II SA/Po 874/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi H.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 10 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; oddala skargę /-/ T.Świstak /-/ J.Szaniecka /-/ B.Drzazga Decyzją z dnia 10 listopada 2010 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania H.M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ch. z dnia 18 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego w ramach programu pomocy dla rodzin rolniczych. Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 20 września 2010 r. H.M. wystąpił o przyznanie 4000 zł zasiłku celowego w związku z powodzią. Żądanie oparł o przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz.U. Nr 132, poz. 889; dalej: rozporządzenie z dnia 13 lipca 2010 r.). We wniosku oznaczył, że w jego rodzinie co najmniej jedna osoba jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników. Szkody spowodowane przez powódź zostały oszacowane przez komisję, o której mowa w przepisach w sprawie realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód; wynoszą one średnio powyżej 30 % w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji. Jednocześnie we wniosku H.M. oświadczył, że jest posiadaczem gospodarstwa, rolnego o powierzchni 6,6 ha użytków rolnych, w tym upraw rolnych o powierzchni 6,3 ha. Podał, iż przed dniem powstania szkód nie zawarł umowy ubezpieczenia upraw rolnych lub umowy ubezpieczenia zwierząt gospodarskich obejmującej ochroną ubezpieczeniową co najmniej 50 % powierzchni upraw rolnych. Decyzją z dnia 18 października 2010 r., na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 40 ust. 2 i 3, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362, dalej: ustawa o pomocy społecznej) oraz rozporządzenia z dnia 13 lipca 2010 r., Wójt Gmin Ch. (Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ch.) przyznał H.M. zasiłek celowy w wysokości 1238,53 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z § 2 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia z dnia 13 lipca 2010 r. pomocy udziela się rodzinie rolniczej jeżeli: co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, objętym ubezpieczeniem społecznym rolników, a szkody spowodowane przez powódź w uprawach rolnych zostały oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę i wynoszą średnio powyżej 30% średniej produkcji rolnej. Zgodnie z § 5 rozporządzenia pomoc przysługuje w wysokości 2000 zł - w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne o powierzchni do 5 ha użytków rolnych lub dział specjalny produkcji rolnej, w których powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan oraz 4000 zł - w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 5 ha użytków rolnych, w których powstały szkody spowodowane przez powódź, obsuniecie się ziemi lub huragan. Natomiast § 7 stanowi, iż pomoc pomniejsza się o 50 %, jeżeli przed powstaniem szkód nie została zawarta umowa ubezpieczenia obejmująca ochroną ubezpieczeniową co najmniej 50 % powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem łąk i pastwisk, lub co najmniej 50% liczby zwierząt gospodarskich, co najmniej od jednego z ryzyk: suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny. Organ wyjaśnił następnie, że łączna wysokość pomocy oraz pomocy otrzymanej na podstawie odrębnych przepisów w przypadku gospodarstw rolnych, które poniosły szkody spowodowane przez powódź, nie może przekroczyć kwoty obniżenia dochodu obliczonego zgodnie z art. 11 ust. 2 rozporządzenia 1857/2006 (tj. 80 % lub 90 % na obszarach ONW) wykazanego w protokole oszacowania strat. Odwołanie od decyzji złożył H.M. podnosząc, że jest ona niezgodna z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. Podniósł także, iż jest on osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, stąd zasiłek celowy należało wyrównać do kwoty 2000 zł. Utrzymując decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 i poz. 1971; dalej: K.p.a.), art. 24 i 40 ustawy o pomocy społecznej oraz § 5 i 7 rozporządzenia z dnia 13 