II SA/Po 882/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 02 kwietnia 2009r. sprawy ze skargi A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lipca 2008r. Nr [...] w przedmiocie opłaty za zajęcie pasa drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wielkopolskiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w P. Rejon Dróg Wojewódzkich w K. z dnia [...] stycznia 2008r. Nr [...], Znak [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącej Spółki kwotę 357-,zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Szaniecka /-/ M. Kwiecińska Kierownik Rejonu Dróg Wojewódzkich w K., działając z upoważnienia Zarządu Województwa Wielkopolskiego, decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008 r., wydaną na podstawie art. 39 ust. 4 i 5, art. 40 ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 5, 8, 10, 13 i 13a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz Uchwały Nr XXII/326/04 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg wojewódzkich na terenie województwa wielkopolskiego (Dz.Urz. Woj. Wlkp. Nr 135, poz. 2791), naliczył opłatę roczną w kwocie [...]zł za umieszczenie w jezdni pasa drogowego drogi nr [...] urządzenia: budowy przyłącza gazowego do budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...]w Cz . Faktyczną powierzchnię urządzenia umieszczonego w pasie drogowym organ I instancji określił na [...]m²: [...]m² w jezdni i [...]m² w pozostałych elementach pasa drogowego. Dla powierzchni urządzenia umieszczonej w elemencie pasa drogowego: jezdnia, zatoki – podziemna infrastruktura bez elementów wyniesionych ponad powierzchnię jezdni – organ przyjął stawkę 20 zł za 1 m², dla powierzchni urządzenia umieszczonej w pozostałych elementach pasa drogowego – podziemna infrastruktura (chodniki, ścieżki rowerowe, pobocza, rowy itp.) – organ przyjął stawkę 10 zł za 1 m². Na uzasadnienie przyjętych stawek organ powołał § 3 ust. 1 pkt 3 i 4 Uchwały Nr XXII/326/04 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 31 maja 2004 r. Obliczając opłatę w odniesieniu do poszczególnych elementów pasa drogowego organ przyjął, iż każdej z powierzchni 0,18 m² odpowiada 1 m². Wskazując na treść art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych organ należną opłatę obliczył proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym (341 dni w okresie od 26 stycznia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r.): [...] zł x [...]= [...]zł. Z powyższą decyzją nie zgodziła się spółka A S.A., która w złożonym odwołaniu zakwestionowała sposób obliczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego i podniosła, iż wobec faktu, że zajęta przez rzut poziomy urządzenia powierzchnia pasa drogowego wynosi [...]m², to zgodnie z art. 40 ust. 10 ustawy o drogach publicznych zobowiązana jest do uiszczenia opłaty ustalonej w odniesieniu do stawki za 1 m² zajętego pasa drogowego. Stąd też niezasadnie naliczono opłatę oddzielnie za 1 m² w jezdni i oddzielny 1 m² w pozostałych elementach drogi, zamiast procentowo (po 50 %): 0,5 m² w jezdni i 0,5 m² w poboczu, pasie zieleni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, iż sposób obliczenia opłaty jest prawidłowy, bowiem urządzenie zostało umieszczone w różnych elementach pasa drogowego: jedna część urządzenia została umieszczona w jezdni, a druga część w pozostałych elementach pasa drogowego, dla których to elementów obowiązują różne stawki opłaty. Zaokrąglenie każdej z powierzchni 0,18 m² do pełnego m² było prawidłowe ze względu na treść art. 40 ust. 10 ustawy o drogach publicznych, z którego wynika, że zajęcie pasa drogowego o powierzchni mniejszej niż 1 m² należy traktować jak zajęcie 1 m² pasa drogowego, zaś art. 40 ust. 9 pkt 2 przywołanej ustawy różnicuje opłaty w zależności od rodzaju zajętego elementu pasa drogowego. Na powyższą decyzję organu odwoławczego skargę wniosła spółka A S.A., zarzucając naruszenie prawa materialnego – w szczególności art. 40 ust. 10 w zw. z art. 40 ust. 5 i 8 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi, błędną interpretację art. 40 ust. 10 powołanej ustawy oraz postanowień uchwały Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości opłat za zajęcie pasa drogowego dróg województwa wielkopolskiego. Skarżąca podkreśliła, iż przyłącze umieszczone w pasie drogowym stanowi jedno urządzenie, natomiast ustawodawca w powołanej ustawie konsekwentnie posługuje się pojęciem "stawek za zajęcie pasa drogowego" rozumianego jako całość, zgodnie z definicją ustaloną w art. 4 ust. 1 tej ustawy. Stąd też, w ocenie skarżącej, zajęcie pasa drogowego przez jedno urządzenie o powierzchni mniejszej niż 1 m² traktowane jest przez ustawodawcę jak zajęcie 1 m² pasa drogowego bez jakiegokolwiek zróżnicowania na poszczególne elementy pasa drogowego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację powołaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Trafnie zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 40 ust. 5 i 10 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) przez błędną wykładnię tego przepisu. Umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego podlega opłacie, co wynika z art. 40 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy. Opłatę tę ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej pod rzut poziomy urządzenia i stawki za zajęcie 1 m² pasa drogowego pobieranej za każdy rok umieszczenia urządzenia w pasie drogowym, przy czym za umieszczenie urządzenia w pasie drogowym przez okres krótszy niż rok opłata obliczana jest proporcjonalnie do liczby dni umieszczenia urządzenia w pasie drogowym (art. 40 ust. 5). Wysokość stawek opłaty za zajęcie 1 m² pasa drogowego ustala dla dróg, których zarządcą jest jednostka samorządu terytorialnego, organ stanowiący właściwej jednostki samorządu, a stawka opłaty, o której mowa w ust. 5 (opłaty rocznej), nie może przekroczyć 200 zł (art. 40 ust. 8). Ustalając powyższe stawki uwzględnia się między innymi rodzaj elementu zajętego pasa drogowego (art. 40 ust. 9 pkt 2). Zgodnie z art. 40 ust. 10 powołanej ustawy zajęcie pasa drogowego o powierzchni mniejszej niż 1 m² lub powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy obiektu budowlanego lub urządzenia mniejszej niż 1 m² jest traktowane jak zajęcie 1 m² pasa drogowego. Treść ostatniego z powołanych przepisów jednoznacznie wskazuje, iż zajęcie mniejszej powierzchni pasa drogowego niż 1 m² jest traktowane jak zajęcie 1 m² pasa drogowego. Powyższa zasada powinna być zastosowana w niniejszej sprawie przy obliczaniu przedmiotowej opłaty, ze względu na wymiary urządzenia infrastruktury technicznej (przyłącza gazowego) – powierzchnia tego urządzenia, czy też rzutu poziomego, wynosi 0,36 m², której to okoliczności nie przeczy żadna ze stron postępowania. Zatem obliczając opłatę należy przyjąć fikcję prawną, iż zajęta powierzchnia wynosi 1 m². Powierzchnia 0,18 m² rzutu poziomego przedmiotowego urządzenia znajduje się w obrębie jezdni, a następne 0,18 m² tej powierzchni w obrębie pozostałych elementów pasa drogowego. Wobec tego trzeba mieć na względzie, że właściwy organ samorządu terytorialnego szczebla wojewódzkiego (Uchwała Nr XXII/326/04 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg wojewódzkich na terenie województwa wielkopolskiego, publ. Dz.Urz. Woj. Wlkp. Nr 135, poz. 2791) ustalił zróżnicowane stawki opłaty rocznej za 1 m² powierzchni pasa drogowego zajętego przez rzut poziomy umieszczonego urządzenia: 20 zł w obrębie jezdni oraz zatok – podziemna infrastruktura techniczna bez elementów zewnętrznych wyniesionych na powierzchnię jezdni (§ 3 ust. 1 pkt 3); 10 zł w obrębie pozostałych elementów pasa drogowego (chodniki, ścieżki rowerowe poza jezdnią, pobocza, rowy itp.) nie wymienionych w pkt 1, 2, i 3, poziemna infrastruktura techniczna (§ 3 ust. 1 pkt 4). Podkreślić należy, iż podejmując przedmiotową uchwałę właściwy organ samorządu terytorialnego nie mógł ingerować w ustawowo określony sposób obliczenia opłaty dla urządzeń zajmujących mniejszą powierzchnię pasa drogowego niż 1 m². Należy przy tym równocześnie stwierdzić, iż uważna lektura § 3 uchwały Nr XXII/326/04 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z dnia 31 maja 2004 roku, w żadnej mierze nie pozwala na wyciągnięcie wniosku, że różnicując stawki za zajęcie pasa drogowego w zależności od rodzaju elementu tego pasa (do dopuszczał art. 40 ust. 9 pkt 2 ustawy) organ samorządowy dopuścił się ingerencji w przepis art. 40 ust. 10 ustawy o drogach publicznych. W ocenie Sądu, organy obydwu instancji wyżej wskazanym zakresie w sposób oczywisty naruszyły przepis prawa materialnego – art. 40 ust. 10 wskazanej ustawy. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, bowiem faktycznie obliczono opłatę w odniesieniu do 2 m² zajętej powierzchni zamiast w stosunku do 1 m², co stanowi podstawę do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien wziąć pod uwagę powyżej poczynione spostrzeżenia co do interpretacji wskazanych przepisów i zasad obliczania opłaty z tytułu umieszczenia urządzenia w pasie drogowym; obliczenie całej opłaty należy odnieść do 1 m² zajętego pasa drogowego (opłata jest należna za 1 m²), a zastosować zróżnicowane stawki opłat ze względu na zlokalizowanie przedmiotowego urządzenia tak w obrębie jezdni, jak i obrębie pozostałych elementów pasa drogowego, proporcjonalnie do wielkości zajęcia poszczególnych elementów pasa drogowego (po 50 %). Zatem obliczenie opłaty w stosunku do [...]m² zajętej powierzchni powinno uwzględniać stawkę [...] zł za 1 m² w obrębie jezdni oraz zatok (§ 3 ust. 1 pkt 3 powołanej uchwały), a w odniesieniu do [...]m² zajętej powierzchni [...] zł za 1 m² w obrębie pozostałych elementów pasa drogowego (§ 3 ust. 1 pkt 4 tej uchwały). W tym stanie rzeczy Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji; o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt II); co do wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. (pkt III). /-/D. Rzyminiak - Owczarczak /-/ J. Szaniecka /-/ M. Kwiecińska E.W.