II SA/Po 883/16

WyrokWSA w Poznaniu2017-01-12

Skład orzekający: Barbara Drzazga, Izabela Paluszyńska, Danuta Rzyminiak – Owczarczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił, że opuszczenie lokalu przez osobę zameldowaną miało charakter dobrowolny i trwały, co stanowi przesłankę do wymeldowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) oraz prawo materialne (art. 35 ustawy o ewidencji ludności), ponieważ nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego pozwalającego na jednoznaczne stwierdzenie, czy opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter dobrowolny i trwały. Organy nie zbadały wystarczająco twierdzeń skarżącego o przymusowym opuszczeniu lokalu, nie przeprowadziły dowodów z zeznań stron, notatek policji czy dokumentów z prokuratury, a także nie oceniły, czy skarżący podjął środki prawne w celu powrotu do lokalu. W związku z tym zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.
Stan faktyczny
Wójt Gminy L. orzekł o wymeldowaniu R. B. z pobytu stałego na wniosek współwłaściciela D. K. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący R. B. twierdził, że został siłą wyrzucony z lokalu przez D. K., który odciął instalację centralnego ogrzewania i wymienił zamki. Organy uznały opuszczenie lokalu za dobrowolne i trwałe, wskazując na brak oznak zamieszkiwania w lokalu i zamieszkiwanie skarżącego z rodziną pod innym adresem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił obie decyzje, uznając, że organy nie wyjaśniły wystarczająco charakteru opuszczenia lokalu.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Natalia Sikorska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2016r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] 2016r. nr [...] II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W miejscowości [...], gmina [...] znajduje się nieruchomość objęta księga wieczystą nr [...] zabudowana budynkiem wielomieszkaniowym nr [...]. W tym budynku znajduje się własnościowy lokal mieszkalny nr [...] o pow. użytkowej [...] składający się z trzech pokoi, kuchni, łazienki i spiżarni. Mieszkanie to 15.02.2000r. nabyła D. K. a 5.10.2010r. sprzedała je synowi D. K. i jego [...] P. M. [...]. Nabywcy nie zamieszkali w w/w lokalu. Zameldowani w nim byli D. K., P. K., R. B. i M. B.. 23 czerwca 2016r. D. K. wniósł o wymeldowanie z urzędu w/w osób zameldowanych na adres stały pod adresem [...] [...], [...]. We wniosku podał, że lokal został opuszczony dobrowolnie przez w/w osoby. Ostatni lokator opuszczając mieszkanie pozbawił je armatury, tj. toalety, umywalki, kranów oraz lamp sufitowych w pokojach oprócz spotów halogenowych i kabiny prysznicowej. Podał, że D. K. i R. B. przebywają pod adresem [...] [...]. P. K. pracuje w [...] i mieszka przy ul. [...] ze [...], a M. B. od połowy 2012r. przebywa w [...] i tam pracuje. Jak przyjeżdża do Polski raz w roku przebywa w [...] [...]. Ostatnią osobą zamieszkującą przedmiotowy lokal nr [...] był R. B., który opuścił lokal 21 czerwca 2016r. i do tego momentu był zobowiązany ponosić koszty zużywanych mediów (woda, prąd). P. osoby nie ponosiły kosztów od kiedy on został współwłaścicielem i nie zgłaszały chęci ponoszenia takowych. Wnioskodawca podał, że ze względu na wcześniejsze utrudnianie dostępu do lokalu przez R. B. oraz wysoki stan zaniedbania lokalu wymuszający szybkie podjęcie prac remontowych wnosi o jak najszybsze wydanie decyzji . Organ wszczął postępowania wobec wszystkich czterech osób. Postępowania te prowadzone były osobno. W niniejszej sprawie postępowanie o wymeldowanie dotyczyło R. B.. O wszczęciu postępowania organ zawiadomił strony i wezwał ich do urzędu celem złożenia wyjaśnień. R. B. podczas wywiadu w dniu 28 czerwca 2016r. podał, że zamieszkiwał od 3 lat w lokalu z rodziną, opłacał podatek oraz inne opłaty, od roku