II SA/Po 886/16

WyrokWSA w Poznaniu2017-01-19

Skład orzekający: Jakub Zieliński, Barbara Drzazga, Izabela Paluszyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, opierając się na stwierdzeniu o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu, bez wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych, w tym potencjalnego przymusu ze strony właściciela?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły zasady postępowania dowodowego, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Stwierdzono, że nie ustalono w sposób dostateczny, czy opuszczenie lokalu przez skarżącego miało charakter dobrowolny i trwały, a także nie wyjaśniono okoliczności wskazujących na potencjalny przymus ze strony właściciela, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym zaskarżona decyzja została uchylona.
Stan faktyczny
Właściciel nieruchomości złożył wniosek o wymeldowanie P. K. z pobytu stałego, twierdząc, że lokal został dobrowolnie opuszczony i jest w złym stanie technicznym. Organ pierwszej instancji orzekł o wymeldowaniu, uznając lokal za opuszczony. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, powołując się na dobrowolne i trwałe opuszczenie lokalu. Skarżący P. K. zarzucił organom nierzetelność postępowania, brak przesłuchania stron i świadków, a także wskazał na działania właściciela, które miały zmusić go do opuszczenia lokalu, w tym groźby i uszkodzenie zamków. Skarżący twierdził, że opuścił lokal z obawy o życie i zdrowie, a sprawą zajmuje się prokuratura.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. Zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] października 2016 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] 2016 r. Nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. W miejscowości [...], gmina [...] znajduje się nieruchomość objęta księgą wieczystą nr [...] zabudowana budynkiem wielomieszkaniowym nr [...]. W tym budynku znajduje się własnościowy lokal mieszkalny nr [...] o pow. użytkowej [...] składający się z trzech pokoi, kuchni, łazienki i spiżarni. Mieszkanie to 15.02.2000r. nabyła D. K. a 5.10.2010r. sprzedała je synowi D. K. i jego żonie P. M. [...]. Nabywcy nie zamieszkali w w/w lokalu. Zameldowani w nim byli D. K., P. K., R. B. i M. B.. 23 czerwca 2016r. D. K. wniósł o wymeldowanie z urzędu w/w osób zameldowanych na adres stały pod adresem [...] [...], [...]. We wniosku podał, że lokal został opuszczony dobrowolnie przez w/w osoby. Ostatni lokator opuszczając mieszkanie pozbawił je armatury, tj. toalety, umywalki, kranów oraz lamp sufitowych w pokojach oprócz spotów halogenowych i kabiny prysznicowej. Podał, że D. K. i R. B. przebywają pod adresem [...] [...]. P. K. pracuje w [...] i mieszka przy ul. [...] ze [...], a M. B. od połowy 2012r. przebywa w [...] i tam pracuje. Jak przyjeżdża do Polski raz w roku przebywa w [...] [...]. Ostatnią osobą zamieszkującą przedmiotowy lokal nr [...] był R. B., który opuścił lokal 21 czerwca 2016r. i do tego momentu był zobowiązany ponosić koszty zużywanych mediów (woda, prąd). Pozostałe osoby nie ponosiły kosztów od kiedy on został współwłaścicielem i nie zgłaszały chęci ponoszenia takowych. Wnioskodawca podał, że ze względu na wcześniejsze utrudnianie dostępu do lokalu przez R. B. oraz wysoki stan zaniedbania lokalu wymuszający szybkie podjęcie prac remontowych wnosi o jak najszybsze wydanie decyzji . Organ wszczął postępowania wobec wszystkich czterech osób. Postępowania te prowadzone były osobno. W niniejszej sprawie postępowanie o wymeldowanie dotyczyło P. K.. O wszczęciu postępowania organ zawiadomił strony i wezwał je do urzędu celem złożenia wyjaśnień. Organ zawiadomił strony o przeprowadzeniu dowodu – wizji w lokalu nr [...] Podczas wizji dnia 22 lipca 2016r., w obecności R. B., D. K., P. K. i D. K. ustalono, że mieszkanie jest opuszczone, a opróżnione meble D. K., P. K., M. B. i R. B. są w jednym pokoju. Zamieszkują oni w mieszkaniu nr [...], w którym mieszka obecnie [...] osób