lipca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż zgodnie z § 4 rozporządzenia pomocy udziela się na wniosek osoby zainteresowanej złożony do kierownika ośrodka pomocy społecznej gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby, o której mowa w § 2 pkt 1. Po wszczęciu postępowania kierownik ośrodka pomocy społecznej ustala średnią wysokość szkód w danym gospodarstwie rolnym na podstawie protokołu oszacowania szkód sporządzonego przez komisję, o której mowa w § 2 pkt 2, przekazanego przez wojewodę za pośrednictwem wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Według § 5 rozporządzenia pomoc przysługuje, z zastrzeżeniem § 6 i 7 rozporządzenia, w wysokości: 1. 2 000 zł - w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne o powierzchni do 5 ha użytków rolnych lub dział specjalny produkcji rolnej, w których powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan; 2. 4 000 zł - w przypadku rodziny rolniczej prowadzącej gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 5 ha użytków rolnych, w którym powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan. W myśl § 6 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia łączna wysokość pomocy oraz pomocy otrzymanej na podstawie odrębnych przepisów w przypadku gospodarstw rolnych, które poniosły szkody, nie może przekroczyć kwoty stanowiącej iloczyn kwoty obniżenia dochodu i intensywności pomocy brutto, o której mowa w art. 11 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1857/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z wytwarzaniem produktów rolnych oraz zmieniającego rozporządzenie WE nr 70/2001 (Dz. Urz. UE L 358 z 16.12.2006, str. 3) - w przypadku wystąpienia szkód w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich. Przepis ten stanowi, że intensywność pomocy brutto nie może przekroczyć 80 % i 90 % na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania lub na obszarach, o których mowa w art. 36 lit. a ppkt i, ii oraz iii rozporządzenia (WE) nr 1698/2005, określonych przez państwa członkowskie zgodnie z art. 50 i 94 tego rozporządzenia, obniżenia dochodu ze sprzedaży produktu w wyniku niekorzystnego zjawiska klimatycznego. Obniżenie dochodu wylicza się przez odjęcie: a. wyniku pomnożenia ilości produktu wyprodukowanego w roku, w którym wystąpiło niekorzystne zjawisko klimatyczne przez średnią cenę sprzedaży otrzymaną w tym roku, od: b. wyniku pomnożenia średniej rocznej ilości wyprodukowanej w okresie ubiegłych trzech lat (lub średniej z trzech lat opartej na okresie pięciu ubiegłych łat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej) przez otrzymaną średnią cenę sprzedaży. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że na podstawie § 7 rozporządzenia pomoc dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych powstały szkody, pomniejsza się o 50 %, jeżeli przed powstaniem tych szkód nie została zawarta umowa ubezpieczenia obejmująca ochroną ubezpieczeniową co najmniej 50 % powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem łąk i pastwisk, lub co najmniej 50 % liczby zwierząt gospodarskich, co najmniej od jednego z ryzyk: suszy, gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi łub lawiny. We wniosku o udzielenie pomocy H.M. oświadczył, że co najmniej jedna osoba w rodzinie jest rolnikiem; z zaświadczenia KRUS PT w P. z dnia 20 października 2010 r. wynika, iż H.M. (żona skarżącego) podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik. Wnioskodawca jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,6 ha, w tym upraw rolnych o powierzchni 6,3 ha. Szkody spowodowane przez powódź w uprawach rolnych zostały oszacowane przez komisję powołaną zarządzeniem nr [...] Wojewody Wielkopolskiego z dnia 8 czerwca 2009 r. i wynoszą 30,7 % średniej rocznej produkcji (protokół z dnia 30 czerwca 2010 r.). Kwotę obniżenia przychodu w wyniku wystąpienia powodzi wyliczono na 2.752,28 zł. Iloczyn kwoty obniżenia dochodu i intensywności pomocy brutto, o której mówi się w art. 11 ust. 2 rozporządzenia nr 1857/2006 wynosi 2.477,05 (2.752,28 x 90%). Jak