II SA/Po 883/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Hycaj Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus ( spr ) As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2004 r. sprawy ze skargi M. B. na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w P. z dnia [...] marca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby ; uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Dyrektora Aresztu Śledczego w P. z dnia[...]lutego 2002 r. o numerach [...]. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Hrycaj /-/ E.Makosz-Frymus JFS Orzeczeniem z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...]Dyrektora Aresztu Śledczego w P. uznano skarżącego, st. kpr. M. B.- starszego strażnika OZ R.AŚ w P. winnym utrzymywania innych niż wynikające z obowiązków służbowych kontaktów z osobami pozbawionymi wolności, wykonywania czynności służbowych w sposób sprzeczny z obowiązującymi zasadami, niedopełnienia obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania, przepisów ustawy o Służbie Więziennej oraz przepisów wydanych na jej podstawie, opuszczenia miejsca pełnienia służby i terenu jednostki bez wymaganej zgody przełożonego, oraz zaniechania ochrony posterunku bez zezwolenia przełożonego. Skarżącemu wymierzono karę wydalenia ze służby. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że w dniu [...] stycznia 2002 r. wszczęto postępowanie na okoliczność naruszenia dyscypliny służbowej i popełnienia czynu mającego znamiona przestępstwa. Ustalono, że w dniu 9 stycznia 2002 r. skarżący pełniący służbę na posterunku nr 1 w Oddziale Zewnętrznym w R., opuścił posterunek i ok. 10 metrów od bramy wjazdowej odbył spotkanie z byłym osadzonym w OZ R.. W trakcie spotkania skarżący przyjął banknot 100 zł, który miał przekazać jednemu z osadzonych w Oddziale Zewnętrznym w R.. Ustalono, że skarżący opuścił teren jednostki bez zezwolenia przełożonego i wykonywał obowiązki służbowe w sposób sprzeczny z obowiązującymi zasadami. Podano, iż podstawę ukarania stanowi art. 13 ust. 2 pkt 1, art. 27 ust. 1, art. 125 ust. 2 ust. 3 pkt 1 i 4, art. 126 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) i § 18 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 17 maja 2001 r. w sprawie sposobów ochrony i zapewnienia bezpieczeństwa zakładów karnych i śledczych. Pismem z dnia [...] lutego 2002 r. skarżący złożył zażalenie, w którym wskazał, że nigdy nie zamierzał przekazać kwoty 100 zł osobie przebywającej w OZ w R., ale wraz z meldunkiem dać ją Kierownikowi OZ. Skarżący oświadczył, że nie opuścił stanowiska pracy, a odejście od bramy na taką odległość (10m) w OZ było powszechnie praktykowane. Skarżący podał też, iż w okresie od 7 stycznia do 9 stycznia na służbie spędził 46 godzin, i cała sytuacja jest zapewne efektem zmęczenia. Sąd Dyscyplinarny przy Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej w P. orzeczeniem z dnia 21 marca 2002 r., sygn. I Pd-2/2002 postanowił zaskarżone orzeczenie utrzymać w mocy. Uzasadniając odniesiono się do zarzutów skarżącego zawartych w zażaleniu. Wskazano, że twierdzenie skarżącego dotyczące praktyki polegającej na opuszczaniu posterunku nie zostało potwierdzone przez świadka. Podkreślono, że bezspornym jest fakt opuszczenia i zaniechania ochrony posterunku oraz przyjęcia od byłego skazanego pieniędzy i nie można go tłumaczyć zmęczeniem, tym bardziej, że wydłużenie czasu służby nastąpiło za zgodą skarżącego. W skardze na orzeczenie Sądu Dyscyplinarnego wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia je poprzedzającego i zasądzenie kosztów. Wydanym orzeczeniom zarzucono naruszenie art. 13 ust. 2 pkt 1, art. 125 ust. 2 i ust.3 pkt 1 i 4, art. 126 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej oraz § 15 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy Służby Więziennej, a także naruszenie art. 136 kpa w zw. z § 70 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Sąd Dyscyplinarny w odpowiedzi o skargę wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące, a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariuszy służby więziennej uregulowana została w rozdziale 8 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 61, poz. 283 ze zm.), a zasady i tryb przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych, wymierzania kar dyscyplinarnych (...), na podstawie delegacji ustawowej (art. 133 ustawy o