robi to D. K.. Podał, że 20 czerwca 2016r. został wraz z rodziną bezprawnie wyrzucony z mieszkania. W lokalu pozostawił dobra materialne, które zostały zniszczone przez D. K., Podał, że D. K. wtargnął bezprawnie do lokalu i w tej sprawie toczy się obecnie postępowanie przed Prokuraturą. Organ zawiadomił strony o przeprowadzeniu dowodu – wizji w lokalu nr [...] Podczas wizji dnia 22 lipca 2016r., w obecności R. B., D. K., P. K. i D. K. ustalono, że mieszkanie jest opuszczone, a opróżnione meble D. K., [...] [...], M. B. i R. B. są w jednym pokoju. Zamieszkują oni w mieszkaniu nr [...] w którym mieszka obecnie [...] osób i warunki nie są dobre. R. B. podał, że zamieszkiwał w tym lokalu z żoną i dwójką dzieci a opuścił je pod przymusem, z obawy o własne życie. D. K. podał, że odbyło się to dobrowolnie i z mieszkania nikogo nie wyrzucał. Dnia 16 sierpnia 2016r. P. M. [...] podała, że wyraża zgodę na wymeldowanie w/w osób z mieszkania. Od zakupu nieruchomości nie zamieszkiwała w w/w lokalu, nie utrzymywała i nie utrzymuje kontaktów z państwem [...] i B. a mąż złożył wniosek o wymeldowanie bez porozumienia z nią. Pismem z dnia 1.08.2016r. organ zawiadomił strony w trybie art. 10 § 1 kpa. Decyzją z dnia [...] 2016r., znak: [...] Wójt Gminy L. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz.U. 2016.722), a także art. 104 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu R. B. z pobytu stałego z budynku w miejscowości [...] [...], [...]. W uzasadnieniu organ podał, że z wnioskiem o wymeldowanie R. B. wystąpił współwłaściciel nieruchomości D. K. a zgodę na wymeldowanie wyraziła współwłaścicielka P. M. [...]. Podczas wizji w lokalu stwierdzono, że jest on opuszczony. Tylko w jednym pomieszczeniu znajdują się puste szafy i zabawki. W mieszkaniu brak jest oznak świadczących o zamieszkiwaniu i przedmiotów niezbędnych do codziennego funkcjonowania osób w tym lokalu. Z zeznań wynika, że R. B. opuścił lokal dobrowolnie, ponieważ obawiał się o własne zdrowie. Obecnie wraz z matką, partnerką oraz dziećmi zamieszkuje lokal znajdujący się w miejscowości [...] [...]. Organ podał, że zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego jest zobowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Organ podkreślił, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym, jest czynnością rejestracyjną, odzwierciedlającą faktyczny pobyt w lokalu. Odwołanie od w/w decyzji w terminie złożył w terminie R. B. podając, że w toku postępowania nie uwzględniono faktu, że D. K. w dniu 21 i 22 czerwca przy użyciu piły łańcuchowej zażądał wydania lokalu i usunięcia wyposażenia mieszkania. 23 czerwca złożył wniosek o wymeldowanie. R. B. podał, że w trosce o własne życie tymczasowo zamieszkał z żoną (a nie partnerką) i dziećmi w mieszkaniu po dziadkach, zamieszkał tam z bratem, siostrą i mamą. Podał, że nie jest prawdą, że dobrowolnie opuścił lokal a sprawa dot. gróźb karalnych toczy się przed Prokuraturą. Podczas zajść 21 i 22 czerwca konieczna była interwencja policji. Podał, że wyposażenie mieszkania musiał umieścić w budynku gospodarczym a także w pomieszczeniach świetlicy wiejskiej. Podał, że jest osobą niepełnosprawną, ma czteroosobową rodzinę, w tym jedno niepełnosprawne dziecko, nie ma innego lokalu, w którym mógłby zamieszkać i dobrowolnie nie opuścił lokalu. Mieszka w tym lokalu od 1991r. Decyzją z dnia [...] października 2016r. znak: [...] sprostowaną postanowieniem z dnia [...] października 2016r. Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ powołując się na treść art. 35 ustawy o ewidencji ludności podał, że warunkiem niezbędnym do podjęcia decyzji o wymeldowaniu jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. dobrowolne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Organ podał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem za dobrowolne opuszczenie lokalu uważać należy jednak nie tylko opuszczenie mieszkania z własnej woli, ale także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została z tego lokalu usunięta i do niego nie dopuszczona, jak również gdy opuszczenie to zostało niejako wymuszone postępowaniem drugiej strony, lecz osoba ta nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do tego lokalu. Oceniając materiał dowodowy organ uznał, że w mieszkaniu brak jest oznak świadczących o zamieszkiwaniu w nim i przedmiotów niezbędnych do codziennego funkcjonowania w nim osób a R. B. wraz z rodziną zamieszkuje w lokalu nr [...]. W ocenie organu opuszczenie lokalu przez R. B. ma charakter dobrowolny i trwały, lokal opuścił bowiem z własnej woli bez żadnego przymusu. Organ dodał, że urzędowe potwierdzenie przebywania w określonym miejscu winno odpowiadać stanowi rzeczywistemu a nie opierać się na fikcji. Ewidencja ludności ma charakter ewidencyjny i ma odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu osoby. Zaskarżoną decyzję R. B. odebrał 10.10.2016r. W ustawowym terminie dnia 3.11.2016r. R. B. wniósł skargę na w/w decyzję. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu akcentując fakt braku dobrowolnego opuszczenia lokalu i nieprzeprowadzeniu przez organ postępowania dowodowego na tą okoliczność. Podał, że nie przesłuchano stron, świadków, nie uwzględniono ustaleń dokonanych przez policję. Nie skorzystano również z możliwości przedłużenia terminu wydania decyzji ze względu na skomplikowane postępowanie. Podał, że 10 października wystąpił o wyjaśnienie pojęcia dobrowolne i trwałe opuszczenie lokalu i nie otrzymał odpowiedzi, złożył też informację z policji o czynnościach w sprawie. Wyjaśnił, że 20 i 21 czerwca 2016r. D. K. przy użyciu piły łańcuchowej wdarł się do budynku i pomieszczeń piwnicznych, odciął instalację centralnego ogrzewania i ciepłej wody, wymienił zamki w drzwiach i nakazał w ciągu jednego dnia opuścić lokal. Skarżący podał, że wezwał policję i następnie z obawy o życie własne i rodziny podjął decyzję o opuszczeniu mieszkania. Część mebli do dziś przechowują w budynku gospodarczym i świetlicy wiejskiej. W mieszkaniu, w którym zamieszkał obecnie nie ma odpowiednich warunków ani miejsca na meble. Jest to mieszkanie, co do którego toczy się postępowanie spadkowe, w mieszkaniu tym nie ma centralnego ogrzewania i ciepłej wody, które zostało odcięte przez D. K. przy zajmowaniu lokalu nr [...]. Skarżący podał, że nie jest zwolennikiem rozwiązań siłowych dlatego nie wnosił mebli i nie zamierza bez zgody właściciela zajmować lokalu, czeka jednak na decyzję organów, do których się zwrócił. Podał, że urząd gminy nie posiada lokali socjalnych a on jest osobą niepełnosprawną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i podając, że R. B. nie zamieszkuje w spornym lokalu. W chwili obecnej zamieszkuje w [...] [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Należy na wstępie wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016.1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2016.718; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości lub w części następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, natomiast jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu, który mógłby uzasadniać wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W sprawie bezspornie ustalono, że wnioskodawcą był właściciel spornego lokalu D. K. i że druga współwłaścicielka P. M. [...] wyraziła zgodę na wymeldowanie. Bezsporne było również to, że w mieszkaniu tym od dnia jego zakupu, tj. 5.10.2010r. współwłaściciele nie mieszkali. Mieszkał tam Skarżący wraz z rodziną. Za bezsporny należy również uznać fakt, że w dniu złożenia wniosku o wymeldowanie R. B. nie przebywał w tym lokalu. Przebywał w lokalu nr [...]