II SA/Po 892/18

Dnia 20 listopada 2018 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]roku, Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i wznowienia robót budowlanych postanawia 1. przyznać K. C. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, 2. w pozostałym zakresie oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. /-/ R. Talaga W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 500,00 zł K.C. złożyła wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wnioskodawczyni wskazała, że prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się wyłącznie z emerytury w wysokości [...] zł netto. K. C. zaznaczyła, że utrzymuje się wyłącznie z emerytury, która nie zawsze wystarcza nawet na pokrycie koniecznych wydatków (z czego wynika konieczność zaciągania pożyczek). Wnioskodawczyni oświadczyła, że od [...] roku pozostaje rozwiedziona i nigdy później nie wstępowała w związek małżeński. Zaznaczyła również, że posiada orzeczenie o niepełnosprawności lekkiego stopnia wydane na stałe z powodu trwałego charakteru niepełnosprawności. K. C. jest właścicielem [...] domu mieszkalnego o powierzchni ok. [...] m² (wartość szacunkowa [...] zł). Wnioskodawczyni zajmuje na własne potrzeby mieszkanie o powierzchni [...] m². Jej córka prowadzi odrębne gospodarstwo domowe w osobnym mieszkaniu. Pozostała część nieruchomości (budynku) jest niezamieszkana, albowiem wymaga gruntownego remontu, na który nie posiada ona aktualnie środków, a w konsekwencji wnioskodawczyni nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów. Wnioskodawczyni jest również właścicielem nieruchomości pod wskazanym wyżej budynkiem, która zajmuje powierzchnię [...] m², przy czym część działki na której stoi budynek jest wykorzystywana jako ogródek przydomowy. Jednocześnie wnioskodawczyni wyjaśniła, że od lat toczą się postępowania sądowe w celu uregulowania stanu prawnego pozostałej części nieruchomości. K. C. nie posiada żadnych oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych i w gotówce, ani żadnych papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych), a także żadnych wierzytelności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000,00 zł (np. pojazdów, maszyn, biżuterii). Zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawczyni oszacowała w następujący sposób: koszty ponoszone na mieszkanie (prąd, woda, gaz, media, ogrzewanie mieszkania) – średnio [...] zł, koszty utrzymania budynku (podatek, ubezpieczenie, utrzymanie w czystości, odpady, remonty) – ok. [...] zł, zakupy leków oraz rehabilitacja – [...] zł, koszty bieżącego utrzymania – [...] zł, spłata kredytu – [...] zł, koszty dotyczące utrzymania budynku: podatek od nieruchomości, ubezpieczenie, wywóz odpadów, przegląd kominów – średnio [...] zł. Zgodnie z przepisami art. 245 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2018 roku, poz. 1302) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przepis art. 246 §1 pkt. 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle cytowanych przepisów przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w taki sposób, że nie jest on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, o czym świadczy użycie w art. 246 § 1 pkt. 2 cytowanej ustawy zwrotu "gdy wykaże". Z tego względu przytoczone we wniosku okoliczności oraz przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Jednocześnie pamiętać należy, że przyznanie prawa pomocy jest formą dofinansowania ze strony budżetu państwa i stanowi wyjątek od obowiązku ponoszenia danin publicznych, do których zalicza się również opłaty sądowe, co oznacza że powinno mieć miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. W rozpoznawanej sprawie uzyskiwane przez wnioskodawczynię stałe dochody w postaci świadczenia emerytalnego w wysokości [...] zł netto niemal w całości są przeznaczane na bieżące wydatki prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego, które oszacowała łącznie na kwotę [...] zł. Wnioskodawczyni nie ma żadnych innych źródeł dochodów, i jednocześnie jest osobą niepełnosprawną i posiada ograniczone możliwości dodatkowego zarobkowania. W rezultacie należy uznać, że na tym etapie postępowania nie jest ona w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzasadnione pozostaje zatem jej zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie należy zaznaczyć, że skarżąca posiada stałe dochody i nie można wykluczyć na jej zdolności do poniesienia pozostałych kosztów prowadzonego postępowania sądowego na kolejnych jego etapach. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w związku z art. 245 §1 oraz § 3 i § 4, a także art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ R. Talaga