Służbie Więziennej) w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 1996 r. w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy służby więziennej (Dz.U Nr 135, poz. 634 ze zm.). Jedną z podstaw odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariusza służby więziennej jest, stosownie do treści art. 125 ust. 2 i ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej, naruszenie dyscypliny służbowej. W przedmiotowej sprawie skarżącego uznano za winnego opuszczenia miejsca pełnienia służby i terenu jednostki bez wymaganej zgody przełożonego, zaniechanie ochrony posterunku, utrzymywanie innych niż wynikające z obowiązków służbowych kontaktów z osobami pozbawionymi wolności oraz usiłowaniem wprowadzenia w błąd przełożonych co do pochodzenia pieniędzy. Bezspornym w sprawie jest, że skarżący pełnił służbę dnia 9 stycznia 2002 r. podczas, której oddalił się na odległość kilku metrów od posterunku oraz, że odbył w tym czasie rozmowę z osobą z zewnątrz, od której przyjął kwotę 100 zł. Zgodnie z treścią art. 132 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej sądy dyscyplinarne orzekają na podstawie swego przekonania opartego na swobodnej ocenie przeprowadzonych dowodów. Sąd dyscyplinarny, stosownie do treści § 54 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie regulaminu dyscyplinarnego funkcjonariuszy służby więziennej, wydając orzeczenie powinien zawrzeć w nim uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl § 70 tego rozporządzenia, w sprawach nie uregulowanych rozporządzeniem Sąd dyscyplinarny stosuje odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Tymczasem, organy wbrew dyrektywom art. 7, art. 77 i art. 80 kpa nie zbadały należycie i nie rozpatrzyły okoliczności dotyczących utrzymywania przez skarżącego innych, niż wynikające z tytułu pełnionych obowiązków, kontaktów z osobami pozbawionymi wolności. W myśl przytoczonych powyżej przepisów organ administracji jest zobowiązany dopuścić jako dowód wszystko, co mogłoby przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, i dopiero na podstawie całokształtu materiału ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Uzasadnienie faktyczne - zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa - powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa". W uzasadnieniu wydanych orzeczeń nie wskazano na jakiej podstawie okoliczność utrzymywania przez skarżącego innych, niż wynikające z obowiązków służbowych, kontaktów z osobami pozbawionymi wolności uznano za udowodnioną. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd Dyscyplinarny podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu orzeczenia Dyrektora Aresztu Śledczego w P.. Sąd Dyscyplinarny nie wskazał jednak okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, co stwarza przesłankę do stwierdzenia uznania naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Większość z przedstawionych okoliczności została w należyty sposób udokumentowana, jednakże brak jakichkolwiek dowodów, na podstawie których przyjęto, że skarżący utrzymywał inne, niż wynikające z obowiązków służbowych, kontakty z osobami pozbawionymi wolności. To uniemożliwia nie tylko Sądowi kontrolę oceny wiarygodności dowodów, ale także stronie kwestionowanie ich wiarygodności. Zdaniem Sądu w żaden sposób nie został wyjaśniony zarzut dotyczący utrzymywania przez skarżącego innych niż wynikające z obowiązków służbowych kontaktów z osobami pozbawionymi wolności. W aktach administracyjnych brak dowodów, które pozwalałyby na kategoryczne sformułowanie tego zarzutu. W ocenie Sądu zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie je poprzedzające zostały wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający winien ustalić czy skarżący faktycznie utrzymywał inne, niż wynikające z obowiązków służbowych kontakty, z osobami pozbawionymi wolności, a następnie powtórnie rozważyć zasadność zastosowania najsurowszej kary dyscyplinarnej. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "b" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji wyroku. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Hrycaj /-/ E. Makosz -Frymus JFS Sygn. akt 4/II SA/Po 883/02 Zarządzenie 1. Notować. 2. Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć: skarżącemu z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego, organowi. 3. Akta przedłożyć za 30 dni od doręczenia.