II SA/Po 878/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 października 2018 r. sprawy ze sprzeciwu M. L. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala sprzeciw Decyzją z dnia [...] września 2018 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania M. L., uchyliło decyzję Prezydenta K. (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia [...] 2018 r., [...] w przedmiocie odmowy przyznania odwołującej się pomocy w formie zasiłku celowego. Kolegium zarazem sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Decyzje zapadły w następujących okolicznościach. W dniu 4 czerwca 2018 r. M. L. wystąpiła do Prezydenta (Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K.) z wnioskiem udzielenie pomocy w formie zasiłku okresowego, zasiłku celowego na żywność oraz zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków, odzieży, środków czystości i higieny oraz opłaty za schronisko w [...] za Bursę w [...] w [...], za nocleg w Hotelu [...] i na wyrobienie zdjęcia do dowodu osobistego. Decyzją z dnia [...] 2018 r., [...] Prezydent odmówił wnioskodawczyni przyznania zasiłku celowego. Wskazał, że M. L. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Skarżąca od 2 lutego 2018 r. do 1 maja 2018 r. pracowała zawodowo w przedsiębiorstwie K. (co wynika ze świadectwa pracy z dnia 1 maja 2018 r.), od dnia 7 czerwca 2018 r. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. M. L. zgłasza problemy zdrowotne, wymaga zakupu leków. Dochód skarżącej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku –kwietniu 2018 r. stanowił wynagrodzenie za pracę w kwocie 763,69 zł oraz w miesiącu maju 2018 r. wynagrodzenie za pracę w kwocie 1175,02 zł. W dalszej części decyzji Prezydent wyjaśnił, że w związku z dochodem w kwietniu i maju 2018 r. przekraczającym kryterium uprawniające do przyznania pomocy, to jest 634 zł na osobę prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, oraz w związku z brakiem szczególnych okoliczności do przyznania specjalnego zasiłku celowego i zasiłku celowego częściowo zwrotnego – zachodziła podstawa do odmowy przyznania wnioskowanej pomocy. W odwołaniu M. L. podniosła, że w czerwcu 2018 r. była osobą bezdomną. Wskazała też, że przyznawane jej inne świadczenia z pomocy społecznej nie są przelewane systematycznie. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2018 r., [...] Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję Prezydenta i sprawę przekazało temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Zaznaczyło, że z akt administracyjnych wynika, iż stosunek pracy M. L. ustał 1 maja 2018 r., a ostatnie wynagrodzenie za maj 2018 r. w kwocie 360,07 zł zostało jej wypłacone 8 czerwca 2018 r., czyli w miesiącu złożenia wniosku. Organ wyjaśnił dalej, że ustawa o pomocy społecznej (to jest ustawa z dnia 12 marca 2004 r., obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm., dalej "u.p.s." – uw. Sądu) nie zawiera definicji "utraty dochodu", lecz nie ulega wątpliwości, że pod tym pojęciem należy rozumieć stan, w którym odpadło któreś źródło przychodów członka rodziny. W ocenie Kolegium z materiału dowodowego wynika, że w czerwcu 2018 r. M. L. nie pracowała. Tymczasem Prezydent wskazał, że prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe i uwzględnił dochód z kwietnia 2018 r. w kwocie 763,69 zł i dochód z maja 2018 r. w kwocie 1175,02 zł. Nie rozważył natomiast w uzasadnieniu odmownej decyzji indywidualnej sytuacji skarżącej. Ta zaś zmieniła od czerwca 2018 r. Kwalifikując powyższe w świetle przepisów prawa organ odwoławczy stwierdził, że Prezydent naruszył między innymi art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej "K.p.a."), w świetle którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Odnosząc się do powyższego Kolegium doszło do przekonania, że zachodzi konieczność powtórzenia postępowania, gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uwzględnienia sytuacji dochodowej M. L. w miesiącu składania wniosku. W sprzeciwie od decyzji M. L. podkreśliła, że od maja do lipca 2018 r. nie otrzymała żadnych środków na życie, a te jej się należały. Kolegium tymczasem nie zajęło stanowiska, lecz nakazało po raz kolejny rozpatrzyć sprawę. Wnosząca sprzeciw zwróciła się do Sądu o zajęcie stanowiska i wypłatę jej świadczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, albowiem Kolegium w okolicznościach sprawy zobligowane było uchylić decyzję organu pierwszej instancji, a sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia. Przed przystąpieniem do wyjaśnienia motywów wyroku Sąd uznał za konieczne przedstawienie kilku uwag dotyczących charakteru sprawy. Sąd zapoznając się z aktami dostrzegł, że rzeczywiście M. L. zmuszona jest oczekiwać na ostateczne merytoryczne załatwienie jej sprawy stosunkowo długi okres czasu. Z tej przyczyny Sąd przyjmuje jako zrozumiałe niezadowolenie skarżącej, która oczekiwała od Kolegium definitywnego załatwienia sprawy i nie chciała, aby sprawa ta była przekazywana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Sąd zwraca jednak uwagę skarżącej, że sposób działania Kolegium jest podyktowany obowiązującymi przepisami prawa. Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie". W ocenie Sądu w niniejszej sprawie przesłanki z cytowanego przepisu zaistniały. Podkreślenia wymaga, że organ odwoławczy uwypuklił istotną z perspektywy meritum sprawy okoliczność – a mianowicie zaznaczył, iż Prezydent nie uwzględnił utraty przez skarżącą zatrudnienia. To z kolei niewątpliwie jest okoliczność, która powinna być przez organ pierwszej instancji oceniona w kontekście jej znaczenia dla sytuacji materialnej M. L.. W takiej sytuacji Kolegium miało podstawy, aby przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż "naruszono przepisy postępowania" (dotyczące postępowania wyjaśniającego – art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.), a "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" (organ pierwszej instancji w ogóle nie rozważył, w jakim zakresie utrata zatrudnienia mogła wpłynąć na sytuację skarżącej przez pryzmat jej uprawnień do świadczeń z pomocy społecznej). Sąd zaznacza, że decyzja Kolegium jest w gruncie rzeczy korzystna dla M. L., gdyż obliguje ona Prezydenta do dokładnego zweryfikowania jej sytuacji materialnej, co otwiera przed nią szansę otrzymania wnioskowanego świadczenia. Końcowo wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 64e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od decyzji Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. (decyzji uchylającej). Dodatkowo, w myśl art. 64d § 1 P.p.s.a. sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do powyższego w ramach niniejszej sprawy Sąd mógł badać decyzję Kolegium tylko przez pryzmat dopuszczalności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Nie mogły być badane zarzuty merytoryczne odnoszące się do zasadności bądź niezasadności przyznania samego świadczenia, a tym bardziej Sąd nie mógł przyznać i wypłacić świadczeń, co postuluje M. L. w sprzeciwie. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151a § 2 P.p.s.a. oddalił sprzeciw.