II SA/Po 875/25
WyrokWSA w Poznaniu2026-05-13
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Paweł Daniel, Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy modernizacja ewidencji gruntów i budynków, która zakwalifikowała działki rolne jako drogi, została przeprowadzona prawidłowo, a jeśli nie, czy wniosek o zmianę danych ewidencyjnych może być rozpatrzony po zakończeniu procedury modernizacyjnej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że modernizacja ewidencji gruntów i budynków została przeprowadzona prawidłowo, a skarżąca nie przedstawiła dokumentów potwierdzających zmianę sposobu użytkowania działek. Wniosek o zmianę danych ewidencyjnych złożony po zakończeniu procedury modernizacyjnej został potraktowany jako wniosek o zmianę danych, a nie jako środek prawny kwestionujący samą modernizację.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o skorygowanie zapisów w ewidencji gruntów i budynków, domagając się przywrócenia stanu sprzed modernizacji, która przekształciła grunty orne (R) na drogi (dr). Starosta odmówił częściowo aktualizacji, a częściowo orzekł o zmianie użytku na tereny różne (Tr). Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił decyzję Starosty w części dotyczącej działki nr [...] (przywracając użytek RVI) oraz w części dotyczącej działek nr [...], [...] i [...] (umarzając postępowanie w zakresie ujawnienia użytku Tr), a w pozostałym zakresie utrzymał decyzję Starosty w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując zakwalifikowanie działek jako dróg.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel Sędzia WSA Robert Talaga (sprawozdawca) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Izabela Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2026 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 15 października 2025 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 5 maja 2025 r. M. G. reprezentowana przez M. S. (dalej jako: "wnioskodawczyni" lub "strona") zwróciła się do Starosty [...] (dalej jako: "Starosta" lub "organ pierwszej instancji") o skorygowanie zapisów w ewidencji gruntów i budynków odnośnie działek oznaczonych numerami [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...] oraz wprowadzenie zapisów obowiązujących przed zmianą dokonaną w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Dokonana zmiana dotyczyła przekształcenia gruntów ornych oznaczonych jako (R) na drogi oznaczone jako (dr). Zdaniem wnioskodawczyni zmiana ta została dokonana bez podstawy prawnej oraz bez ustalenia stanu faktycznego na gruncie.
Decyzją z dnia 7 sierpnia 2025 r., nr [...] Starosta:
– w punkcie 1 odmówił stronie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej zmiany sposobu użytkowania działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...], [...], [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], w zakresie przywrócenia stanu sprzed modernizacji, tj. ujawnienia dla nich użytku gruntowego (R) – grunty orne,
– w punkcie 2 orzekł o dokonaniu aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany sposobu użytkowania działek ewidencyjnych o numerach [...], [...] i [...] polegającej na ujawnieniu dla tych działek w całości użytku gruntowego (Tr) – tereny różne.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że przypisanie działkom [...], [...], [...], [...], [...] użytku gruntowego oznaczonego symbolem (dr) – drogi zostało dokonane w procedurze modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla jednostki ewidencyjnej [...], przeprowadzonej w latach 2023-2024. Organ ewidencyjny działał w tym zakresie w oparciu o art. 24a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, informując zainteresowane strony o rozpoczęciu procedury modernizacyjnej poprzez zamieszczenie stosownej informacji na tablicach ogłoszeniowych w siedzibie Starostwa Powiatowego. Informacja ta była wywieszona w okresie od 26 kwietnia 2023 r. do 28 czerwca 2024 r. Zgodnie z art. 24a ust. 6 ustawy uwagi do danych zawartych w projekcie operatu opisowo-kartograficznego opracowanego w ramach modernizacji ewidencji gruntów i budynków przeprowadzonej dla jednostki ewidencyjnej [...] można było składać podczas wyłożenia do publicznego wglądu opracowanej dokumentacji, które to czynności odbywały się w dniach od 10 czerwca 2024 r. do 28 czerwca 2024 r. w siedzibie Starostwa Powiatowego w [...]. O tym fakcie poinformowani byli zainteresowani poprzez wywieszenie informacji na tablicach ogłoszeń Starostwa Powiatowego w [...] w terminie od 23 maja 2024 r. do 28 czerwca 2024 r. i Urzędu Gminy [...] od 23 maja 2024 r. do 10 czerwca 2024 r. Ogłoszenie opublikowane zostało także w prasie o zasięgu krajowym.
