II SA/Po 880/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2010r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; oddala skargę Pismem z dnia [...] maja 2010 roku M. K. zwrócił się do Prezydenta Miasta P. o przyznanie mu świadczeń z pomocy społecznej w miesiącu czerwcu m.in. na pokrycie opłat za energię elektryczną oraz gaz. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] maja 2010 roku, znak [...], na podstawie art. 106 ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 poz. 593) i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30 poz. 168) umorzył postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej z wniosku M. K. z dnia [...] maja 2010 roku o opłacenie rachunku za energię elektryczną w wysokości 70,33 zł oraz gazu w wysokości 24,54 zł. Organ wyjaśnił w uzasadnieniu, iż wnioskiem z dnia [...] maja 2010 roku M. K. zwrócił się o udzielenie mu pomocy finansowej na pokrycie m.in. opłat za energię elektryczną i gaz. Wniosek w powyższej sprawie został poprzednio złożony przez skarżącego w dniu [...] kwietnia 2010 roku. Decyzją z dnia [...] maja 2010 roku, znak [...], Prezydent Miasta P. odmówił mu jednak przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego na uiszczenie opłat za energię elektryczną i gaz. Wobec tego, że potrzeba wskazana we wniosku z dnia [...] maja 2010 roku została już rozpatrzona, dalsze prowadzenie postępowania w tym przedmiocie stało się w ocenie organu bezprzedmiotowe i z tego powodu należało je umorzyć. Pismem z dnia [...] czerwca 2010 roku M. K. odwołał się od opisanej wyżej decyzji, podkreślając, że nie zgadza się na umorzenie postępowania w sprawie przyznania mu pomocy w uiszczeniu opłaty za energię elektryczną i gaz w miesiącu maju 2010 roku. Skarżący podniósł, iż w kwietniu rozpatrzono sprawę rachunków za miesiąc kwiecień, a obecnie domaga się przyznania pomocy w związku z rachunkami za miesiąc maj, które dołącza do odwołania. Do odwołania skarżący dołączył fakturę za gaz na kwotę 24,54 zł z terminem płatności na dzień [...].05.2010 r. oraz fakturę za energię elektryczną na kwotę 70,33 zł z terminem płatności na dzień [...].05.2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] września 2010 roku, znak [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu i instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił fakt, iż skarżący prowadzi jedno-osobowe gospodarstwo, osiągając dochód w postaci renty inwalidzkiej w wysokości 887,62 zł. W tej sytuacji kryterium dochodowe, wynoszące 477 zł, zostało przez skarżącego przekroczone. Podstawę wydania przez organ I instancji decyzji z dnia [...] maja 2010 roku stanowiło wcześniejsze już rozstrzygnięcie sprawy inną decyzją administracyjną. Na mocy bowiem decyzji z dnia [...] maja 2010 roku Prezydent Miasta P. odmówił udzielenia skarżącemu zasiłku celowego, zasiłku specjalnego oraz zasiłku celowego z obowiązkiem zwrotu całości albo części wypłaconej kwoty na pokrycie opłat m.in. za gaz i energię elektryczną. Kolegium podkreśliło, iż zarówno decyzja z dnia [...] maja 2010 roku, jak i decyzja z dnia [...] maja 2010 roku, zostały wydane w oparciu o te same faktury, przedłożone przez M. K. w niniejszej sprawie po raz kolejny. Organ I instancji mógł więc zasadnie przyjąć, że sprawa dotycząca opłat za energię elektryczną oraz gaz została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną. W konsekwencji omawiane postępowanie było bezprzedmiotowe i słusznie należało je umorzyć. Pismem z dnia [...] listopada 2010 roku M. K. wniósł skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W świetle z kolei z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym – jak wynika z treści art. 145 § 1 – Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U Nr 64 poz. 593). Jak wynika z art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując wyłącznie własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei art. 3 cytowanej ustawy wyjaśnia, iż pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w działaniach zmierzających do zaspokojenia ich niezbędnych potrzeb. Ustawodawca zastrzega jednak, że rodzaj, forma oraz rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Natomiast potrzeby danej osoby lub rodziny powinny być uwzględnione jeśli odpowiadają one celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wniosek M. K. z dnia [...] maja 2010 roku wskazuje, iż zwrócił się on do Prezydenta Miasta P. z prośbą o przyznanie mu pomocy społecznej na czerwiec 2010 roku, polegającej m.in. na pokryciu opłat za energię elektryczną i gaz (k. 15 akt adm. organu I instancji). Środkiem prawnym służącym do zaspokojenia takiej potrzeby jest przede wszystkim zasiłek celowy, co wynika wyraźnie z brzmienia art. 39 ust. 1 i 2 powoływanej ustawy, a w przypadkach szczególnie uzasadnionych – także zasiłek