II SA/Po 877/16

Dnia 20 lipca 2018 roku Robert Talaga – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy /-/ R. Talaga Pismem z dnia 22 marca 2018 roku uczestnik postępowania P. K. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmawiające wstrzymania zaskarżonej decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji. Jednocześnie P. K. wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych w części (wpisu sądowego) i ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu. We wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF P. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskodawca podał jedynie, że prowadzi odrębne gospodarstwo rolne i jest osobą samotną. Wnioskodawca posiada mieszkanie o powierzchni [...] m² w domu rodziców oraz grunt rolny o powierzchni [...] ha we własności oraz [...] ha dzierżawi, a także ciągnik "[...]" [...] (we współwłasności). Jednocześnie zaznaczył, że prowadzi uprawy polowe na posiadanym gruncie i nie ma wykształcenia prawniczego ani doświadczenia procesowego. Dochód miesięczny z prowadzonego gospodarstwa rolnego wynosi [...] zł. Wnioskodawca nie posiada żadnych oszczędności, akcji, udziałów, bądź kosztowności. Wniosek o prawo pomocy złożony na urzędowym formularzu okazał się niepełny co do sytuacji finansowej i rodzinnej uczestnika postępowania. Zarządzeniem z dnia 22 maja 2018 roku, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako "P.p.s.a."), wnioskodawca został wezwany do uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w celu wyjaśnienia jego rzeczywistej sytuacji w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dotychczas złożonych informacji. Przesyłka z powyższym wezwaniem została doręczona wnioskodawcy dnia 28 maja 2018 roku (k. 360). W zakreślonym terminie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został jednak uzupełniony. Prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca powinien więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym i uiszczenie chociażby stałego wpisu sądowego jest obiektywnie niemożliwe. Wniosek o przyznanie prawa pomocy ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawcy. Ustalenie wszystkich aktualnych rzeczywistych przychodów, jakie uzyskuje wnioskodawca i jego rodzina oraz ponoszonych kosztów uzyskania tych przychodów w sposób istotny rzutuje na jego możliwości finansowe w zakresie przyznania prawa pomocy. Sytuację finansową wnioskodawcy współtworzy bowiem sytuacja finansowa wszystkich domowników, osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe; dochody i koszty utrzymania wszystkich domowników, chociażby poprzez partycypację w kosztach utrzymania domu. Wyszczególnienia wymaga zatem jakie wnioskodawca i jego rodzina rzeczywiście uzyskują dochody, czy mają one charakter stały, a w szczególności jakie dokładnie (kwoty) ponosi koszty swojego utrzymania. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, wezwano go do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów oraz stanu rodziny. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawcy. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał bowiem pełnej informacji dotyczącej braku zdolności do poniesienia kosztów postępowania. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 P.p.s.a. wnioskodawca uchylił się od ciążącego na nim obowiązku i nie złożył dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego i majątkowego jego oraz rodziny, które pozwalałyby ocenić jego realne zdolności finansowe do poniesienia kosztów postępowania sądowego, chociażby w części. W szczególności wnioskodawca nie wyjaśnił jakie są źródła dochodów jego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe; nie przedłożył zeznania podatkowego PIT za rok 2017; nie podał jakie były obroty na wszystkich posiadanych przez niego rachunkach bankowych; nie przedłożył wyciągów z tych rachunków za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o posiadanych lokatach, rachunkach oszczędnościowych oraz zaciągniętych kredytach i pożyczkach (wysokość, cel zadłużenia, termin spłaty, czy są terminowo spłacane); nie opisał wszystkich posiadanych nieruchomości wraz z podaniem jakie przynoszą dochody (nieruchomość rolna) i jakie skarżący ponosi koszty związane z ich utrzymaniem; nie opisał rodzaju i wielkości aktualnie prowadzonej produkcji rolnej, rocznej wartości przychodu brutto ze sprzedaży produkcji uzyskanej z gospodarstwa w latach [...] i [...], a także wysokości kosztów związanych z prowadzeniem tego gospodarstwa; nie przedłożył decyzji o wysokości otrzymanych dopłat unijnych za lata [...] – [...]; nie podał marki i roku produkcji posiadanych samochodów; nie udokumentował szczegółowego spisu miesięcznych kosztów bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego w którym pozostaje (opłaty za mieszkanie, inne konieczne wydatki). Nie wyjaśniono tym samym wątpliwości co do istotnych okoliczności stanu rodzinnego i finansowego wnioskodawcy. Opierając się o treść formularza przyjąć należało zatem, że złożone oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji rodzinnej, finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Taka sytuacja uniemożliwiła ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie można było bowiem jednoznacznie stwierdzić czy wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tym samym nie można było uznać, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego był uzasadniony. Brak rzeczywistej współpracy, ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy i jego rodziny, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. Niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; postanowienie NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). Wobec powyższego na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ R Talaga