i warunki nie są dobre. M. B. przebywa za granicą. R. B. podał, że zamieszkiwał w tym lokalu z żoną i dwójką dzieci a opuścił je pod przymusem, z obawy o własne życie. D. K. podał, że odbyło się to dobrowolnie i z mieszkania nikogo nie wyrzucał. Dnia 16 sierpnia 2016r. P. M. [...] podała, że wyraża zgodę na wymeldowanie w/w osób z mieszkania. Od zakupu nieruchomości nie zamieszkiwała w w/w lokalu, nie utrzymywała i nie utrzymuje kontaktów z państwem K. i B. a mąż złożył wniosek o wymeldowanie bez porozumienia z nią. Pismem z dnia 1.08.2016r. organ zawiadomił strony w trybie art. 10 § 1 kpa. Decyzją z dnia [...] 2016r., znak: [...] Wójt Gminy L. na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (Dz.U. 2016.722), a także art. 104 k.p.a. orzekł o wymeldowaniu P. K. z pobytu stałego z budynku w miejscowości [...] [...], [...]. W uzasadnieniu organ podał, że z wnioskiem o wymeldowanie P. K. wystąpił współwłaściciel nieruchomości D. K. a zgodę na wymeldowanie wyraziła współwłaścicielka P. M. [...]. Podczas wizji w lokalu stwierdzono, że jest on opuszczony. Tylko w jednym pomieszczeniu znajdują się puste szafy i zabawki. W mieszkaniu brak jest oznak świadczących o zamieszkiwaniu i przedmiotów niezbędnych do codziennego funkcjonowania osób w tym lokalu. Z zeznań wynika, że P. K., swoje centrum życiowe umiejscowił gdzie indziej. Organ podał, że zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego jest zobowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Organ podkreślił, że zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym, jest czynnością rejestracyjną, odzwierciedlającą faktyczny pobyt w lokalu. Odwołanie od w/w decyzji złożył w terminie P. K. podając, że postępowanie nie było prowadzone rzetelnie. Wskazanie, że z zeznań wynika, że opuścił lokal dobrowolnie, bez podania z czyich zeznań nie jest prawdziwe i obiektywne, nie jest też zgodne ze stanem faktycznym. W sprawie nikt nie składał zeznań. Podczas wizji zarówno on jak i D. K. i R. B. podali, że mieszka w spornym lokalu nr [...]. Jednie D. K. utrzymywał inaczej, co uwzględnił organ bez weryfikacji i uzasadnienia. Skarżący podał, że mieszka w lokalu nr [...] wspólnie z D. K., R. B. i jego rodziną oraz M. B.. Zakwestionował ustalenia wizji o opuszczeniu lokalu bez uwzględnienia wskazywanych podczas dokonywania tej czynności okoliczności związanych z opuszczeniem lokalu. Skarżący podał, że D. K. 21 i 22 czerwca 2016r. przy użyciu piły łańcuchowej zażądał wydania lokalu i usunięcia wyposażenia mieszkania a 23 czerwca 2016r. złożył wniosek o wymeldowanie. W trosce o własne i swojej rodziny życie i zdrowie przebywający w mieszkaniu brat S. R. [...] tymczasowo zamieszkał z rodziną w lokalu po ich dziadkach wraz ze Skarżącym, jego siostrą i matką. Parę dni temu D. K. bezprawnie rozwiercił wkładki do zamków w drzwiach aby utrudnić dostęp do lokalu osobom uprawnionym, w tym Skarżącemu. Okoliczności tych nie uwzględnił mimo wiedzy na ten temat organ, zatajając i manipulując faktami. Skarżący podał, że nie jest prawdą, aby ktokolwiek opuścił lokal dobrowolnie. Dokonał się zuchwały występek, gwałt, rozbój i grabież w biały dzień. Postępowanie w sprawie gróźb karalnych oraz innych wykroczeń, których dopuścił się D. K. na wniosek Policji w Lipce prowadzi Prokuratura Rejonowa w Z.. Podczas zajść 21 i 22 czerwca 2016r. potrzebna była interwencja Policji. Decyzją z dnia [...] października 2016r. znak: [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ powołując się na treść art. 35 ustawy o ewidencji ludności podał, że warunkiem niezbędnym do podjęcia decyzji o wymeldowaniu jest łączne spełnienie dwóch przesłanek, tj. dobrowolne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Organ podał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem za dobrowolne opuszczenie lokalu uważać należy jednak nie tylko opuszczenie mieszkania z własnej woli, ale także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została z tego lokalu usunięta