specjalny bądź też zasiłek celowy z obowiązkiem zwrotu całości bądź części tej kwoty, co z kolei wynika z art. 41 tejże ustawy. Z kolei wedle art. 103 ust. 3 ustawy, świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego od miesiąca, w którym złożono wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Odnosząc powyższe uwagi do specyfiki niniejszej sprawy, należy zauważyć, iż w treści kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu [...] maja 2010 roku (k. 33 akt adm. organu I instancji), skarżący oświadczył, że pomoc na pokrycie opłat za energię elektryczną i gaz powinna zostać mu udzielona według rachunków za poprzedni miesiąc, gdyż nowych jeszcze nie otrzymał. Dane te znajdują także swoje potwierdzenie w rachunkach załączonych do akt sprawy organu I instancji, które dotyczą okresu rozliczeniowego za miesiące od lutego do kwietnia 2010 roku, a ich termin płatności upływał w maju 2010 roku (k. 22 i 23 akt adm. organu I instancji). W tym miejscu należy stwierdzić, że Prezydent Miasta P. wcześniejszą decyzją z dnia [...] maja 2010 roku, znak [...], odmówił już skarżącemu przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego, zasiłku specjalnego oraz zasiłku celowego z obowiązkiem zwrotu części bądź całości przyznanej kwoty na zapłatę za energię elektryczną oraz gaz w związku z tymi samymi rachunkami za gaz i prąd, opiewającymi odpowiednio na kwoty 24,54 zł i 70,33 zł (k. 19 akt adm. organu I instancji). W świetle zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynika by decyzja z dnia [...] maja 2010 roku została zaskarżona, a zatem można przyjąć, że ma ona przymiot ostateczności. Należy zatem dojść do konkluzji, że potrzeby wskazane we wniosku z dnia [...] maja 2010 roku były już przedmiotem rozpoznania przez organ I instancji w decyzji z dnia [...] maja 2010 roku. Zarówno bowiem w dniu składania powyższego wniosku, jak i w dniu orzekania przez organy administracji publicznej, wysokość opłaty za energię elektryczną oraz gaz w dalszym ciągu ukształtowana była przez rachunki stanowiące podstawę wydania decyzji z dnia [...] maja 2010 roku. Warto przy tym zaznaczyć, że jest to okoliczność bezsporna w rozpatrywanej sprawie, co zresztą skarżący przyznał w kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] maja 2010 roku. Biorąc natomiast pod uwagę treść zacytowanych wyżej przepisów ustawy o pomocy społecznej, a w szczególności art. 103 ust. 3 tejże ustawy, trudno jest przyjąć pogląd, że organy administracji publicznej mogą przyznawać świadczenia na przyszłość bez jakiejkolwiek podstawy faktycznej, np. w postaci aktualnych rachunków. Wobec powyższego należy uznać, że organy administracji publicznej słusznie orzekły w omawianej sprawie. Zgodnie z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30 poz. 168), umorzeniu podlega postępowanie, które z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. W tym wypadku odpada bowiem jeden z elementów sprawy administracyjnej w postaci podmiotu danego postępowania, jego przedmiotu lub podstawy prawnej, przez co nie jest też możliwe wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia przez organy administracji publicznej. Trzeba także podkreślić, że ustawodawca korzystając ze zwrotu "wydaje decyzję o umorzeniu postępowania" nie pozostawia organom swobody w tej mierze. W razie zaistnienia bezprzedmiotowości nie można zatem wydać rozstrzygnięcia co do istoty. Jednocześnie, decyzja umarzająca postępowanie korzysta – jak każda inna decyzja – z ochrony jej trwałości. W kontekście rozpatrywanej sprawy bezprzedmiotowość oznacza, że wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2010 r. dotyczył tych samych potrzeb oraz tego samego okresu, które zostały już wcześniej rozstrzygnięte wymienioną wyżej decyzją z dnia [...] maja 2010 roku. Nie doszło przy tym do zmiany podmiotów postępowania, stanu prawnego albo istotnych elementów stanu faktycznego. Tym samym bezprzedmiotowe stało się prowadzenie postępowania po raz drugi w odniesieniu do tego samego przedmiotu. Taka konkluzja znajduje odzwierciedlenie w treści art. 16 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, który statuuje zasadę trwałości decyzji. Ustawodawca zastrzega zarazem, iż ponowne wydanie decyzji w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną stanowi w myśl art. 156 § 1 pkt 3 tejże ustawy podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji. W efekcie organy administracji publicznej nie mogły w omawianej sprawie wydać innego rozstrzygnięcia, ponieważ w myśl art. 110 kpa są one związane wydanymi przez siebie decyzjami. Sąd rozpoznając sprawę w granicach skargi, nie znalazł w tej sytuacji podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, ani decyzji ją poprzedzającej. Stąd skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270).