Odnosząc się do wniosku strony Starosta stwierdził, że w okresie opisanego wyżej wyłożenia dokumentacji do publicznego wglądu ani właściciel działek [...], [...], [...], [...], [...], ani inna osoba, której interesu prawnego dotyczyły dane ujawnione w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, nie złożyli uwag do danych zawartych w projekcie operatu opisowo-kartograficznego.
W dniu 13 sierpnia 2024 r. w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] pod poz. [...] została opublikowana informacja Starosty o zakończeniu modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla tej jednostki ewidencyjnej. W terminie 30 dni od dnia publikacji opisanej wyżej informacji można było składać zarzuty do przedmiotowych danych. Po upływie tego terminu, dane zawarte w projekcie opisowo-kartograficznym stały się danymi ewidencji gruntów i budynków. Starosta zauważył, że we wskazanym wyżej terminie, ani właściciel działek [...], [...], [...], [...], [...], ani inna osoba, której interesu prawnego dotyczyły dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym nie zgłosiły zarzutów. W związku z powyższym organ pierwszej instancji uznał, że wniosek strony z dnia 5 maja 2025 r. należało potraktować jako wniosek o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków.
Starosta opisał przebieg modernizacji ewidencji gruntów i budynków i wskazał na podstawie jakich przepisów prawa została ona przeprowadzona. Organ wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków działki [...], [...], [...], [...], [...] zostały w całości zaliczone do użytku gruntowego oznaczonego symbolem (dr) – drogi w miejsce istniejącego przed modernizacją na tych działkach użytku gruntowego oznaczonego symbolem (RV) i (RVI) – grunty orne klasy V i VI. Organ pierwszej instancji na podstawie pozyskanej dokumentacji wskazał, że decyzją nr [...] z dnia 28 sierpnia 2014 r., znak: [...] Wójt Gminy [...], dla działki [...], z podziału której powstała działka [...], ustalił warunki zabudowy dla budowy kompleksu budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Z warunków tych wynikało, że ustala się "Zjazd na działkę z drogi wewnętrznej połączonej z drogą gminną, wyznacza się poszarzenia pasa drogowego". Na załączniku graficznym wkreślono kierunki dojazdu do budynków oraz zaznaczono przebieg drogi wewnętrznej, z której zapewniony będzie dojazd. Ustalono, że obszar ten odpowiada dzisiejszej działce [...]. Z decyzji nr [...] z dnia 31 maja 2016 r., znak: [...] wynikało, że dla działki [...], z podziału której powstała działka [...], ustalono warunki zabudowy dla budowy kompleksu budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Zgodnie z nimi projektowany zjazd na działkę z drogi gminnej będzie odbywał się przez projektowaną drogę zewnętrzną, której przebieg załączono na załączniku graficznym, a obszar ten odpowiada dzisiejszej działce [...]. Z decyzji nr [...] z dnia 21 lipca 2021 r., znak: [...] wynikało, że dla działki [...], z podziału której powstała działka [...], ustalono warunki zabudowy dla budowy kompleksu budynków mieszkalnych jednorodzinnych, z których wynikało, że projektowany zjazd na działkę z drogi gminnej będzie odbywał się przez istniejącą drogę wewnętrzną stanowiącą działkę [...], a na załączniku graficznym wyznaczono pas o szerokości 2 m wzdłuż drogi gminnej stanowiącej działkę 255, odpowiadający dzisiejszej działce [...].
W trakcie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji dokonał oględzin nieruchomości, podczas których stwierdzono, że przedmiotowe działki nie są uprawiane rolniczo. Ponadto działki [...] i [...] są wykorzystywane jako dojazd do istniejących budynków mieszkalnych i stanowią nieurządzoną drogę wewnętrzną, a działki [...] i [...] zlokalizowane są w bezpośrednim sąsiedztwie jezdni asfaltowej i są zajęte przez zieleń przydrożną. Z przeprowadzonych oględzin został sporządzony protokół oraz dokumentacja fotograficzna.