i do niego nie dopuszczona, jak również gdy opuszczenie to zostało niejako wymuszone postępowaniem drugiej strony, lecz osoba ta nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do tego lokalu. Oceniając materiał dowodowy organ uznał, że P. K. nie zamieszkuje w spornym lokalu. Zostało to potwierdzone przez właściciela mieszkania D. K. a także w wyniku wizji, podczas której stwierdzono, że mieszkanie nr [...] jest opuszczone. Brak w nim oznak świadczących o zamieszkiwaniu w nim i przedmiotów niezbędnych do codziennego funkcjonowania w nim osób. Z zeznań wynika, że P. K. nie zamieszkuje w tym mieszkaniu z obawy o własne życie, ponieważ jak twierdzi z mieszkania tego został wyrzucony. D. K. nie zgadza się z zeznaniami Skarżącego i uważa, że z mieszkania nikogo nie wyrzucił a zostało ono opuszczone samodzielnie przez w/w. Mieszkanie to zostało w 2010r. odkupione od D. K. przez D. K. i jego żonę. Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji i uznał, że opuszczenie lokalu przez P. K. ma charakter dobrowolny i trwały, wobec czego zaistniały przesłanki do wymeldowania go z pobytu stałego. Ze zgromadzonego materiału wynika, że przedmiotowy lokal Skarżący opuścił z własnej woli, bez żadnego przymusu. Organ dodał, że urzędowe potwierdzenie przebywania w określonym miejscu winno odpowiadać stanowi rzeczywistemu a nie opierać się na fikcji. Ewidencja ludności ma charakter ewidencyjny i ma odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu osoby. Zaskarżoną decyzję P. K. odebrał 10.10.2016r. W ustawowym terminie dnia 3.11.2016r. P. K. wniósł skargę na w/w decyzję. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu akcentując fakt braku dobrowolnego opuszczenia lokalu i nieprzeprowadzeniu przez organ postępowania dowodowego na tą okoliczność. Podał, że nie przesłuchano stron, świadków, nie uwzględniono ustaleń dokonanych przez policję. Wskazał, że D. K. w dniach 21 i 22 czerwca 2016r. zmusił do opuszczenia lokalu a 23 czerwca 2016r. złożył wniosek o wymeldowanie wszystkich lokatorów, o czym organy wiedziały a nie uwzględniły tego w decyzjach. Nie uwzględniły również faktu, że meble i sprzęt przechowywany jest w pomieszczeniach świetlicy wiejskiej i w budynku gospodarczym. Skarżący podał, że nie wnosił mebli na czas wizji, bo nie chciał siłowego rozwiązania. Liczył na obiektywne i bezstronne przedstawienie faktów. Pomocy udzieliła im pani [...]. Policja była wyzwana na interwencje. W lokalu, w którym się schronili wszyscy lokatorzy lokalu nr [...] mają z uwagi na działania D. K. odcięte media, brak ciepłej wody i centralnego ogrzewania. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji o wymeldowaniu go z pobytu stałego w budynku nr [...] lokal mieszkalny nr [...] w [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i podając, że P. K. nie zamieszkuje w spornym lokalu. Zamieszkuje w mieszkaniu [...] [...] z obawy o własne życie, ponieważ twierdzi, że został wyrzucony z mieszkania nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Należy na wstępie wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2016.1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2016.718; dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji w całości lub w części następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, natomiast jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu, który mógłby uzasadniać wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. 