. W dniu przeprowadzonej wizji, tj. 22 lipca 2016r. wszystkie pomieszczenia były remontowane, w jednym z pokoi znajdowały się puste meble Skarżącego. Te okoliczności organy uznały za wystarczające do wymeldowania Skarżącego z lokalu. Organ II instancji wskazał nadto, że za dobrowolne opuszczenie lokalu uważać należy nie tylko opuszczenie mieszkania z własnej woli, ale także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została z tego lokalu usunięta i do niego nie dopuszczona, jak również gdy opuszczenie to zostało niejako wymuszone postępowaniem drugiej strony, lecz osoba ta nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do tego lokalu. Zdaniem Sądu stanowisko organów było co najmniej przedwczesne. Zgodnie z art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Zgodnie z art. 75 k.p.a. § 1 zd. 1 jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zd. 2. tegoż przepisu podaje przykładowo, że w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne-wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W sprawie niniejszej nie można uznać, że organy ustaliły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, o czym świadczy treść wydanych decyzji. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy ewidencyjnej obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu - obowiązany jest wymeldować się. Stosownie do treści art. 35 tej ustawy, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 (posiadającego tytuł prawny do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z powyższego wynika, że nie może być wątpliwości co do uprawnienia jednego ze współwłaścicieli lokalu do złożenia wniosku o wymeldowanie innej osoby np. innego współwłaściciela lub osoby nieposiadającej tytułu prawnego do lokalu. Istota problemu w sprawach meldunkowych (o zameldowanie, o wymeldowanie) dotyczy bowiem nie kwestii tytułu prawnego do lokalu a faktycznego przebywania w nim. Tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy, jak słusznie wskazały organy. W żaden sposób nie dotyczą ani nie niweczą praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Tych ostatnich należy dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym. Tym samym nie budzi wątpliwości Sądu w sprawie niniejszej, że organy ewidencyjne wszczęły postępowanie na wniosek współwłaściciela nieruchomości D. K.. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w tej materii aktualny również w obecnych regulacjach wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex nr 49415) stosowne ustalenia winny się koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy naruszyły art. 7, 77 § 1 i 80 kpa oraz art. 7 kpa a także art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania rodzi wątpliwość w zakresie prawidłowości ustaleń dotyczących trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącego. Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala, zdaniem Sądu, przyjąć, iż Skarżący opuścił definitywnie przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały w rozumieniu art.35 ustawy o ewidencji ludności. Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że literalne brzmienie art. 35 ustawy ewidencyjnej sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu. Czynność ta ma bowiem charakter czynności materialno-technicznej zmierzającej do potwierdzenia istniejącego stanu faktycznego. Nadto, nieprzebywanie (opuszczenie lokalu) powinno mieć cechę dobrowolności lub powinno wynikać z czynności właściwego organu mających oparcie w przepisach prawa. Na równi z opuszczeniem dobrowolnym traktuje się, jak wskazał organ II instancji, przymusowe opuszczenie lokalu następujące na skutek wykonania prawem nakazanych czynności (np. eksmisja) i brak prawnych możliwości powrotu lub podjęcie bezskutecznych środków prawnych celem powrotu do lokalu (vide wyroki: z dnia 27 lipca 2016 r., II SA/Po 159/16; z dnia 15 lipca 2016 r., II SA/Gl 1021/15; z dnia 23 marca 2016 r., III SA/Łd 41/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). W sprawie niniejszej niesporne jest, że w dniu 23 czerwca 20126r. D. K. złożył wniosek o wymeldowanie Skarżącego i w dniu wizji lokalnej w dniu 22 lipca 2016r. ustalono, że R. B. ani inne osoby w mieszkaniu nie zamieszkują, że nie ma tam oznak zamieszkiwania przez kogokolwiek. Nie ustalono jednak, czy opuszczenie lokalu miało rzeczywiście charakter dobrowolny. Opuszczenie lokalu jak twierdzi Skarżący miało charakter przymusowy. Organy okoliczności tej nie wyjaśniły. Nie przeprowadziły dowodów z zeznań stron, czy też wskazywanych przez Skarżącego notatek policji, czy dokumentów z postępowania w Prokuraturze. Sąd zgadza się z organem, że dobrowolne opuszczenie nie oznacza tylko opuszczenia lokalu z własnej woli ale też przymusowego opuszczenia, pod jednym wszakże warunkiem, że przymus ten stanowi wykonanie prawa. W przedmiotowej sprawie zebrany materiał dowodowy nie wskazywał, że Skarżący zamieszkując od 1991r. w mieszkaniu został zobowiązany do jego opuszczenia w oparciu o określony przepis prawa, że było to zgodne z prawem, że było poprzedzone zgodnymi z prawem działaniami właściciela lokalu. Skarżący wskazał, że został z mieszkania wyrzucony siłą, że właściciel mieszkania wtargnął do lokalu w dniu 20 i 21 czerwca 2016r. i w obecności żony i małoletnich dzieci Skarżącego przy użyciu piły łańcuchowej wdarł się do mieszkania i pomieszczeń piwnicznych, odciął instalację centralnego ogrzewania i ciepłą wodę oraz wymienił zamki w drzwiach, nakazując wynieść rzeczy należące do Skarżącego i jego rodziny, choć nabywając lokal w 2010r. wiedział i nie kwestionował, że mieszka w nim Skarżący z rodziną. Okolicznościom tym zaprzeczył D. K., wskazując, że opuszczenie mieszkania przez Skarżącego nastąpiło dobrowolnie. Skarżący na potwierdzenie swoich słów wskazał, że nie zgadzając się z działaniem D. K. wezwał policję i zgłosił sprawę w Prokuraturze. Organ okoliczności tych nie wyjaśnił, uznając za twierdzeniem uczestnika w skardze i podczas wizji, że doszło do dobrowolnego opuszczenia mieszkania. Nie odniósł się do zarzutów Skarżącego, nie przeprowadził na tą okoliczność żadnych dowodów, nie zobowiązał Skarżącego do złożenia dokumentów z policji czy Prokuratury, nie zasięgnął w tych organach informacji na temat zdarzeń z 20 i 21 czerwca 2016r. Nie nadał działaniom Skarżącego związanego choćby z powiadomieniem policji i prokuratury żadnego znaczenia w kontekście oceny czy podjął środki prawne w celu powrotu do lokalu. Nie ustalił czy Skarżący oprócz tych działań podjął jeszcze inne zmierzające do powrotu do lokalu, czy i na jakiej podstawie mieszkał z rodziną w tym lokalu. Organ nie ustalił czy zamieszkiwanie Skarżącego w lokalu nr [...] wskazuje na dobrowolność, czy ma tam obecnie centrum swoich życiowych interesów. Nie ustalono, że Skarżący nie koncentruje swoich interesów życiowych w spornym lokalu nr [...] (od dawna) i czy można uznać, że deklarowany przez Skarżącego zamiar powrotu do lokalu jest jego subiektywnym oświadczeniem nieznajdującym pokrycia w obiektywnych okolicznościach stanu faktycznego sprawy. A tym samym nie może wywołać skutku w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji o wymeldowaniu. Nie ustalono w ogóle czy opuszczenie mieszkania ma charakter trwały. Szczególne znaczenie ma to w kontekście ustalenia, że opuszczenie lokalu miało miejsce 20 i 21 czerwca 2016r. a wniosek o wymeldowanie 23 czerwca 2016r., natomiast 22 lipca 2016r. podczas wizji ustalono, że w całym mieszkaniu nr [...] odbywa się remont, co zasadniczo nie skutkuje uznaniem, że opuszczenie lokalu w związku z jego remontem oznacza jego opuszczenie w rozumieniu art. 35 ustawy ewidencyjnej. Ustalenie stanu