Zdaniem Starosty obszar nieruchomości stanowiących działki o numerach [...], [...], [...], [...], [...] nie nosił śladów rolniczego użytkowania. Przy czym dla działek [...], [...] i [...] należało dokonać aktualizacji w ten sposób, że w miejsce dotychczasowego użytku (dr) – drogi ujawnić użytek (Tr) – tereny różne, który znajduje zastosowanie między innymi w sytuacji gdy grunt pozostaje niezagospodarowany, nie jest użytkowany w sposób rolniczy ani inny możliwy do sklasyfikowania. W przypadku działek [...] i [...] organ pierwszej instancji zdecydował o pozostawieniu użytku gruntowego (dr) – drogi, gdyż jest to grunt zajęty przez zieleń przydrożną, znajdującą się w pasie drogi wojewódzkiej, która stanowi urządzoną drogę (jezdnię asfaltową) zlokalizowaną na działce [...].
Pismem z dnia 18 sierpnia 2025 roku wnioskodawczyni działająca przez pełnomocnika, wniosła odwołanie zarzucając wydanej decyzji Starosty naruszenie przepisów prawa materialnego oraz postępowania, polegające na błędnej kwalifikacji działek do niej należących, niezgodnie ze faktycznym sposobem ich użytkowania. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zakwalifikowanie działek nr [...], [...] i [...] jako gruntów rolnych (R) a działek [...] i [...] jako nieużytki (N), względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Decyzją z dnia 15 października 2025 r., znak: [...] Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako: "WWINGiK" lub "organ odwoławczy"):
1. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej zmiany sposobu użytkowania działki ewidencyjnej o numerze [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], i orzekł o przywróceniu dla tej działki stanu sprzed modernizacji, tj. ujawnienie użytku gruntowego (RVI) – grunty orne,
2. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w części dotyczącej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany sposobu użytkowania działek ewidencyjnych o numerach [...], [...] i [...] polegającej na ujawnieniu dla tych działek w całości użytku gruntowego (Tr) - tereny różne,
3. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałym zakresie, tj. w części dotyczącej odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej zmiany sposobu użytkowania działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], w zakresie stanu sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że
Dokonanie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków jest oczywiście możliwe w każdym czasie, jednakże wnioskujący musi przedłożyć prawem wymagane dokumenty, które uzasadnią te zmiany. WWINGiK podkreślił przy tym, że na organie ewidencyjnym nie spoczywa obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie faktycznego określenia użytków. Organ ewidencyjny może jedynie dokonać oceny, czy przedłożone mu dokumenty spełniają warunki określone prawem. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał, w ocenie organu odwoławczego na stwierdzenie, że Starosta w sposób prawidłowy przeprowadził procedurę modernizacji. Strona nie skorzystała w jej toku z przysługujących środków prawnych. W trakcie prac modernizacyjnych dla działek o numerach [...], [...], [...], [...] i [...] zostały sporządzone wykazy zmian danych ewidencyjnych, z których wynika, że powyższe działki ewidencyjne w całości zaliczone zostały do użytku gruntowego oznaczonego symbolem (dr) – drogi w miejsce istniejącego przed modernizacją na tych działkach użytku gruntowego oznaczonego symbolem (RV) i (RVI) – grunty orne klasy V i VI. Nowy stan został wprowadzony do operatu ewidencji gruntów i budynków i istnieje do chwili obecnej. Zmiana stanu faktycznego na gruncie stanowiła podstawę do wprowadzenia odpowiedniej zmiany w ewidencji. Zmiana danych objętych ewidencją gruntów i budynków polegająca na zaliczeniu gruntów do konkretnych rodzajów użytków gruntowych musi jednak wynikać z dokumentów potwierdzających istniejący na gruncie stan faktyczny i prawny. W aktach sprawy znajduje się protokół z oględzin działek [...], [...], [...], [...], [...] sporządzony 18 czerwca 2025 r. oraz dokumentacja fotograficzna potwierdzająca, że przedmiotowy obszar wyłączony jest z produkcji rolnej z wyłączeniem działki nr ewid. [...]. Pozostałe nieruchomości służą jako dojazd do sąsiednich działek na których realizowane zostały m.in. inwestycje mieszkaniowe.