2016.722), zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W sprawie bezspornie ustalono, że wnioskodawcą był właściciel spornego lokalu D. K. i że druga współwłaścicielka P. M. [...] wyraziła zgodę na wymeldowanie. Bezsporne było również to, że w mieszkaniu tym od dnia jego zakupu, tj. 5.10.2010r. współwłaściciele nie mieszkali. Za bezsporny należy również uznać fakt, że w dniu złożenia wniosku o wymeldowanie P. K. nie przebywał w tym lokalu. W dniu przeprowadzonej wizji, tj. 22 lipca 2016r. wszystkie pomieszczenia były remontowane, w jednym z pokoi znajdowały się puste meble Skarżącego i innych lokatorów. Te okoliczności organy uznały za wystarczające do wymeldowania Skarżącego z lokalu. Organ II instancji wskazał nadto, że za dobrowolne opuszczenie lokalu uważać należy nie tylko opuszczenie mieszkania z własnej woli, ale także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została z tego lokalu usunięta i do niego nie dopuszczona, jak również gdy opuszczenie to zostało niejako wymuszone postępowaniem drugiej strony, lecz osoba ta nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do tego lokalu. Zdaniem Sądu stanowisko organów było co najmniej przedwczesne. Zgodnie z art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Zgodnie z art. 75 k.p.a. § 1 zd. 1 jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zd. 2. tegoż przepisu podaje przykładowo, że w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne-wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W sprawie niniejszej nie można uznać, że organy ustaliły wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, o czym świadczy treść wydanych decyzji. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy ewidencyjnej obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu - obowiązany jest wymeldować się. Stosownie do treści art. 35 tej ustawy, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 (posiadającego tytuł prawny do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z powyższego wynika, że nie może być wątpliwości co do uprawnienia jednego ze współwłaścicieli lokalu do złożenia wniosku o wymeldowanie innej osoby np. innego współwłaściciela lub osoby nieposiadającej tytułu prawnego do lokalu. Istota problemu w sprawach meldunkowych (o zameldowanie, o wymeldowanie) dotyczy bowiem nie kwestii tytułu prawnego do lokalu a faktycznego przebywania w nim. Tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy, jak słusznie wskazały organy. W żaden sposób nie dotyczą ani nie niweczą praw rzeczowych bądź obligacyjnych do określonego lokalu. Tych ostatnich należy dochodzić w postępowaniu przed sądem powszechnym. Tym samym nie budzi wątpliwości Sądu w sprawie niniejszej, że organy ewidencyjne wszczęły postępowanie na wniosek współwłaściciela nieruchomości D. K.. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w tej materii aktualny również w obecnych regulacjach wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex nr 49415) stosowne ustalenia winny się koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy naruszyły art. 7, 77 § 1 i 80 kpa oraz art. 7 kpa a także art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania rodzi wątpliwość w zakresie prawidłowości ustaleń dotyczących trwałości i dobrowolności opuszczenia lokalu przez Skarżącą. Materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala, zdaniem Sądu, przyjąć, iż Skarżący opuścił definitywnie przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały w rozumieniu art.35 ustawy o ewidencji ludności. Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że literalne brzmienie art. 35 ustawy ewidencyjnej sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu. Czynność ta ma bowiem charakter czynności materialno-technicznej zmierzającej do potwierdzenia istniejącego stanu faktycznego. Nadto, nieprzebywanie (opuszczenie lokalu) powinno mieć cechę dobrowolności lub powinno wynikać z czynności właściwego organu mających oparcie w przepisach prawa. Na równi z opuszczeniem dobrowolnym traktuje się, jak wskazał organ II instancji, przymusowe opuszczenie lokalu następujące na skutek wykonania prawem nakazanych czynności (np. eksmisja) i brak prawnych możliwości powrotu lub podjęcie bezskutecznych środków prawnych celem powrotu do lokalu (vide wyroki: z dnia 27 lipca 2016 r., II SA/Po 159/16; z dnia 15 lipca 2016 r., II SA/Gl 1021/15; z dnia 23 marca 2016 r., III SA/Łd 41/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). W sprawie niniejszej niesporne jest, że w dniu 23 czerwca 20126r. D. K. złożył wniosek o wymeldowanie Skarżącego i w dniu wizji lokalnej w dniu 22 lipca 2016r. ustalono, że P. K. ani inne osoby w mieszkaniu nie zamieszkują, że nie ma tam oznak zamieszkiwania przez kogokolwiek. Nie ustalono jednak, czy opuszczenie lokalu miało rzeczywiście charakter dobrowolny. P. wizją lokalną nie przeprowadzono na tą okoliczność żadnych dowodów. Wbrew powoływaniu się na "zeznania" nie przesłuchano stron ani żadnych świadków. Ustalenia oparto na informacjach zawartych we wniosku o wymeldowanie i informacjach uzyskanych podczas wizji od obecnych tam osób, dając wiarę wyjaśnieniom właściciela mieszkania. Z protokołu wizji wynika jedynie, że Skarżący obecnie przebywa w lokalu nr [...] z obawy o własne życie. Wynika też z niego, że wg D. K. lokal został opuszczony dobrowolnie a wg pozostałych osób nastąpiło to poprzez "wyrzucenie" ich z mieszkania przez właściciela. Organy okoliczności tej nie wyjaśniły. Nie przeprowadziły dowodów z zeznań stron, czy też wskazywanych przez Skarżącą notatek policji, dokumentów z Prokuratury. Sąd zgadza się z organem, że dobrowolne opuszczenie nie oznacza tylko opuszczenia lokalu z własnej woli ale też przymusowego opuszczenia, pod jednym wszakże warunkiem, że przymus ten stanowi wykonanie prawa. W przedmiotowej sprawie zebrany materiał dowodowy nie wskazywał, że Skarżący przebywając w lokalu nr [...], tak skoncentrował centrum swoich interesów życiowych. Zebrany materiał nie wskazywał również, że dobrowolnie opuścił lokal nr [...]. Z treści odwołania i skargi wynika, że do opuszczenia został zmuszony niezgodnymi z prawem działaniami właściciela mieszkania, które wzbudzały w nim obawę o własne życie i zdrowie. Z treści skargi i odwołania wynikało również, że Skarżący ochrony swoich praw domagał się zwracając się do policji i Prokuratury o interwencję i wszczęcie postępowań. W przedmiotowej sprawie zebrany materiał dowodowy nie wskazywał, że Skarżący zamieszkując w mieszkaniu nr [...] (nie ustalono od kiedy, na jakiej podstawie) został zobowiązany do jego opuszczenia w oparciu o określony przepis prawa, że było to zgodne z prawem, że było poprzedzone zgodnymi z prawem działaniami właściciela lokalu. Ustalenia te w świetle opisu zdarzeń bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o wymeldowanie przez właściciela mieszkania są niezbędne, by uznać czy do opuszczenia mieszkania doszło dobrowolnie. Tym bardziej, że Skarżący wskazywał, że w związku z bezprawnymi jego zdaniem działania właściciela konieczna była interwencja policji a sprawę prowadzi prokuratura. Organy nie odniosły się do zarzutów Skarżącego, nie przeprowadziły na tą okoliczność żadnych dowodów, nie zobowiązały Skarżącego do złożenia dokumentów z policji czy Prokuratury, nie zasięgnęły w tych organach informacji na temat zdarzeń z 20 i 21 czerwca 2016r. i tego, że sprawy toczyły czy toczą się z wniosku Skarżącego i jego osoby jako np. pokrzywdzonego w związku ze zdarzeniami 21 i 22 czerwca 2016r., dotyczą. Organy wskazując na konieczność podjęcia określonych środków prawnych przez osobę wymeldowywaną nie nadały działaniom Skarżącego związanego choćby z powiadomieniem policji i prokuratury żadnego znaczenia w kontekście oceny czy podjął środki prawne w celu powrotu do lokalu. Nie ustaliły czy Skarżący oprócz tych działań podjął jeszcze inne zmierzające do powrotu do lokalu, czy i na jakiej podstawie mieszkał w tym lokalu i czy faktycznie wcześniej w lokalu nr [...] zamieszkiwał a nie tylko bywał okazjonalnie. Właściciel mieszkania we wniosku o wymeldowanie podał, że Skarżący mieszka i pracuje w [...], czego organy również nie wyjaśniły. Organy też w ogóle nie ustaliły czy opuszczenie mieszkania i ile do niego doszło miało charakter trwały. Z protokołu wizji, a był to jedyny dowód w sprawie, nie wynika, od kiedy Skarżący nie mieszka w lokalu nr [...], czy jego pobyt w lokalu nr [...] ma charakter stały, czy też, jak twierdził Skarżący ma charakter tymczasowy. Organy