973r., przyczepę rolniczą z 1968r., pługi, brony i drobniejsze maszyny. Wnioskodawca wskazał, że nie posiada samochodu, korzysta z poloneza cargo z 1993r., który należy do mamy. Nadto korzysta z dopłat w wysokości 8.500 zł za 2008r., 9.600 zł oraz 3.600 w ramach programu rolnośrodowiskowego za 2009r. Wnioskodawca podał, że aktualny stan konta wynosi [...] zł. Na miesięczne koszty utrzymania składa się należność za prąd w wysokości 150 zł, za telefon - 100 zł, za paliwo – 300 zł, odsetki od kredytów około 300 zł. Wnioskodawca dołączył następujące dokumenty źródłowe: - wyciągi za rachunku bankowego prowadzonego przez bank [...], z których wynika, że na dzień 30 kwietnia 2010r. posiada debat w rachunku w wysokości [...] zł, który pokrywa z przyznanego przez bank kredytu. Do wykorzystania pozostawała jeszcze kwota w wysokości 2.605,85 zł. Z przedłożonych wyciągów wynika, iż w styczniu 2010r. wpływy wynosiły 2.642,64 zł, wydatki 429,35 zł, w lutym 2010r. wpływy wynosiły 10.175,93 zł, wydatki 326,37 zł, w kwietniu wpływy wyniosły 3.350,72 zł, a wydatki 5.272,11 zł. - kopia rachunku za telefon za grudzień 2009r. wystawionego na matkę wnioskodawcy na kwotę 113,68 zł, - kopia rachunku za prąd za okres od stycznia do marca 2010r. wystawionego na matkę wnioskodawcy na kwotę 341,09 zł. Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest obowiązek ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 4 p.p.s.a. zgodnie, z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Z oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę wynika, że gospodarstwo jest dochodowe. Wprawdzie szacunkowe koszty prowadzenia produkcji rolnej wskazane przez wnioskodawcę przewyższają przychody, to jednak uzyskuje on dodatkowe środki z tytułu dopłat, co pozwala na pokrycie brakujących środków. Rozmiar prowadzonej działalności rolniczej, zweryfikowany przez profesjonalną instytucję finansową, pozwala na korzystanie przez wnioskodawcę z kredytu w rachunku w wysokości 54.400 zł i wspomaganie się dodatkowymi środkami z tego źródła. Na dzień 30 kwietnia 2010r. w dyspozycji wnioskodawcy pozostawało jeszcze około 2.600 zł. Nadto wnioskodawca podał, że aktualny stan jego konta wynosi [...] zł. Wnioskodawca ma więc możliwość posiłkowania się dodatkowymi środkami korzystając z debetu w rachunku bankowym i z tego źródła winien uiścić koszty postępowania chociażby w części. Oznacza to, że sytuacja finansowa skarżącego i rodziny jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych kredytów oraz bieżące ponoszenie pozostałych kosztów utrzymania rodziny. Znajduje to również odzwierciedlenie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, skoro skarżący nie wskazał, by miał zaległości w bieżących płatnościach. Jeżeli strona posiada wolne środki finansowe, to powinna je w pierwszej kolejności wykorzystać na potrzeby prowadzonego postępowania sądowego, po zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, a dopiero w dalszej kolejności realizować inne potrzeby życiowe. Koszty sądowe mają bowiem charakter należności publicznoprawnych i winny być uiszczane w pierwszej kolejności przed innymi wydatkami, zaraz po zaspokojeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania, a nie wszystkich wydatków, które wnioskodawca uważa za uzasadnione. Wskazać należy, że ponoszenie kosztów produkcji rolniczej jest nieodzownym elementem prowadzenia każdej aktywności zarobkowej prowadzonej na własny rachunek. Skarżący jednak samodzielnie podejmuje decyzje dotyczące sposobu prowadzenia swojej działalności i zakresu wydatkowania osiąganego przychodu. Nie może być tak, że negatywne skutki tych decyzji będą obciążać Skarb Państwa, więc innych podatników. Nadto stałe miesięczne dochody w postaci emerytury otrzymuje matka wnioskodawcy, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Wspólnie ponoszą więc, niezbędne koszty bieżącego utrzymania rodziny. Z zebranego materiału w sprawie wynika, że uzyskiwane łączne dochody pozwalają na poniesienie stałych koniecznych wydatków rodziny oraz rat od zaciągniętych kredytów. Wnioskodawca nie wskazał oraz z dołączonych dokumentów bankowych nie wynika, również, by wnioskodawca miał jakieś zaległości płatnicze, czy zajęcia komornicze. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy oraz o jego uzupełnienie przyjąć należy, iż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Oddalono, więc wniosek skarżącego o zwolnienie od obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Biorąc jednak pod uwagę wysokość środków jakimi wnioskodawca dysponuje oraz rzeczywiste koszty rynkowego honorarium adwokata, uznać należało, że nie ma on możliwości przeznaczenia odpowiednich środków na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania wnioskodawca zobowiązany jest do skorzystania z pomocy adwokata dla sporządzenia skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy należało przyznać prawo pomocy w części poprzez ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z dyspozycją art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. /-/K. Witkowicz-Grochowska