wynika z wniosku o zasiłek celowy przed dniem powstania szkody H.M. nie zawarł umowy ubezpieczenia upraw rolnych. Zatem zgodnie z § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. pomoc należało pomniejszyć o 50 %. Wynosi ona więc 1238,53 zł. Kolegium dodało też, że przepisy nie uzależniają wysokości świadczenia z tytułu szkód spowodowanych powodzią od stanu zdrowia wnioskodawcy. Mając to na uwadze organ odwoławczy doszedł do przekonania, iż Wójt Gminy Ch. dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. W skardze H.M. zarzucił, że decyzja jest niezgodna ze stanem faktycznym oraz narusza rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. Podkreślił, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,6 ha i spełnia warunek do przyznania zasiłku celowego w wysokości 4000 zł pomniejszonego o 50 % w związku z brakiem umowy ubezpieczenia upraw rolnych. Ponadto komisja powołana zarządzeniem z dnia Wojewody Wielkopolskiego z dnia 8 czerwca 2009 r. nr 226/09 oszacowała straty w uprawach rolnych na 30,7 % średniej produkcji rolnej. Jego żona H.M. podlega też ubezpieczeniu społecznemu rolników, jako rolnik. Zdaniem skarżącego powyższe okoliczności przemawiają za zasadnością skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z treści odwołania oraz skargi wynika, że H.M. kwestionuje decyzję, bowiem stoi na stanowisku, że kwota zasiłku celowego powinna wynieść 2000 zł. Uważa on, że spełnia wszystkie wymagane przesłanki otrzymania takiej pomocy. Skarżący ma rację jedynie częściowo. O ile faktycznie spełnia on przesłanki do udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego, to jednak nie dostrzega, że kwota zasiłku nie może osiągnąć automatycznie pułapu maksymalnego (2000 zł), określonego w § 5 rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 13 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla rodzin rolniczych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan w 2010 r. (Dz.U. Nr 132, poz. 889). Limit zasiłku określają bowiem przepisy szczegółowe rozporządzenia (§ 6 i § 7), do których prawodawca w § 5 wyraźnie się odwołał ("pomoc przysługuje, z zastrzeżeniem § 6 i 7, w wysokości ..."). Zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 13 lipca 2010 r. pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli co najmniej jedna osoba jest rolnikiem (§ 2 pkt 1), a szkody - które udzielana pomoc ma zrekompensować - zostały oszacowane przez właściwą komisję powołaną przez wojewodę (§ 2 pkt 2) i wynoszą średnio powyżej 30 % średniej rocznej produkcji rolnej z trzech lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji (§ 2 pkt 3). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powyższe przesłanki ubiegania się o pomoc celową zostały w przypadku rodziny H.M. spełnione. We wniosku oświadczył on, że co najmniej jedna osoba w rodzinie jest rolnikiem. Zostało to także stwierdzone w zaświadczeniu Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 20 października 2010 r. (k. 10 akt adm.), w którym wskazano, iż żona skarżącego - H.M. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik. H.M. jest posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni 6,6 ha, w tym upraw rolnych o powierzchni 6,3 ha (decyzja w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego oraz podatku od nieruchomości za 2010 r. nr [...] - k. 8 akt adm.). Szkody spowodowane przez powódź w uprawach rolnych rodziny skarżącego zostały oszacowane przez komisję powołaną zarządzeniem nr 226/09 Wojewody Wielkopolskiego z dnia 8 czerwca 2009 r. i wynoszą 30,7 % średniej rocznej produkcji (protokół z dnia 30 czerwca 2010 r. - k. 2-5 akt adm.). Mając na względzie powyższe organ obowiązany był do ustalenia kwoty pomocy dla rodziny H.M. Pomoc przysługująca rodzinom z tytułu szkód spowodowanych przez powódź określona w rozporządzeniu z dnia 13 lipca 2010 r. wynosić może do 4000 zł (§ 5 pkt 2), przy czym osiągnięcie kwoty maksymalnej jest uwarunkowane szeregiem przesłanek wskazanych w dalszych przepisach (m.in. § 6 i 7). W tej sprawie szczególne znaczenie ma regulacja zawarta w § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem w przypadku wystąpienia szkód w uprawach rolnych lub zwierzętach gospodarskich "łączna wysokość pomocy oraz pomocy otrzymanej na podstawie odrębnych przepisów w przypadku gospodarstw rolnych lub działów specjalnych produkcji rolnej, które poniosły szkody spowodowane przez powódź, obsunięcie się ziemi lub huragan, nie może przekroczyć kwoty stanowiącej iloczyn kwoty obniżenia dochodu i intensywności pomocy brutto, o której mowa w art. 11 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1857/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu w odniesieniu do pomocy państwa dla małych i średnich przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z wytwarzaniem produktów rolnych oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 70/2001 (Dz. Urz. UE L 358 z 16.12.2006, str. 3)". Powyższy przepis - aczkolwiek sformułowany w sposób skomplikowany (ze względu na zawarte odesłania) - formułuje prostą regułę limitującą świadczenie. Odwołuje się do wskaźników zawartych w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1857/2006, którymi są "intensywność pomocy" oraz "obniżenie dochodu". Oba te wskaźniki - pomnożone przez siebie - dają maksymalną kwotę pomocy, jaka może być danej rodzinie rolniczej udzielona. "Intensywność pomocy" dla obszaru Gminy Ch. wynosi 90 % (jest to obszar o niekorzystnych warunkach gospodarowania), natomiast "obniżenie dochodu", jest to kwota, o jaką wartość dochodu z produkcji rolnej z danego roku, w którym wystąpiła szkoda, jest mniejsza od średniej z ostatnich trzech lat (lub z pięciu lat - z wyłączeniem lat o najwyższej i najniższej produkcji). Zgodnie z protokołem z dnia 30 czerwca 2010 r. (k. 2 - 6 akt adm.) w wyniku zalania przez rzekę Prosnę, rowy melioracyjne i deszcz nawalny w gospodarstwie rolnym rodziny H.M wartość produkcji w 2010 r. obniżyła się o 2.752,28 zł. Kwota ta, pomnożona przez wskaźnik "intensywności pomocy" (o czym wyżej) wynoszący 90 % daje kwotę 2.477,05 zł (2.752,28 x 90 %). Jest to maksymalna pomoc, jaką mogłaby otrzymać rodzina skarżącego. Kwota tej pomocy ulega jednak obniżeniu o 50 % z powodu braku ubezpieczenia upraw rolnych przez H.M. Nie objęcie upraw takim ubezpieczeniem - zgodnie z § 7 rozporządzenia z dnia 13 lipca 2010 r. - powoduje zredukowanie pomocy o 50 %. Oznacza to, że wartość zasiłku celowego przyznanego H.M. obliczona została prawidłowo i powinna wynosić 1238,53 zł (2.477,05 x 50 %). W ocenie Sądu nie budzi zastrzeżeń także prawidłowość przeprowadzenia postępowania administracyjnego w zaskarżonej sprawie oraz wiarygodność zebranego materiału dowodowego. H.M. w toku postępowania nie kwestionował wartości szkód powstałych w gospodarstwie w wyniku zalania i deszczu nawalnego, które wynikają z podpisanego przez niego protokołu z dnia 30 czerwca 2010 r. Z tych przyczyn zarzut, iż zaskarżona decyzja jest "niezgodna ze stanem faktycznym" Sąd uznaje za niezasadny. Zwróciła natomiast uwagę Sądu kwestia doręczenia decyzji pierwszej instancji. Z widniejącej na niej adnotacji wynika, że odebrała ją H.M. w dniu 25 października 2010 r. Zgodnie z art. 40 § 1 i 2 K.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Mając na uwadze fakt, że w aktach nie ma pełnomocnictwa dla H.M. , należy stwierdzić, że w tej sprawie odbiór decyzji mógł pokwitować osobiście jedynie H.M.. Pokwitować odbiór mogłaby jego żona, gdyby decyzja została doręczona do miejsca zamieszkania (art. 43 K.p.a.). Dostrzeżone uchybienie nie miało jednak wpływu na wynik, tym bardziej, że z okoliczności sprawy wynika, iż H.M. dowiedział się o treści decyzji Wójta Gminy Ch. oraz w terminie ją zaskarżył. Co więcej, wręczając decyzję H.M. organ miał prawo domniemywać - w oparciu o art. 33 § 4 K.p.a. - że jest ona umocowana do jej odbioru (tym bardziej, że oboje mają wspólny adres zamieszkania i nazwisko - zob. decyzja z dnia 10 lutego 2010 r. - k. 8 akt adm.). Mając na względzie powyższe, Sąd - działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ T.Świstak /-/ J.Szaniecka /-/ B.Drzazga