nie wyjaśniły na jakiej podstawie uznały, że Skarżący mieszka w mieszkaniu nr [...], czy jego pobyt tam wskazuje na dobrowolność i trwałość opuszczenia lokalu nr [...] i czy można uznać, że deklarowany przez Skarżącego zamiar powrotu do lokalu jest jedynie jego subiektywnym oświadczeniem nieznajdującym pokrycia w obiektywnych okolicznościach stanu faktycznego sprawy czy też stanowi oświadczenie znajdujące uzasadnienie w stanie faktycznym. . Wskazać w tym miejscu należy, że organ ewidencyjny nie miał obowiązku wyjaśniać wszelkich okoliczności dotyczących wzajemnych relacji między Skarżącym i uczestnikiem, ale miał obowiązek skupić się na przesłankach umożliwiających wydanie rozstrzygnięcia na podstawie art. 35 ustawy ewidencyjnej. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący. Tego nie uczyniono, z naruszeniem art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. nie wywodząc trafnie w świetle zgromadzonego materiału wystąpienia przesłanek prowadzących do wydania decyzji o wymeldowaniu. Swoją argumentację organy przedstawiły jedynie lakonicznie w uzasadnieniach sporządzonych niezgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. uznając zgromadzony materiał dowodowy za wystarczający do rozstrzygnięcia, której to oceny nie można zaakceptować. Co należy podkreślić organ ewidencyjny nie rozwiązuje sporu związanego z zamieszkiwaniem w tym lokalu, nie decyduje o prawach do tej nieruchomości, nie może brać pod uwagę takich okoliczności jak sytuacja rodzinna, musi jednak w sposób przekonujący na podstawie całokształtu okoliczności ocenić czy opuszczenie mieszkania w danych okolicznościach miało charakter dobrowolny i trwały. Wymeldowanie ma charakter rejestracyjny i ma odzwierciedlać faktyczne miejsce pobytu danej osoby, nie może jednak być stosowane w sytuacjach gdy oparte jest jedynie na informacjach udzielanych przez wnioskodawcę we wniosku i podczas wizji, którym zaprzeczają inne obecne podczas tej wizji osoby. Sam fakt stwierdzenia, że cały lokal jest niezamieszkały i aktualnie remontowany nie jest tożsamy z uznaniem trwałego i dobrowolnego opuszczenia go przez zameldowane w nim osoby. Konieczność opuszczenia lokalu w związku z remontem nie jest przecież trwałym i dobrowolnym jego opuszczeniem. Zebrany przez organy materiał dowodowy wątpliwości z tym związanych nie wyjaśnia. Tym bardziej, że organy nie wyjaśniły okoliczności wskazywanych przez obecne podczas wizji osoby dotyczące działań właściciela poprzedzających złożenie wniosku o wymeldowanie, który to wniosek został złożony po prawie 6 latach, co bez dodatkowych ustaleń budzi wątpliwości w zakresie zgodnego z prawem opróżnienia lokalu, a tym samym jego trwałego i dobrowolnego opuszczenia. Uwzględniając powyższe należało zaskarżone rozstrzygnięcie jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wyeliminować z obrotu prawnego. Stąd też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a w pkt II wyroku zasądzając od organu na rzecz Skarżącego uiszczoną przez niego kwotę 100 zł stanowiącą należny wpis sądowy w niniejszej sprawie. W dalszym toku postępowania organy winny uwzględnić ww. rozważania koncentrujące się wokół prawidłowości postępowania dowodowego stanowiącego podstawę wydania poprawnego rozstrzygnięcia administracyjnego. Biorąc pod uwagę czysto ewidencyjny charakter zameldowania i wymeldowania organy winny ustalić, czy i gdzie zamieszkiwał faktycznie Skarżący, czy i jaki charakter miały zdarzenia z 21 i 22 czerwca 2016r., czy Skarżący podjął czynności zmierzające do powrotu do lokalu, czy jeżeli mieszkał w lokalu nr [...] to na jakiej podstawie, czy z uwagi na aktualną sytuacje planuje wrócić do tego mieszkania. Na podstawie tak zgromadzonego materiału dowodowego organ winien rozstrzygnąć czy Skarżący w sposób dobrowolny i trwały opuścił przedmiotowa lokal a w decyzji zawrzeć uzasadnienie zgodnie z wymogami z art. 107 § 3 k.p.a. przy zastosowaniu zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło