II SA/Po 873/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 15 marca 2006r.. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.H. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Koś Burmistrz Gminy i Miasta C. decyzją nr [...] z dnia [...]r. orzekł – na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t. j. – Dz. U. z 2001r., Nr 87, poz. 960 ze zmian. ) - o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego J. H. zameldowanego w C. przy ul. S. [...]. W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji podniósł, iż zgodnie z zeznaniami świadków (odebranymi w trakcie kontroli meldunkowej w dniu [...]r.) nie przebywa on pod przedmiotowym adresem od maja 2002r., a jego nowego miejsca pobytu nie ustalono. W dniu [...]r. J.H. stawił się przed organem meldunkowym, twierdząc, iż nie był wpuszczany do spornego mieszkania, o czym zawiadamiał Policję. Na rozprawie administracyjnej w dniu [...]r. przesłuchano 12 świadków, których zeznania były rozbieżne, chociaż wszyscy potwierdzili fakt dobrowolnego opuszczenia przez niego lokalu w kwietniu 2002r., kiedy to zamieszkał w Z. u swojej matki. Pomimo wyjaśnień J.H. organ administracji nie dał wiary jego zapewnieniom o środkach prawnych podejmowanych w celu ponownego zamieszkania w opuszczonym mieszkaniu. W odwołaniu od tej decyzji J.H. zakwestionował sposób prowadzenia postępowania dowodowego w I instancji oraz wiarygodność zeznań świadków. Podniósł również, iż interweniował na Policji w sprawie niewpuszczania go do lokalu przez członków rodziny. Wojewoda decyzją nr [...] z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu I instancji odnośnie konieczności wymeldowania J.H. ze spornego lokalu, w którym nie mieszka od 2002r. W skardze na decyzję organu II instancji J.H. wniósł o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy, a w szczególności o przesłuchanie świadków. Jego zdaniem postępowanie dowodowe było prowadzone nieobiektywnie, a wniosek dziadka skarżącego Z. H. o jego wymeldowanie został sfałszowany. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa zainicjowana wniesieniem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych – sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie są natomiast uprawnione do merytorycznego rozstrzygania o przedmiocie sprawy. Również w myśl art. 3 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Sądy administracyjne kontrolują zaskarżone akty tylko w zakresie ich zgodności z prawem i nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Jednocześnie z przepisu art. 134 § 1 ostatnio cytowanej ustawy wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednocześnie związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja organu II instancji nie może ostać się w obrocie prawnym ze względu na to, iż jest ona dotknięta wadą skutkującą koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Z przedłożonego w toku postępowania sądowoadministarcyjnego przez Urząd Stanu Cywilnego w Z. odpisu skróconego aktu zgonu wynika bowiem, że Z.H. będący jako wnioskodawca stroną przedmiotowego postępowania administracyjnego zmarł w dniu [...]r. ( k. 19 akt ). O fakcie tym informował J. H. w swoim odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zgodnie natomiast z przepisem art. 97 § 1 pkt. 1 kpa organ administracji zawiesza postępowanie w razie śmierci jednej ze stron, jeżeli wezwanie jej spadkobierców do udziału w postępowaniu jest niemożliwe i nie zachodzą okoliczności określone w art. 30 § 5 kpa, a dane postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Organ administracji jest zatem zobowiązany do kontrolowania z urzędu , czy w toku postępowania nie zaistniała powyższa przesłanka zawieszenia. Ustawodawca nie pozostawił mu przy tym oceny, czy śmierć strony w toku postępowania administracyjnego ma faktyczny wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, wobec czego zastosowanie art. 97 § 1 pkt. 1 kpa nie może mieć charakteru uznaniowego, wynika bowiem z niego konieczność zawieszenia tego postępowania wobec zaistnienia okoliczności określonych w treści przepisu. Konieczność taka nie zachodzi tylko wówczas, jeśli możliwe jest wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu, gdy podlega ono umorzeniu na zasadzie art. 105 kpa, lub gdy zachodzą okoliczności z art. 30 § 5 kpa, tj. gdy znany jest zarządca lub kurator spadku ( wyrok NSA z 28.03.2002r., sygn. akt IV S.A. 1456/00, LEX nr 80657 ). Organ II instancji był wobec tego zobowiązany do ustalenia spadkobierców Z. H. i wezwania ich do udziału w sprawie, a w przypadku niemożności dokonania tej czynności do zawieszenia postępowania (zob. m. in. wyrok z 11.12.1989r., sygn. akt IV SA 872/89, nie publikowany oraz z dnia 07.06.2000r., sygn. akt I SA 972/99, LEX nr 55748 ; B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 436). Ponieważ obowiązek rozpatrzenia kwestii zawieszenia wystąpił już na etapie postępowania odwoławczego, zbędne okazało się zawieszenie przedmiotowego postępowania sądowoadministarcyjnego z powodu informacji o zgonie Z. H. jako jego uczestnika ( postanowieniem z dnia [...]r. ). Z tego powodu orzeczono postanowieniem z dnia [...]r. o podjęciu tego postępowania. W ocenie Sądu Wojewoda wydając w dniu [...]r. merytoryczną decyzję o utrzymaniu w mocy orzeczenia organu I instancji bez uprzedniego rozstrzygnięcia o ewentualnym zawieszeniu postępowania odwoławczego dokonał rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego, które winno skutkować stwierdzeniem nieważności jego decyzji ( na zasadzie art.156 § 1 pkt. 2 kpa ). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu administracyjnego będzie zatem uwzględnienie wskazanych wyżej okoliczności. Ponieważ organ meldunkowy II instancji wydał swoją decyzję z rażącym naruszeniem prawa, przez co wypełnił przesłankę do stwierdzenia jej nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 119 pkt. 1, art. 120 i art. 200 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ B. Koś