II SA/Po 882/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 maja 2021 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę W dniu [...] października 2019 r. A. K. (zwana dalej "wnioskodawcą" lub "Skarżącą") złożyła podanie do protokołu, w którym zawnioskowała o udzielenie wsparcia finansowego celem urządzenia nowego lokalu komunalnego, do którego się przenosi (ul. [...]). W wyniku rozpoznania wniosku, decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] Prezydent Miasta P. nie przyznał wnioskodawcy pomocy finansowej. Decyzja została doręczona wnioskodawcy w dniu [...] listopada 2019 r., co zostało udokumentowane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru jej własnoręcznym podpisem. Dnia [...] grudnia 2019 r. wnioskodawca wniosła odwołanie od ww. decyzji. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO w P." lub "Kolegium") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Dnia [...] kwietnia 2020 r. (data wpływu do SKO w P.: [...] maja 2020 r.) wnioskodawca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jak wskazano w uzasadnieniu wniosku, wydana decyzja Prezydenta sprawiła, że wnioskodawca nie mogła wpłacić kaucji za przyznany jej lokal i została pozbawiona praw do jego otrzymania. Z uwagi na swój wiek i stan zdrowia ma kłopoty z przemieszczaniem się i chwilowe zaniki pamięci. Kolegium wezwało wnioskodawcę do uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. W terminowo udzielonej odpowiedzi na wezwanie Kolegium, wnioskodawca wskazała, że uchybienie terminu nastąpiło z powodu krytycznego stanu zdrowia. Do pisma dołączono orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia [...] grudnia 2019 r., w którym stwierdza się, że wnioskodawca jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia SKO w P. wskazało, że choć wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie to jednak wnioskodawca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Wnioskodawca nie dochowała należytej staranności. Jej ogólny stan zdrowia w świetle orzecznictwa nie może stanowić podstawy do uznania, że w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania nie było jej winy. Kolegium uznało, że pomimo niezdolności do samodzielnej egzystencji wykonanie czynności procesowej przez osobiste sporządzenie odwołania i nadanie go na poczcie przez domownika, z którym zamieszkuje w terminie 14 dni było możliwe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżąca zarzuciła złe metody działania Kolegium, błędną ocenę faktów oraz błędne myślenie co zadecydowało o pozbawieniu jej przyszłego lokalu. Skarżąca uznała za bezsens skreślenie jej z listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego skoro mogła objąć to mieszkanie już w 2019 r., ale zabrakło jej pieniędzy na wpłacenie kaucji do przejęcia lokalu. W odpowiedzi na skargę SKO w P. wniosło o jej oddalenie w całości. Kolegium podtrzymało swoje stanowisko. Stwierdzono, że powołując się na pandemię [...] nie uprawdopodobniono, aby ta pandemia dotknęła ją osobiście. Kolegium uwzględniło fakt zawieszenia terminów wszelkich postępowań w okresie 31.03.2020-23.05.2020, ale Skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie." Niewątpliwie wniesiona skarga dotyczy postanowienia SKO w P., w drodze którego doszło do zakończenia postępowania administracyjnego. Z tych względów zarządzeniem z dnia [...] marca 2021 r. Przewodniczący Wydziału II. tut. Sądu wyznaczył termin posiedzenia niejawnego na dzień [...] maja 2021 r. zaznaczając, że sprawa ma być skierowana do rozpoznana w trybie uproszczonym. Na podstawie art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami skargi, w związku z czym zarzuty podniesione w jej treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Przedmiotem skargi jest postanowienie Kolegium o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia listopada 2019 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania Skarżącej pomocy finansowej. Zaskarżone postanowienie jest zatem jedynie orzeczeniem proceduralnym, którym organ odwoławczy nie mógł i nie rozstrzygał merytorycznie sprawie odmowy przyznania Skarżącej pomocy finansowej. Zarzuty skargi dotyczące decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] pozostają poza kontrolą Sądu w niniejszej sprawie. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zmianami, zwana dalej "k.p.a."), w art. 58 przewiduje instytucję przywrócenia uchybionego terminu, która stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Zgodnie z przepisami art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przepis art. 58 k.p.a. wskazuje na określone przesłanki, od zaistnienia których uzależnione jest przywrócenie terminu tj. uprawdopodobnienie że uchybienie nastąpiło bez winy wnioskującego, wniesienie prośby o przywrócenie terminu oraz dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Nadto art. 59 § 1 k.p.a. stanowi, że o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 k.p.a.). Tym samym warunkiem przywrócenia terminu, zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., jest uprawdopodobnienie, że jego uchybienie nastąpiło bez winy wnoszącego pismo. Jednocześnie skuteczność tego wniosku uzależniona jest od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek wynikających z art. 58 k.p.a., w tym dochowania terminu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu oraz jednoczesnego dokonania czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin. W sprawie bezspornym było, że Skarżąca nie dopełniła terminu do wniesienia odwołania, (data doręczenia decyzji – [...].11.2019 r., data wniesienia odwołania [...] grudnia 2019 r.), w terminie natomiast złożyła wniosek o przywrócenie terminu. Spór dotyczy natomiast tego czy Skarżąca uprawdopodobniła brak winy w dochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Co do zasady z brakiem winy mamy do czynienia wtedy, gdy strona wykaże, że dołożyła wszelkiej należytej staranności w dochowaniu terminu, a przyczyna, która była powodem nie zachowania terminu była obiektywnie nie do przezwyciężenia. Na osobie, która wnosi o przywrócenie terminu ciąży obowiązek wykazania tych okoliczności. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, dostępne na stronie: https://cbois.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Występowanie różnych schorzeń, czy chorób nie stanowi samodzielnej przesłanki przywrócenia terminu, w tym sensie, że schorzenie musi stanowić przeszkodę w podjęciu czynności procesowej, której przy dołożeniu należytej staranności nie dało się usunąć (por. postanowienie NSA z dnia: 25 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 643/11 i 24 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 858/11, dostępne w CBOSA). Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania. Przy czym nagle występująca choroba stanowi przesłankę przywrócenia terminu, jeżeli przedstawione zostanie zaświadczenie, że stan zdrowia w danym momencie uniemożliwiał prowadzenie spraw i dokonywanie czynności (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FZ 111/08, dostępne w CBOSA). Powyższe przesłanki oceniane są zawsze indywidualnie, tj. z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy. Prawidłowo zatem organ uznał, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Zasadnie zatem wezwał stronę do uprawdopodobnienia braku winy w dochowaniu terminu. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że jak wynika z załączonego do akt administracyjnych orzeczenia lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Skarżąca ma 72 lata i jest osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. W istocie poza faktem, że strona legitymuje się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, wystąpienie żadnej innej okoliczności nie zostało w sprawie uprawdopodobnione. W orzecznictwie sądów powszechnych wskazuje się, że termin "niezdolność do samodzielnej egzystencji" zdefiniowany w art. 13 ust. 5 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. 2015 r. poz. 748 ze zmianami) oznacza spowodowaną naruszeniem sprawności organizmu konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy drugiej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym osoba taka wymaga opieki w postaci pielęgnacji, jak również pomocy w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak robienie zakupów, uiszczanie opłat, składanie wizyt u lekarza. Wszystkie powyższe czynniki łącznie wyczerpują treść terminu "niezdolność do samodzielnej egzystencji" (por. wyrok SA w Szczecinie z 21 kwietnia 2016 r., sygn. akt III AUa 632/15, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 2094658). Nadto z wywiadu środowiskowego z [...] października 2019 r. wynika, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem - R. K. i że obaj są w wieku poprodukcyjnym i przebywają na emeryturze. Skarżąca choruje na białaczkę, która obecnie jest zaleczona oraz ma schorzenie natury ortopedycznej. Tak poważne dolegliwości zdrowotne same w sobie nie mogły stanowić okoliczności wyłączających winę w uchybieniu terminowi w sytuacji, gdy Skarżąca mieszka z mężem, z którego pomocy mogła skorzystać, aby dochować termin do wniesienia odwołania. W szczególności nie zostało uprawdopodobnione, że pogorszenie stanu zdrowia, uniemożliwiające Skarżącej dochowanie terminu, nastąpiło w terminie otwartym do wniesienia odwołania. Także nie zostało w żaden sposób uprawdopodobnione, że niemożność dochowania terminu spowodowana była pandemią SARS-CoV-2, przy czym Skarżąca nie przytoczyła żadnych okoliczności, z których można by wnioskować, że pandemia dotknęła ją osobiście. Na marginesie wskazać należy, że jednocześnie z wezwaniem do uprawdopodobnienia wniosku organ powinien był podjąć działania mające na celu ustalenie daty ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W sytuacji bowiem, gdy strona nie podała daty, w jakiej ustała przyczyna w uchybieniu terminu, organ zobligowany był do wezwania do usunięcia braków wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Z treści art. 58 § 2 k.p.a. wynika, że składający wniosek o przywrócenie terminu obok dokonania czynności, której terminowi uchybiono, obowiązany jest podać datę ustania przyczyny uchybienia, co stanowi element konieczny wniosku. Niepodanie daty rodzi po stronie organu obowiązek wezwania wnioskodawcy w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia wniosku (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt II OSK 1822/15, dostępny w CBOSA). Niemniej jednak zasadniczą przyczyną odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania był brak uprawdopodobnienia wniosku, a zatem nawet wskazanie przez stronę daty w jakiej ustała przyczyna uchybienia terminowi, nie spowodowałoby zmiany decyzji Kolegium. Reasumując zatem, skoro Skarżąca nie przedstawiła organowi, pomimo wezwania, argumentacji, która pozwoliłaby stwierdzić, że nie miała ona faktycznie możliwości wystąpienia z odwołaniem to SKO w P. nie mogło przywrócić jej terminu do wniesienia odwołania. Kolegium zatem podjęło działania celem wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, które mogły mieć wpływ na uchybienie terminowi. Fakt natomiast choroby, czy wiek, nie są równoznaczne z niemożnością dokonania czynności procesowej, przy możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób. Mając względzie powyższe Sąd doszedł do przekonania o niezasadności zarzutów podniesionych w skardze. Nie znaleziono także innych podstaw uzasadniających uchylenie zaskarżonego postanowienia. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.