przebywania w lokalu na stałe nie wyłącza bowiem możliwości przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zamieszkania. O opuszczeniu w rozumieniu art. 35 ustawy ewidencyjnej może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że lokal, w którym na stałe był zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych, czego organy w sposób przekonujący na podstawie przeprowadzonych dowodów nie ustaliły. Wskazać w tym miejscu należy, że organ ewidencyjny nie miał obowiązku wyjaśniać wszelkich okoliczności dotyczących wzajemnych relacji między Skarżącym i uczestnikiem, ale miał obowiązek skupić się na przesłankach umożliwiających wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 35 ustawy ewidencyjnej. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący. Tego nie uczyniono, z naruszeniem art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. nie wywodząc trafnie w świetle zgromadzonego materiału wystąpienia przesłanek prowadzących do wydania decyzji o wymeldowaniu. Swoją argumentację organy przedstawiły jedynie lakonicznie w uzasadnieniach decyzji sporządzonych niezgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. uznając zgromadzony materiał dowodowy za wystarczający do rozstrzygnięcia, której to oceny nie można zaakceptować. Nie można bowiem uznać za zgodnego z przepisami ewidencyjnymi i proceduralnymi ustalenia, że skoro właściciel chce zamieszkać w lokalu po prawie 6 latach od jego zakupu i doprowadza do siłowego wyprowadzenia zamieszkującej w tym lokalu od wielu lat ( co właściciel akceptował) i zameldowanej tam osoby, to opuszczenie w takich okolicznościach lokalu jest dobrowolne i trwałe, a taki obraz stanu faktycznego w sprawie wynika z materiałów zgromadzonych przez organ. Nie ma bowiem w aktach administracyjnych żadnych wyjaśnień właściciela lokalu, co do okoliczności opisanych przez Skarżącego z 20 i 21 czerwca 2016r., czy podejmowanych przez niego zgodnych z prawem czynności zmierzających do opróżnienia lokalu, nie ma informacji z policji czy prokuratury, nie ma zeznań stron, świadków, dokumentów wskazujących nie na siłowe ale zgodne z prawem działania właściciela lokalu, nie ma żadnych ustaleń w zakresie braku skorzystania przez Skarżącego z przysługujących mu środków prawnych w celu powrotu to lokalu (organ nie ustalił czy takich czynności nie podjął Skarżący dokonując zgłoszenia na policji czy w prokuraturze). Co należy podkreślić organ ewidencyjny nie rozwiązuje sporu związanego z zamieszkiwaniem w tym lokalu, nie decyduje o prawach do tej nieruchomości, nie może brać pod uwagę takich okoliczności jak niepełnosprawność czy sytuacja rodzinna, musi jednak w sposób przekonujący na podstawie całokształtu okoliczności ocenić czy opuszczenie mieszkania w danych okolicznościach miało charakter dobrowolny i trwały. Wymeldowanie ma charakter rejestracyjny i ma odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu danej osoby, nie może jednak być stosowane w sytuacjach gdy do zmiany faktycznego miejsca pobytu dochodzi w sposób nieakceptowany dla demokratycznego porządku państwa prawa a z dokumentów zgromadzonych przez organy nie wynika, że do takiej właśnie nieakceptowanej prawnie sytuacji nie doszło. Uwzględniając powyższe należało zaskarżone rozstrzygnięcie jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wyeliminować z obrotu prawnego. Stąd też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a w pkt II wyroku zasądzając od organu na rzecz Skarżącego uiszczoną przez niego kwotę 100 zł stanowiącą należny wpis sądowy w niniejszej sprawie. W dalszym toku postępowania organy winny uwzględnić ww. rozważania koncentrujące się wokół prawidłowości postępowania dowodowego stanowiącego podstawę wydania poprawnego rozstrzygnięcia administracyjnego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło