II SA/Po 890/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Wąsik po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2009r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 14 lipca 2008 roku, nr [...] w przedmiocie odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ B. Drzazga /-/W. Batorowicz /-/A. Łaskarzewska Dnia 21 lutego 2008 r. do Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miasta w P. wpłynęło zawiadomienie Straży Miejskiej Miasta P., ze podczas przeprowadzonej kontroli na terenie nieruchomości niezabudowanej, położonej w P. przy ul. [...] o nr [...], stanowiącej własność J. W. stwierdzono składowanie dużych ilości gruzu. Do pisma dołączono materiał fotograficzny. Dnia 26 lutego 2008 r. wezwano J.W., by złożył wyjaśnienia w sprawie magazynowania gruzu. Dnia 12 marca 2008 r. pisemnie wezwany poinformował, że znajdujący się na jego działce gruz jest materiałem budowlanym, którego nie może wykorzystać z powodu odmawiania przez Urząd wydania warunków zabudowy, które kolidują z projektowaną od kilkudziesięciu lat III ramą komunikacyjną. Podniósł, że Straż zauważyła gruz, a nie dostrzegła znajdujących się na działce woreczków foliowych, nie ścigając winnych zaśmiecania terenu stanowiącej jego własność. Podkreślił, że tak długo będzie na działce składować gruz dopóki nie uzyska zezwolenia na planowaną inwestycję, co oznacza możliwość wykorzystanie gruzu jako materiał budowlany. Dnia 25 kwietnia 2008 r. Prezydent Miasta P. wydał decyzję, mocą której zobowiązał J. W. do: – usunięcia odpadów gruzu z miejsca nie przeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z działki nr [...] znajdującej się w P. przy ulicy [...], – przekazania w/w odpadów do odzysku lub unieszkodliwiania podmiotom posiadającym stosowne zezwolenia w terminie do dnia 31 lipca 2008 r. Decyzję wydano na podstawie art. 34 ustawy z dnia 27.04.2001 r. o odpadach (Dz.U. 07.39.251). W uzasadnieniu wywiedziono, że zobowiązany poinformował, że zgromadzony na działce gruz chce wykorzystać jako materiał budowlany mimo że nie posiada decyzji o warunkach zabudowy ani żadnych innych uzgodnień dotyczących przedmiotowej sprawy. Zgodnie z art. 63 cytowanej ustawy o odpadach magazynowanie może odbywać się w miejscach określonych w pozwoleniu zintegrowanym, pozwoleniu na wytwarzanie odpadów, decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami niebezpiecznymi, informacji o wytwarzanych odpadach. W niniejszym wypadku zobowiązany nie dysponuje żadnym z wymienionych uzgodnień. Wobec magazynowania odpadów w miejscu do tego nie przeznaczonym należało orzec jak w decyzji. W złożonym odwołaniu J. W. wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania względnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podniósł, że wadliwie określono działkę na której znajduje się gruz, która w istocie ma nr [...]. Ponadto zdaniem skarżącego sporny gruz nie jest odpadem w rozumieniu ustawy o odpadach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że chybiony jest zarzut co do wadliwie oznaczonego numeru działki odwołującego się. W istocie bowiem w zaskarżonej decyzji zastosowano oznaczenie nieruchomości z systemu komputerowego ZGiKM GEOPOZ. Tradycyjne oznaczenie nie jest z nim sprzeczne. Zdaniem organu II instancji z dokonanej wizji jasno wynika, że materiał określany przez stronę jako budowlany jest w rzeczywistości mieszaniną różnego rodzaju gruzu i śmieci. J. W. sam przyznał, że na terenie jego działki są porozrzucane worki foliowe, których za materiał budowlany uznać nie można. Słusznym było zatem zastosowanie art. 34 ustawy o odpadach. W oparciu o zawarte w nim postanowienia właściciel nieruchomości nie może magazynować odpadów bez stosownego zezwolenia, czy innej decyzji bądź poinformowania organu wskazanego w ustawie o odpadach. Zgodnie z art. 33 ust. 5 posiadacz odpadów, który jest zwolniony z obowiązku uzyskiwania zezwoleń na prowadzenie działalności m.in. w zakresie zbierania ma obowiązek na podstawie art. 33 ust.4 i 4a zgłoszenia do rejestru prowadzonego przez starostę gromadzenia odpadów. Nie stwierdzono wadliwości postępowania prowadzonego prze organ I instancji, skarżącemu umożliwiono złożenie wyjaśnień, zawiadomiono go o prawie do zapoznania się z aktami możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję organu Odwoławczego złożył J. W . Zażądał uchylenia decyzji organów obu instancji i umorzenia postępowania względnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącego organy nie dopełniły w sprawie należytej staranności, nie wyjaśniły wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, naruszyły przepisy dotyczące umożliwienia stronie uczestniczenia w każdym stadium postępowania. Błędnie organy przyjęły, że znajdujący się na działce gruz jest odpadem, tj. substancją, której posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć, do pozbycia jest zobowiązany. W istocie bowiem gruz przeznaczony jest do dalszego wykorzystania jako podsypka i materiał do utwardzenia powierzchni gruntu. Twierdzenia Organu Odwoławczego, iż skarżący nie zamierza wykorzystać gruzu jako materiału budowlanego są bezpodstawne. Skarżący zarzucił, iż nie był powiadomiony o terminie wizji na działce będącej jego własnością, nie był obecny podczas czynienia ustaleń co do materiału znajdującego się tam. Nie zgadza się z ustaleniem, iż materiał określany przez stronę jako gruz budowlany jest w istocie mieszaniną różnego rodzaju gruzu i śmieci. Podkreślił, że o zaśmiecaniu jego działki przez właścicieli terenów sąsiednich poprzez wyrzucanie worków foliowych sam poinformował Straż Miejską, która zamiast wyciągnąć konsekwencje wobec winnych nałożyła na niego bezpodstawne sankcje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o oddalenie skargi. Zdaniem Kolegium J.W. zobowiązany jest do usunięcia gruzu. Nie może go wykorzystać na własne potrzeby, albowiem odmówiono mu wydania warunków zabudowy. Nieruchomość skarżącego jest położona w pobliżu dużego hipermarketu, odwiedzanego przez wielu klientów. Stan nieruchomości został odzwierciedlony na zdjęciach. W ocenie organu nie jest konieczne w tym wypadku przeprowadzenie postępowania dowodowego, gdyż zgodnie z art. 77 § 4 kpa fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. Wystarczy je tylko zakomunikować stronie. Organ odwoławczy podkreślił także, że stan przedmiotowej nieruchomości, który jest widokiem powszechnym dla każdego mieszkańca osiedli sąsiadujących z tą nieruchomością, a także dla klientów hipermarketu "[...]" jest faktem powszechnie znanym, a to znaczy, że w jego zakresie ani organ I instancji ani II nie miał obowiązku przeprowadzania postępowania dowodowego. Ponadto sam skarżący określił, że gruz nie może być wykorzystany z uwagi na brak zezwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002.153.1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy zarzut nie został podniesiony w skardze. W niniejszej sprawie podstawowym zagadnieniem było prawidłowe ustalenie, czy skarżący składował gruz na własne potrzeby, czy też urządził na swojej nieruchomości składowisko odpadów, co wymagało zezwolenia właściwego organu. Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy o odpadach (tekst jedn. Dz.U. 2007.39.251. ze zm.) prowadzenie działalności w zakresie wykorzystania odpadów na własne potrzeby przez osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne nie będące przedsiębiorcami nie wymaga zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odzysku. Ustęp 4 powyższego artykułu upoważnia Ministra właściwego do spraw gospodarki w porozumieniu z Ministrem właściwym do spraw środowiska do określenia w drodze rozporządzenia rodzaju odpadów, których zbieranie bądź transport nie wymaga zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie zbierania lub transportu odpadów oraz podstawowe wymagania dla zbierania lub transportu tych rodzajów odpadów, kierując się właściwościami odpadów oraz oddziaływaniem na środowisko poszczególnych rodzajów działalności w zakresie zbierania, transportu odpadów. W dacie wydania decyzji przez organy obu instancji obowiązywało rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy rodzajów odpadów, które posiadacz odpadów może przekazywać ... oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U.06.75.527), które w poszczególnych punktach załącznika wskazuje na rodzaj odpadu i dopuszczalną dla niego metodę odzysku. Przykładowo w pkt. 42 załącznika do rozporządzenia określono, że dopuszczalną metodą odzysku dla odpadów z betonu oraz gruzu betonowego z rozbiórek i remontów jest : - utwardzanie powierzchni w sposób uniemożliwiający pylenie przez ich zestalenie lub przykrycie warstwą nie pylącą z zachowaniem przepisów odrębnych, w szczególności przepisów prawa wodnego, budowlanego; - do budowy fundamentów, wykorzystania jako podsypki pod posadzki na gruncie po rozkruszeniu pod warunkiem, że zostało to uwzględnione w planie zagospodarowania przestrzennego, w decyzji wydanej na podstawie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym lub prawa budowlanego bądź też wynika ze zgłoszenia robót budowlanych. Zaznaczyć należy, że ustawa o odpadach nie definiuje pojęcia na "potrzeby własne". Stąd dla prawidłowej oceny, czy w danym wypadku zastosowanie znajdzie przepis art. 33 ust. 2 konieczne jest wszechstronne rozważenie zebranego materiału dowodowego. Przy czym jego zebranie musi odpowiadać regułom postępowania zawartym w art. 7, 77 § 1 kpa, ocena materiału zaś by odpowiadać postanowieniom art. 80 kpa musi odnosić się do materiału zebranego w sposób kompletny i zupełny. W ocenie Sądu organy administracji w sposób dowolny ustaliły, że znajdujące się na działce skarżącego odpady są mieszaniną różnego rodzaju gruzu i śmieci. Akta nie zawierają żadnego protokołu oględzin, nie wynika z nich, by organy właściwe w sprawie przeprowadziły dowód z oględzin nieruchomości skarżącego. Materiały fotograficzne nadesłane przez Straż Miejską nie pozwalają na poczynienie jednoznacznych ustaleń w tym względzie. Nie sposób ze zdjęć odczytać szczegółowego rodzaju odpadu, w szczególności zaś podnoszonego przez organy faktu ich zmieszania z różnego rodzaju śmieciami. Nie możliwa jest w takiej sytuacji ocena celu składowania odpadu, dopuszczonej przez przepisy cyt. rozporządzenia metody odzysku, a przez to prawidłowe stwierdzenie, czy dyspozycja wynikająca z art. 32 ust. 2 znajdzie tutaj zastosowanie. Z faktu, iż skarżący w swoich pismach podkreślał, że na jego działce znajdują się porozrzucane worki foliowe nie sposób a priori założyć, że składowany gruz określony w skardze "gruzem budowlanym" jest zmieszany z tymi workami. Obowiązek ustalenia rodzaju składowanego odpadu w świetle przepisów cytowanego rozporządzenia ciąży na organach administracji. Zgodnie bowiem z art. 7 kpa to organy winny podejmować wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, załatwienia sprawy. Nie sposób zgodzić się także z rozważaniami organu odwoławczego zawartymi w odpowiedzi na skargę co do przyjęcia, iż rzeczywisty stan nieruchomości skarżącego nie wymaga dowodu stanowiąc fakt powszechnie znany, a także znany organowi z urzędu (art. 77 § 4 kpa). W istocie bowiem jest to okoliczność sporna, z akt nie wynika jaki jest rodzaj składowanych odpadów, nie czyniono w tym kierunku żadnych badań, co zostało wywiedzione wyżej. Organ określa je jedynie jako mieszaninę różnego rodzaju gruzu i śmieci. Tymczasem istotnym w sprawie było, zważywszy na treść powołanych wyżej przepisów ustalenie rodzaju składowanych odpadów. Mając na względzie art. 145 §1 pkt.1 lit. a) i c) p.p.s.a. zaskarżoną decyzję należało uchylić. Ponownie rozpoznając sprawę należy przede wszystkim uzupełnić materiał dowodowy o ustalenia co do rodzaju składowanych przez skarżącego odpadów, w tym celu przeprowadzić należy oględziny działki stanowiącej własność J. W . Wyniki badań winny znaleźć odzwierciedlenie w protokole oględzin zamieszczonym w aktach administracyjnych. Następnie w oparciu o całość zgromadzonych dowodów należy ocenić twierdzenia skarżącego co do celu w jakim gromadzi odpady w świetle cytowanego art. 32 ust. 2 oraz postanowień rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r., dołączonego doń załącznika. Badając dopuszczalne metody odzysku należy uprzednio wezwać skarżącego do sprecyzowania sposobu, w jaki chce wykorzystać zgromadzone przez siebie odpady, określane w skardze "gruzem budowlanym", uprzednio pouczając o konieczności określenia rodzaju robót budowlanych, które chce wykonać, przy wykorzystaniu tego materiału. Wezwanie winno także zawierać zobowiązanie do wyjaśnienia, czy na zamierzone roboty dysponuje wymaganymi zezwoleniami. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. Jak w pkt. III sentencji wyroku rozstrzygnięto na podstawie art. 152 p.ps.a. B.Drzazga W.Batorowicz A.Łaskarzewska MK