Odnosząc się do aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany sposobu użytkowania działek ewidencyjnych o numerach [...], [...] i [...] polegającej na ujawnieniu dla tych działek w miejsce użytku dr użytku gruntowego (Tr) – tereny różne, w ocenie organu odwoławczego brak było przesłanek kwalifikujących wyżej wymienione działki jako takie. Strona nie wniosła o zmianę użytku gruntowego na (Tr), zatem organ pierwszej instancji, ustalając taki użytek, wyszedł poza zakres żądania strony, co skutkowało uchyleniem decyzji we wskazanym zakresie.
Pismem z dnia 18 listopada 2025 r. M. G. działająca przez pełnomocnika, M. S. (dalej jako: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wyżej opisaną decyzję Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 15 października 2025 roku w części, tj. w zakresie pkt 3, której zarzuciła:
- naruszenie prawa materialnego – Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na zakwalifikowaniu działek nr [...], [...], [...], [...] jako drogi, mimo że działki te objęte są umową dzierżawy, wchodzą w skład gospodarstwa rolnego albo w ogóle nie spełniając cech i funkcji drogi w rozumieniu przepisów rozporządzenia;
- naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naruszenie polegało na niezebraniu i nierozpatrzeniu całego materiału dowodowego, w tym dowodu z umowy dzierżawy potwierdzającej, że działki poddane modernizacji wchodzą w skład gospodarstwa rolnego i pełnią funkcję dojazdu rolniczego, a także na błędnym przyjęciu, że działki [...] i [...] spełniają funkcję drogi, mimo że faktycznie takiej funkcji nie pełnią.
Mając na uwadze wyżej wymienione zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 3.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 z późn. zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a., zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi.
Przedmiotem kontroli Sądu jest w niniejszej sprawie decyzja Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 15 października 2025 r., znak: [...], którą to organ:
1. uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej zmiany sposobu użytkowania działki ewidencyjnej o numerze [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], i orzekł o przywróceniu dla tej działki stanu sprzed modernizacji, tj. ujawnienie użytku gruntowego (RVI) – grunty orne,
2. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie w części dotyczącej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie zmiany sposobu użytkowania działek ewidencyjnych o numerach [...], [...] i [...] polegającej na ujawnieniu dla tych działek w całości użytku gruntowego (Tr) - tereny różne,
3. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w pozostałym zakresie, tj. w części dotyczącej odmowy aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dotyczącej zmiany sposobu użytkowania działek ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], w zakresie stanu sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków.
Materialnoprawną postawę wydania rozstrzygnięć w kontrolowanym postępowaniu stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.; dalej jako: "P.g.k.").
Zgodnie z art. 2 pkt 8 P.g.k. ewidencja gruntów i budynków stanowi system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami.
W myśl art. 20 P.g.k. ewidencja gruntów i budynków obejmuje między innymi informacje dotyczące gruntów, ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty.
Stosownie do treści art. 22 ust. 2 P.g.k. podmioty będące właścicielami nieruchomości zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej.
Zgodnie z art. 24 ust. 2a P.g.k. Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, (jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji), a także na wniosek podmiotów, będących właścicielami nieruchomości, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Zgodnie z art. 24 ust. 2b P.g.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego – orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
2) w drodze decyzji administracyjnej – w pozostałych przypadkach.
