II SA/Po 879/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu [...] r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia Stowarzyszenia S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] maja 2019 r. o odrzuceniu zażaleń w sprawie ze skargi Stowarzyszenia P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji postanawia: odrzucić zażalenie /-/ J. Szuma Postanowieniem z dnia [...] r., II SA/Po 879/16 Sąd odrzucił skargę Stowarzyszenia P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] r., [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji (k. 345 akt sądowych). Powyższe postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem przez skarżące Stowarzyszenia P. (k. 400 akt sądowych), ale nadto także przez uczestnika postępowania nie będącego skarżącym – Stowarzyszenia S. (k. 397 akt sądowych). Postanowieniem z dnia [...] r. Sąd odrzucił wymienione wyżej zażalenie Stowarzyszenia S.. Podkreślił, że nabycie statusu uczestnika postępowania na prawach strony przez osobę, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uzależnione od skutecznego wniesienia skargi przez podmiot, który zaskarżył działanie organu administracji (wskazując na postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 11 września 2018 r., II OZ 848/18, 7 sierpnia 2018 r., II OZ 787/18, 20 lipca 2018 r., II OZ 825/18, 20 lipca 2018 r., II OZ 826/18, 12 lipca 2018 r., II OZ 754/18, 12 lipca 2018 r., II OZ 753/18, 17 kwietnia 2018 r., II OZ 367/18; 6 lutego 2018 r., II OZ 75/18; 7 lutego 2017 r., II OZ 64/17 oraz 19 maja 2016 r., II OZ 512/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd dodał, że w niniejszej sprawie uprawnienia Stowarzyszenia S., jako uczestnika postępowania, uzależnione były od skutecznego wniesienia skargi przez Stowarzyszenia P.. Ponieważ Sąd postanowieniem z dnia [...] r. kwestię skuteczności skargi Stowarzyszenia P. przesądził negatywnie, przyjmując, że powinna ona podlegać odrzuceniu, uprawnionym do poddania kontroli instancyjnej postanowień wydanych w sprawie było wyłącznie skarżące Stowarzyszenie. Na postanowienie z dnia [...] r. zażalenie wniosło Stowarzyszenia P. (k. 495 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 13 marca 2019 r., II OZ 168/19 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie (k. 510-513 akt sądowych). Zgadzając się z sądem pierwszej instancji wyraził pogląd, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony wyłącznie w przypadku skutecznego wszczęcia postępowania sądowego zainicjowanego skargą innej osoby. Uwypuklił też. że zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."), zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że zażalenie wniesione przez osobę, która nabędzie status uczestnika postępowania na prawach strony, zgodnie z art. 33 § 1 P.p.s.a., dopiero z momentem skutecznego wniesienia skargi, uznać należy za niedopuszczalne (powołał się przy tym na postanowienia: z dnia 17 kwietnia 2018 r., II OZ 367/18; z dnia 6 lutego 2018 r., II OZ 75/18; z dnia 7 lutego 2017 r., II OZ 64/17 oraz z dnia 19 maja 2016 r., II OZ 512/16). W tym miejscu dodać należy, że równocześnie, drugim postanowieniem z dnia 13 marca 2019 r., II OZ 167/19 (k. 503-506 akt sądowych) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił także zażalenie Stowarzyszenia P. na wydane w niniejszej sprawie postanowienie z dnia [...] r. o odrzuceniu skargi tegoż podmiotu. Oznacza to, że z dniem [...] r. postępowanie sądowoadministracyjne zostało prawomocne zakończone. Postanowieniem z dnia 16 maja 2019 r. Sąd umorzył wszystkie niezakończone postępowania zażaleniowe, które dotyczyły zagadnień wpadkowych w sprawie II SA/Po 879/16. W uzasadnieniu uwypuklono, że w związku z prawomocnym odrzuceniem skargi (k. 503 akt sądowych) do otwartych postępowań zażaleniowych znajdzie zastosowanie art. 195 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli postępowanie zażaleniowe stało się bezprzedmiotowe przed przedstawieniem zażalenia wraz z aktami sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym umarza to postępowanie. Na postanowienie z dnia [...] r. zażalenie wniosło Stowarzyszenia P. oraz Stowarzyszenia S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie Stowarzyszenia S. podlega odrzuceniu. Jak zostało wyżej podniesione, z dniem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 13 marca 2019 r., II OZ 167/19 (k. 503-506 akt sądowych) postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie zostało zakończone, gdyż doszło do prawomocnego odrzucenia skargi Stowarzyszenia P.. Z kolei w drugim prawomocnym postanowieniu z dnia 13 marca 2019 r., II OZ 168/19 Naczelny Sąd Administracyjny akceptując odrzucenie zażalenia Stowarzyszenia S. (k. 510-513 akt sądowych) wyraził pogląd, że osoba, która nie wniosła skargi (jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego), nabywa status uczestnika postępowania na prawach strony wyłącznie w przypadku skutecznego wszczęcia postępowania sądowego zainicjowanego skargą innej osoby. Podsumowując, skoro więc w niniejszej sprawie nie doszło do skutecznego wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego wobec odrzucenia nieopłaconej skargi Stowarzyszenia P. (k. 345 akt sądowych), a co więcej, postanowienie odrzucające skargę stało się prawomocne (k. 503 akt sądowych), to oznacza, że Stowarzyszenia S. nie nabyło skutecznie statusu uczestnika na prawach strony w rozumieniu art. 33 § 1 P.p.s.a. Podmiot ten nie może zatem korzystać z prawa do zaskarżenia postanowień wydanych w tym postępowaniu. Podkreślenia natomiast wymaga, że zgodnie z art. 173 § 2 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego może wnieść wyłącznie strona lub uczestnik na prawach strony (oraz podmioty wymienione w art. 173 § 2 P.p.s.a.). W myśl art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Stosownie zatem do treści art. 178 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 178 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł o odrzuceniu zażalenia Stowarzyszenia S., uznawszy, że złożone zostało ono przez osobę w niniejszej sprawie do tego nieuprawnioną. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu Stowarzyszenia S. wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika prawnego z urzędu Sąd nadmienia, że Stowarzyszeniu uprzednio już prawomocnie omówiono przyznania prawa pomocy. Postanowieniem Sądu z dnia 27 listopada 2017 r. (k. 249 akt sądowych) utrzymano w mocy odmowne postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 września 2017 r. (k. 193 akt sądowych). Kolejny złożony wniosek nie tamuje więc dalszego biegu postępowania, tym bardziej, że pochodzi o podmiotu nie mającego statusu strony ani uczestnika postępowania. /-/ J. Szuma