Kwestię modernizacji ewidencji gruntów i budynków (a więc czynności podejmowanej z urzędu przez właściwy organ na postawie przepisów prawa – przyp. Sądu), reguluje art. 24a P.g.k., który stanowi, że starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych (ust. 1), organ ten podaje do publicznej wiadomości informację o rozpoczęciu prac geodezyjnych oraz informuje o trybie postępowania związanego z modernizacją ewidencji gruntów i budynków (ust. 2). Informacje, o których mowa w ust. 2, podlegają wywieszeniu na okres 14 dni na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego (art. 3). Projekt operatu opisowo-kartograficznego podlega, na okres 15 dni roboczych, wyłożeniu do wglądu osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, w siedzibie starostwa powiatowego, a także udostępnieniu za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344), (ust. 4). Starosta informuje o terminie i miejscu wyłożenia, o którym mowa w ust. 4, poprzez wywieszenie tej informacji na tablicy ogłoszeń w siedzibie starostwa powiatowego i właściwego urzędu gminy, na co najmniej 14 dni przed dniem wyłożenia, oraz ogłoszenia jej w prasie o zasięgu krajowym (ust. 5). Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane ujawnione w projekcie operatu opisowo-kartograficznego, może w okresie wyłożenia projektu do wglądu zgłaszać uwagi do tych danych (ust. 6). Upoważniony pracownik starostwa powiatowego, posiadający uprawnienia, o których mowa w art. 43 pkt 2, przy udziale przedstawiciela wykonawcy prac geodezyjnych związanych z modernizacją ewidencji gruntów i budynków, w terminie 15 dni roboczych od upływu terminu wyłożenia do wglądu projektu operatu opisowo-kartograficznego, rozstrzyga o przyjęciu lub odrzuceniu uwag zgłoszonych do tego projektu, po czym informuje zgłaszającego uwagi o sposobie rozpatrzenia uwag oraz sporządza wzmiankę o treści zgłoszonych uwag i sposobie ich rozpatrzenia w protokole (ust. 7). Po upływie terminu, o którym mowa w ust. 7, dane objęte modernizacją, zawarte w projekcie operatu opisowo-kartograficznego stają się danymi ewidencji gruntów i budynków i podlegają ujawnieniu w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Informację o tym starosta ogłasza w dzienniku urzędowym województwa oraz w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej starostwa (ust. 8). Każdy, czyjego interesu prawnego dotyczą dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym, może w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia w dzienniku urzędowym województwa informacji, o której mowa w ust. 8, zgłaszać zarzuty do tych danych (ust. 9). O uwzględnieniu lub odrzuceniu zarzutów starosta rozstrzyga w drodze decyzji (ust. 10). Do czasu ostatecznego zakończenia postępowania, o którym mowa w ust. 10, w stosunku do gruntów, budynków lub lokali, których dotyczą zarzuty, dane ujawnione w operacie opisowo-kartograficznym nie są wiążące (ust. 11). Zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków (ust. 12).
W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że wniosek Skarżącej został prawidłowo zakwalifikowany została jako wniosek właściciela gruntu o zmianę danych w ewidencji. Mianowicie skarżąca swoim wnioskiem z dnia 5 maja 2025 r. chciała w istocie przeciwdziałać ustaleniom poczynionym przez Starostę w postępowaniu modernizacyjnym. Mając na uwadze, że niniejsze postępowanie sądowoadminstracyjne nie odnosi się do żadnego z rozstrzygnięć wskazanych w art. 24a P.g.k., badanie przez Sąd prawidłowości przeprowadzenia aktualizacji przez organ pierwszej instancji jest bezprzedmiotowe. Kwestia ta nie może mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia wniosku skarżącej. Z przywołanych zaś wyżej regulacji wynika, że zmiana informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków jest możliwa oprócz działania organu z urzędu, na wniosek strony i następuje przez wprowadzenie zmian wynikających z dokumentów stanowiących podstawę wpisu, którymi mogą być akty normatywne, prawomocne orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne, akty notarialne, materiały zasobu, wpisy w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacja architektoniczno-budowlana (art. 22 ust. 2 P.g.k.). W pojęciu "aktualizacji" ewidencji gruntów i budynków mieści się także usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów bazy danych ewidencyjnych (por. wyrok NSA z 30 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1628/10). W orzecznictwie sądowym podkreśla się także deklaratoryjny charakter wpisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków, co oznacza, że nie kształtuje ona nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny wynikający z dokumentów. Kompetencje organów ewidencyjnych sprowadzają się zatem do rejestracji stosownego dokumentu i naniesienia zgłoszonych zmian. Wynika to z istoty ewidencji gruntów i budynków, która mając charakter techniczno-deklaratoryjny rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie i przez inne organy. Innymi słowy, postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Wpisy w ewidencji stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o aktualne dokumenty, takie jak odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów, a także akty notarialne. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego dotyczących ewidencji gruntów i budynków nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego nieruchomości. W żadnym razie rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych, a więc dotyczących kwestii przysługiwania prawa własności i jego zasięgu (por. wyrok WSA w Gdańsku z 5 marca 2026 r., sygn. akt III SA/Gd 676/25, publ. CBOSA).
Analizując akta niniejszej sprawy Sąd doszedł do wniosku, że WWINGiK prawidłowo orzekł w niniejszej sprawie, twierdząc z jednej strony, że skarżąca nie przedstawiła dokumentów, które mogłyby potwierdzić zmianę w zagospodarowaniu terenu jej działek. Za taki dokument nie można uznać umowy dzierżawy z 2023 r., która to z jednej strony zawarta została przed przeprowadzeniem modernizacji, a z drugiej – nie stanowi jednego z dokumentów wymienionych w art. 24 ust. 2b P.g.k. W toku postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej, w dniu 18 czerwca 2025 r. przeprowadzono również oględziny działki, a protokół z tej czynności znajduje się w aktach sprawy. Z jego ustaleń wynika, że:
– działka [...] jest porośnięta roślinnością różną – zachwaszczenie, teren nieuprawiany mechanicznie, bez uregulowanej linii drogowej, działka posadowiona pomiędzy pasem drogi wojewódzkiej a drogą wewnętrzną stanowiącą działki [...], [...] – które stanowią drogę szutrową – bitą, pas zieleni przydrożnej w bezpośrednim sąsiedztwie jezdni asfaltowej,
– działka [...] jest porośnięta roślinnością różną – zachwaszczenie, teren nieuprawiany mechanicznie, bez uregulowanej linii drogowej, działka posadowiona pomiędzy pasem drogi wojewódzkiej a działką [...], pas zieleni przydrożnej w bezpośrednim sąsiedztwie jezdni asfaltowej,
– działka [...] stanowi dojazd do budynków, jej fragmenty od strony ulicy [...] i [...] stanowią pasy porośnięte roślinnością trawiastą, nie są uprawiane mechanicznie, nie stanowią drogi urządzonej, wygląda na zwyczajny przejazd,
– działka [...] stanowi ulicę [...] w sąsiedztwie budynków, dla których stanowi dojazd, boczne pasy drogi porośnięte roślinnością trawiastą – zachwaszczenia, nie stanowi urządzonej drogi, nawierzchnia wyjeżdżona (naturalna – piasek), kamienie, nieuprawiana mechanicznie, w połowie długości słup energetyczny od którego zaczyna się pas zieleni,
– działka [...] położona jest w całości wzdłuż ul. [...] i dwóch sąsiadujących działek [...] i [...], w całości porośnięta roślinnością trawiastą, nie jest uprawiana mechanicznie i nie stanowi urządzonej drogi.
Biorąc pod uwagę, że ewidencja potwierdza stan zagospodarowania działek na podstawie określonych dokumentów, stwierdzić należy, że wyżej dokonane ustalenia wskazują, że obszar ten wyłączony został z produkcji rolnej (z wyjątkiem działki [...], co również zostało udokumentowane). Istotny był również fakt, że działki oznaczone numerami [...] i [...] powstały z podziału odpowiednio działek [...], zatwierdzonego decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z 22 czerwca 1993 r. znak [...], w której wskazano, że zostaną one przeznaczone na poszerzenie i modernizację istniejącej drogi wojewódzkiej. Z kolei na podstawie uchwały nr [...] Rady Gminy [...] z 28 kwietnia 2022 r. działkom oznaczonym numerami [...] i [...] nadano nazwy ulic. Wbrew stanowisku skarżącej wskazana uchwała nie miała jednak kluczowego znaczenia dla zakwalifikowania wskazanych działek jako drogowych. Nieruchomości oznaczone numerami [...], [...], [...] i [...] spełniały bowiem już wcześniej warunki kwalifikujące je jako drogi opisane symbolem (dr). Prawidłowo więc uznał organ odwoławczy, że stanowią one odrębne pasy gruntu wydzielone w celu zapewnienia dostępu dla tych działek do drogi publicznej. Natomiast działkę oznaczoną numerem [...] należało uznać za teren użytków rolnych oznaczonych symbolem R (VI).
W ocenie Sądu nie można uznać, że skarżąca przedstawiła dokumenty potwierdzające, że wskazane przez nią działki wykorzystywane są dla celów produkcji rolnej i powinny zostać oznaczone w ewidencji jako grunty orne (R). Organ odwoławczy zasadnie wskazał, że nie ma podstaw do uznania części z tych nieruchomości za tereny różne (Tr), co zostało wykazane w zebranym materiale dowodowym. Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Strona miała zapewnioną możliwość czynnego udziału w postępowaniu, a jego wynik (rozstrzygnięcie) został oparty na kompletnym i właściwie przeanalizowanym materiale dowodowym, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji WWINGiK.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło